Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1522582

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 26 czerwca 2014 r.
II SA/Go 308/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Trzecki.

Sędziowie WSA: Aleksandra Wieczorek (spr.), Michał Ruszyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej za rok 2010 oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...) Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) października 2013 r. nr (...), uchylającą decyzję własną tego organu o zmianie wysokości renty strukturalnej nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r. i umarzającą postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej za rok 2010.

Organy orzekały w nasypującym stanie faktycznym wynikającym z akt administracyjnych:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Kierownik BP ARiMR) decyzją z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) przyznał skarżącemu rentę strukturalną na okres od czerwca 2006 r. do maja 2016 r. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne w dniu (...) lipca 2006 r.

W dniu 5 lutego 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...), stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego oraz wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego w stosunku do T.B. od dnia (...) stycznia 2005 r. Powodem wydania tego rozstrzygnięcia było ustalenie faktu rozpoczęcia przez stronę prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem (...) października 2004 r. i niepowiadomienie o nim KRUS-u, poprzez złożenie w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności lub współpracy przy tej działalności oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia. Pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. KRUS poinformowała ARiMR, że przesłana decyzja stała się prawomocna. Natomiast z Urzędu Miasta uzyskano informację, że z dniem (...) października 2004 r. skarżący rozpoczął działalność gospodarczą i został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta. Do dnia wydania zaświadczenia nie zgłoszono wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Wobec uzyskanych informacji Kierownik BP ARiMR, postanowieniem z dnia (...) lipca 2010 r., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania T.B. renty strukturalnej, a następnie decyzją z dnia (...) października 2010 r. nr (...) uchylił rozstrzygnięcie o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmówił skarżącemu jej przyznania. W uzasadnieniu stwierdził, iż podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników jest jednym z obligatoryjnych warunków przyznania renty strukturalnej zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.; dalej jako rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych). W wyniku odwołania strony Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako: Dyrektor OR ARiMR) decyzją z dnia (...) lutego 2011 r. nr (...) utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Go 336/11, oddalił skargę T.B. na decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia (...) lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1937/11 oddalił skargę kasacyjną T.B. od wskazanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W międzyczasie Kierownik BP ARiMR - działając z urzędu - decyzją z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...), na podstawie § 17 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 5, § 14 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych zmienił od miesiąca marca 2010 r. wysokość pobieranej przez T.B. renty strukturalnej, przyznanej na podstawie decyzji nr (...) z dnia (...) lipca 2006 r. o kwotę 81,09 zł. Jednocześnie organ wskazał, że nowa wysokość renty strukturalnej wynosi 1 836,35 zł. Decyzja ta została doręczona stronie dnia 26 lutego 2010 r.

Dnia (...) kwietnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR, postanowieniem nr (...), wznowił postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej w roku 2008, powołując się na okoliczność uchylenia decyzji z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...), przyznającej T.B. rentę strukturalną oraz orzeczenie o odmowie przyznania mu tej renty. Jako podstawę wznowienia organ powołał przepis art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 określanej dalej jako: k.p.a.).

W konsekwencji przeprowadzonego postępowania wznowieniowego organ decyzją z dnia (...) maja 2013 r. nr (...) uchylił decyzję własną z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) o zmianie wysokości renty strukturalnej za rok 2010 i umorzył postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej za rok 2010 r. W wyniku odwołania strony organ odwoławczy, decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...), uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik BP ARiMR, decyzją z dnia (...) października 2013 r. nr (...), powołując się na przepis art. 151 § 2 w zw. z art. 146 i art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. uchylił decyzję własną z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) o zmianie wysokości renty strukturalnej za rok 2010 i umorzył postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej za rok 2010 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, iż bezpośrednią przyczyną wdrożenia trybu nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) o zmianie wysokości renty strukturalnej za rok 2010, było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) o przyznaniu stronie renty strukturalnej, poprzez jej uchylenie. Zatem spełniona została podstawa wznowienia o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu które następnie zostało uchylone lub zmienione.

Podkreślił, że decyzja z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...), zmieniająca wysokość renty strukturalnej, została wydana na podstawie § 17 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 5 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych i w oparciu o decyzję z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) o przyznaniu renty strukturalnej. Wskazana decyzja z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) stanowiła - zdaniem organu - szeroko rozumianą podstawę prawną wydania decyzji zmieniającej wysokość renty tj. decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...). Stwierdził, iż konsekwencją powyższego stwierdzenia jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia merytorycznego albowiem zmiana wysokości renty strukturalnej nie jest możliwa bez uprzedniego jej przyznania w określonej kwocie. W sytuacji gdy decyzja o przyznaniu renty strukturalnej została uchylona, a stronie odmówiono przyznania tej płatności brak jest kwoty renty, która mogłaby podlegać zmianie w związku z czym zaistniały podstawy do uchylenia decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...). Skoro zaś przedmiot rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej nie istnieje, zatem postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 ust. 1 k.p.a.

