Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 13 grudnia 2006 r.
II SA/Go 320/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.).

Sędziowie WSA: Maria Bohdanowicz, Aleksandra Wieczorek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...).

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 48 ust. 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), nakazał Z.Ł. rozbiórkę budynku garażu o konstrukcji metalowej usytuowanego na działce nr (...), wybudowanego bez wymaganego ostatecznego pozwolenia na budowę.

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, iż działając na podstawie art. 48 ust. 2 powyższej ustawy, w dniu (...) listopada 2006 r. PINB wydał postanowienie, którym wstrzymał roboty budowlane i nałożył na Z.Ł. obowiązek przedstawienia dokumentów umożliwiających zalegalizowanie wymienionego wyżej obiektu. W związku z tym, że zobowiązana nie dostarczyła wskazanych dokumentów w zakreślonym terminie, organ I instancji wydał powyższą decyzję.

Od orzeczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie wniosła Z.Ł. podnosząc, że wystąpiła do Urzędu Gminy o ustalenie warunków zabudowy, lecz postępowanie w tej sprawie zostało umorzone. Skarżąca utrzymuje, iż z tego względu nie miała możliwości dopełnienia nałożonego na nią obowiązku. Ponadto oświadczyła, że została poinformowana, iż do budowy garażu wystarczy uzyskać zgodę wspólnoty mieszkaniowej.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ II instancji -Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia (...) marca 2006 r. nr (...), w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podniesiono, że skarżąca nie dopełniła obowiązku dostarczenia dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia (...) listopada 2006 r. w wyznaczonym terminie 45 dni od dnia jego otrzymania. Wobec faktu, iż niezbędne do dostarczenia dokumenty zostały wymienione w przedmiotowym postanowieniu, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu było, zdaniem organu, bezprzedmiotowe. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż inwestor nie dochował należytej staranności w celu zapewnienia zgodności z prawem planowanych prac budowlanych związanych z budową garażu.

Z ustaleniami Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zgodziła się Z.Ł. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji II instancji jako niezgodnej z prawem, wyznaczenie nowego terminu do załatwienia niezbędnych do legalizacji obiektu dokumentów, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zwolnienia z kosztów postępowania i przyznania adwokata z urzędu.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca ponownie podniosła, że przyczyną niedopełnienia nałożonego na nią obowiązku była przewlekłość postępowania dotyczącego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz niedoinformowanie jej o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz nieudzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Bezspornym w sprawie okazał się fakt wybudowania przez skarżącą Z.Ł. garażu o konstrukcji metalowej usytuowanego na działce nr (...), bez wymaganego ostatecznego pozwolenia na budowę, który użytkuje od 2003 r.

Z treści uzasadnienia organu I jak i II instancji wynika, iż przedmiotowy garaż wybudowany został w 2003 r.

W art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r.

Nr 207, poz. 2016, ze zm.) został zawarty katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. takich do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 cyt. ustawy. Katalog określony w art. 29 Prawa budowlanego enumeratywnie wylicza przypadki nie wymagające uzyskania pozwolenia. Zauważyć należy, że garaż nie został wymieniony przez ustawodawcę we wskazanym powyżej przepisie art. 29.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2006 r., wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przy budowie budynku garażu o konstrukcji metalowej i nałożył na inwestora - Z.Ł., obowiązek przedstawienia w terminie 45 dni od daty otrzymania postanowienia:

1.

zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

2.

czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami w tym techniczno - budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń lub rzeczoznawcę budowlanego,

3.

kserokopii uprawnień budowlanych i zaświadczeń o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego projektantów oraz osób sprawdzających,

4.

oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w stosunku do działki nr (...).

Powyższe postanowienie zostało wydane w celu ustalenia, czy samowolnie wybudowany obiekt spełnia wszystkie przewidziane prawem przesłanki umożliwiające zalegalizowanie go.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - art. 48 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane.

Celem wprowadzenia powyższej regulacji w przepisach dotyczących spraw samowoli budowlanej było umożliwienie odejścia od orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, który nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Zatem możliwość orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej ma miejsce tylko w takiej sytuacji, gdy w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego właściwy organ stwierdzi, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające jego legalizację.

W świetle dokonanych ustaleń nie budzi zatem żadnych wątpliwości fakt,

iż przedmiotowy garaż został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej,

w związku z czym w sprawie będą miały zastosowanie przepisy art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie dnia 1 stycznia 1995 r.

i została następnie znowelizowana ustawami z dnia 27 marca 2003 r. oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r.

Istotne zatem znaczenie ma szczegółowe ustalenie daty budowy przedmiotowego garażu przez skarżącą, zwłaszcza w odniesieniu do zmiany ustawy - Prawo budowlane obowiązującej od 11 lipca 2003 r., co wywołuje różne skutki prawne.

Możliwości uniknięcia rozbiórki były w ustawie ściśle regulowane i wiązały się albo z terminem popełnienia samowoli - przed wejściem w życie ustawy, tzn. przed 1 stycznia 1995 r. - art. 103 Prawa budowlanego, albo z upływem czasu, w jakim samowola nie została wykryta (5 lat - art. 49 w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 27 marca 2003 r.).

Wspomnianą nowelizacją z dnia 27 marca 2003 r., uzupełnioną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r., ustawodawca zdecydował się jednak na pewne złagodzenie przepisów odnoszących się do samowoli budowlanej. Wynikało to przede wszystkim z faktu, że - jak się wydaje - formuła dotychczasowych rozwiązań uległa pewnemu wyczerpaniu, a ponadto możliwe były przypadki, że w miejsce przymusowo rozebranego obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej możliwe było wybudowanie takiego samego obiektu, ale już na podstawie pozwolenia na budowę. Dlatego też wprowadzone zostały do Prawa budowlanego mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Znalazły się one w przepisach art. 48-49a (budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę) oraz art. 49b (bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu).

W przypadku obowiązywania planu miejscowego inwestor musi wykazać zgodność inwestycji z tym planem. W przypadku braku planu inwestor musi legitymować się decyzją o warunkach zabudowy, która stwierdza zgodność zamierzenia z przepisami szczególnymi.

Wskazane wyżej okoliczności oznaczają, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Organ administracji bowiem w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, jak i braku szczegółowego ustalenia daty pobudowania garażu, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz orzekł w myśl art. 152 cytowanej ustawy.

Maria Bohdanowicz Ireneusz Fornalik Aleksandra Wieczorek