Odnosząc się do podnoszonych przez stronę w piśmie procesowym zarzutów o braku podstaw do wznowienia postępowania, podtrzymał pogląd o zaistnieniu podstawy wznowienia o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i zależności decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) od decyzji, przyznającej prawo do renty strukturalnej.

W odwołaniu od decyzji z dnia (...) października 2013 r. nr (...) T.B. zarzucił jej naruszenie:

- art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie zmiany renty strukturalnej stało się bezprzedmiotowe i wymaga umorzenia,

- art. 151 § 2 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy,

- art. 145 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie z pominięciem podstawowej zasady, że decyzja wznowieniowa rodzi skutki jedynie na przyszłość,

- art. 7 i art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy słusznego interesu strony, a także faktu, że strona nie została prawidłowo pouczona przez KRUS o obowiązkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przy korzystaniu z ubezpieczenia społecznego rolników.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...) Dyrektor OR ARiMR (w imieniu którego działał upoważniony zastępca dyrektora) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania, wymienionych w tym artykule, nie wpłynęła na treść decyzji. Przepis pkt 8 § 1 art. 145 k.p.a. dotyczy takich przypadków, gdy decyzja wydana w sprawie zakończonej decyzją ostateczną oparta była na innej decyzji lub orzeczeniu sądu, które następnie zostały uchylone lub zmienione.

Wywiódł, iż decyzja o przyznaniu renty strukturalnej została wyeliminowana z obrotu prawnego i orzeczono o odmowie przyznania stronie renty strukturalnej. Orzeczenie w tym przedmiocie stało, po weryfikacji dokonanej przez WSA i NSA, prawomocne. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej rentę strukturalną dało podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o podstawę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. ze względu na zależność decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej za rok 2010 od decyzji przyznającej tę rentę. Decyzja o przyznaniu renty strukturalnej przez Kierownika BP ARiMR była bowiem podstawą do wydania przez ten sam organ decyzji o zmianie jej wysokości ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury w roku 2010, co dowodzi faktu zależności tej decyzji od decyzji przyznającej rentę. Zmiana wysokości renty nie byłaby bowiem możliwa bez uprzedniego jej przyznania. Organ odwoławczy w konsekwencji podzielił pogląd Kierownika BP ARiMR, iż ze względu na brak w obrocie prawnym decyzji przyznającej rentę strukturalną w toku ponownego rozpoznania sprawy o zmianę wysokości tej renty, postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Brak koniecznego elementu materialnego stosunku prawnego powodujący niemożność zakończenia sprawy co do istoty, obliguje organ do umorzenia, prowadzonego z urzędu, postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Uwzględniając powyższe Dyrektor OR ARiMR uznał, iż rozstrzygniecie organu I instancji odpowiada przepisom prawa. Wskazał, iż zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 7 k.p.a. podstawowym celem każdego procesu jest dokładne ustalenie okoliczności faktycznych, ich prawidłowe prawne zakwalifikowanie i wydanie na ich podstawie orzeczenia. Podstawą rozstrzygnięć mogą być jedynie okoliczności faktyczne polegające na prawdzie rzeczywistej. Rozpoznanie sprawy administracyjnej polega na dokonaniu ustalenia pewnych faktów prawotwórczych tj. takich które wywierają skutki prawne i ocenie prawnej ustalonych faktów. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Zasada ta wprawdzie nakazuje uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy także słusznego interesu obywateli, przy czym rozpatrzenie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela może nastąpić, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani też nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Organ administracji publicznej może działać tylko na podstawie prawa, a więc interes społeczny, czy interes strony nie może być dla niego wystarczającą przesłanką do działania. Słuszny interes strony nie może zobowiązać organu administracji do wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Tym samym organ I instancji prawidłowo - tj. z uwzględnieniem zasady praworządności wynikającej z art. 7 k.p.a. - ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który w sposób bezsporny doprowadził do konkluzji, iż decyzja Kierownika BP ARiMR nr (...) z dnia (...) lutego 2010 r. w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej w 2010 r. została wydana z naruszeniem prawa. Odnosząc się z kolei do zarzutu strony naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. oraz nieuwzględnienia przez organ faktu, iż strona nie została prawidłowo pouczona przez KRUS o obowiązkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej przy korzystaniu z ubezpieczenia społecznego rolników, Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, iż zasadniczym powodem wznowienia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej było rozstrzygnięcie Prezesa KRUS, czyli wykluczenie T.B. z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z datą wsteczną tj. od dnia (...) stycznia 2005 r. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie przez właściwy organ tj. KRUS uzyskało status prawomocności, a strona nie skorzystała z prawa zaskarżenia tej decyzji do sądu. W konsekwencji organ I instancji rozpatrując sprawę nie mógł uwzględnić czynności, które nie zostały dopełnione w trakcie innego postępowania i przed innym organem.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, reprezentujący T.B., profesjonalny pełnomocnik, zarzucił jej naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania celem uchylenia decyzji administracyjnej z dnia (...) lutego 2010 r. zmieniającej wysokość renty strukturalnej, jako decyzji przedmiotowo zależnej od decyzji z dnia (...) lipca 2006 r. przyznającej prawo do renty strukturalnej, bowiem ta decyzja utraciła ważność z dniem (...) lutego 2011 r., a zatem decyzja z dnia (...) lutego 2010 r. została wydana i wykonana w czasie, gdy decyzja podstawowa pozostawała w obrocie prawnym,

- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty i umorzenie postępowania w sprawie zmiany wysokości renty za rok 2010,

- art. 7, 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy słusznego interesu strony, w tym "praw nabytych, których strona miałaby utracić na wskutek naruszenia prawa przez organy administracji publicznej".

Na tej podstawie pełnomocnik strony wnósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) października 2013 r. nr (...) oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zaskarżona decyzja rażąco narusza przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wprawdzie decyzja, której dotyczyło postępowanie wznowieniowe była decyzją zależną w stosunku do decyzji z dnia (...) lipca 2006 r. przyznającej rentę strukturalną, jednakże zastosowana wobec tej decyzji sankcja wzruszalności przerwała zdolność wywoływania przez nią skutków prawnych od momentu wejścia w życie decyzji, którą ją uchylono. Tym samym decyzja przedmiotowo zależna tj. decyzja z dnia (...) lutego 2010 r. została wydana w czasie, gdy w obrocie prawnym pozostawała decyzja podstawowa, a zatem brak jest podstaw do uchylania jej w wyniku wznowienia postępowania. Ponadto decyzja z dnia (...) lutego 2010 r. obowiązywała do lutego 2011 r., kiedy to w oparciu o decyzję z dnia (...) marca 2011 r. wydano kolejną decyzję zmieniającą wysokość renty strukturalnej na 2011 r. Zdaniem pełnomocnika, zastosowanie sankcji wzruszalności decyzji administracyjnej powoduje pozbawienie decyzji zdolności wywoływania skutków na przyszłość a nie od daty jej wydania. Skoro decyzja wywołała skutki prawne w okresie kiedy pozostawała w obrocie prawnym, to jej uchylenie w wyniku wznowienia "pozbawi te skutki prawne dopiero z chwilą od jej uchylenia". W konsekwencji uchylenie w całości już wykonanej decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. nie pozbawi jej skutków prawnych na przyszłość, co jest celem wzruszenia wadliwej decyzji w postępowaniu wznowieniowym, skoro ta decyzja został już wykonana.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. pełnomocnik wywodził, iż z brzmienia pierwszego z przepisów jasno wynika, że organ, uchylając decyzję w wyniku wznowienia postępowania, obowiązany jest wydać nową, rozstrzygającą co do istoty sprawy. Tymczasem wydano w sprawie decyzję umarzającą postępowanie, która nie jest decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty. Skoro w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia, to organ winien orzec o prawach strony lub odmówić nabycia tych praw.

Ponownie też pełnomocnik, uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 i 9 k.p.a., argumentował, że strona skarżąca nie została prawidłowo poinformowana, że musi cokolwiek zgłaszać po ponownej rejestracji działalności gospodarczej i nadal nie godzi się z rozstrzygnięciem o utracie prawa do renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W wyniku uzupełnienia akt administracyjnych, na żądanie Sądu, Dyrektor OR ARiMR nadesłał kopię pełnomocnictwa uprawniającego zastępcę dyrektora OR ARMIR do wydawania decyzji w imieniu tego organu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania w stopniu mogącym lub mającym wpływ na wynik sprawy lub dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn o jakich mowa w art. 156 k.p.a. (vide art. 145 p.p.s.a.) sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa o jakim mowa w powołanym przepisie art. 145 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...), będąca przedmiotem niniejszego postępowania, odpowiada prawu, a tym samym skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przede wszystkim należy zauważyć, że nie ulega wątpliwości, iż decyzja z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) waloryzująca rentę strukturalną pozostawała decyzją zależną od decyzji z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...), przyznającej rentę strukturalną. Taki stan zależności polega na istnieniu związku przyczynowego między decyzjami. Związek ten należy rozumieć jako sekwencję działań prawnych organu administracyjnego, zgodnie z którą jedna decyzja (postanowienie) lub orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji. Ta druga decyzja zależna jest od pierwszej, przy czym wydanie drugiej decyzji nie jest możliwe bez wydania pierwszej. Kolejne rozstrzygnięcie ma więc charakter pochodny. Nie mogłoby więc zostać podjęte bez uprzedniego ukształtowania bądź stwierdzenia danego stanu prawnego lub faktycznego przez inne rozstrzygnięcie administracyjne lub sądowe, które wchodzi w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej. Zmiana bądź uchylenie takiego aktu administracyjnego lub orzeczenia sądowego skutkuje odpadnięciem niezbędnej podstawy następnego aktu (por. R. Stankiewicz (w), A. Wiktorowska i M. Wierzbowski (red), k.p.a. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 863-864, wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 935/10 - Lex nr 1081961).

Mając na uwadze wskazane rozumienie zależności między decyzjami, stwierdzić należy na gruncie niniejszej sprawy, iż jest oczywiste, że bez istnienia decyzji przyznającej rentę strukturalną nie byłoby możliwe wydanie decyzji waloryzującej rentę. Uwzględnić bowiem należy, że podstawą do zastosowania § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) i wydania decyzji z dnia (...) lutego 2010 r. była okoliczność uprzedniego przyznania skarżącemu uprawnienia do renty strukturalnej na mocy decyzji z (...) lipca 2006 r. Decyzja wydana w oparciu o § 12 ww. rozporządzenia stanowi zatem jedynie modyfikację uprawnień wynikających z decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Stanowisko, iż decyzja waloryzacyjna jest decyzją wydaną w oparciu o decyzję przyznającą rentę strukturalną znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 212/09 baza orzeczeń.nsa.gov.pl).

Zależność między obiema decyzjami dostrzeżona została również przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu skargi. Z okoliczności tej wywodzi on jednakże błędne wnioski w kontekście art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Powyższy przepis, w którym użyto sformułowania "następnie uchylone lub zmienione", jednoznacznie wskazuje, iż przesłanka wznowienia postępowania zostaje spełniona w każdym przypadku, gdy po wydaniu decyzji administracyjnej w oparciu o inną decyzję, pierwotna decyzja (będąca podstawą decyzji zależnej) zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego. Stąd bezzasadne pozostawały zarzuty strony skarżącej, iż skoro w chwili wydawania decyzji waloryzacyjnej decyzja o przyznaniu renty pozostawała w obrocie i została dopiero wyeliminowana w 2011 r., to brak jest podstaw do wznowienia. Istota wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. polega właśnie na tym, iż w chwili wydania decyzji zależnej, decyzja pierwotna pozostaje w obrocie, inaczej nie mogłaby bowiem stanowić podstawy prawnej wydania decyzji zależnej, a dopiero po wydaniu tej ostatniej decyzji, decyzja pierwotna zostaje wyeliminowana z obrotu. Bez znaczenia jest również to, iż decyzja waloryzacyjna z 2010 r. przestała obowiązywać w związku z kolejną decyzją waloryzacyjną wydaną w 2011 r., gdyż wywołała on określone skutki prawne w określonym czasokresie, których kolejna decyzja nie zmieniała, tylko ustalała waloryzację na dalszy okres. Samo zaś wykonanie czy "skonsumowanie się" decyzji, nie stanowi przeszkody do jej uchylenia w trybie postępowania wznowieniowego.

Mając na uwadze powyższe uznać należało, iż zasadnie organy obu instancji uznały, iż istnieje podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zaistnienie przesłanki określonej w powołanym artykule, spowodowane wznowieniem postępowania w sprawie przyznana renty strukturalnej i w konsekwencji wydania prawomocnej decyzji z dnia (...) października 2010 r., uchylającej decyzję z dnia (...) lipca 2006 o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmawiającej jej przyrznia, obligowało Kierownika BP ARiMR do wznowienia również postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia (...) lutego 2010 r. o waloryzacji tejże renty. Zasadnie również organ ten, powołując się na przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzją z dnia (...) października 2013 r. uchylił decyzję z dnia (...) lutego 2010 r. albowiem wraz z uchyleniem decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, ustała podstawa prawna do funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji waloryzującej wysokość tej renty.

Zaakcentować należy, iż decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może ograniczać się tylko do uchylenia decyzji dotychczasowej, lecz musi również zawierać nowe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Istotą wznowienia postępowania i w jego wyniku uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest bowiem powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się zatem jak gdyby w sprawie nie było w danej instancji rozstrzygnięcia. W zakresie rozumienia pojęcia " rozstrzygnięcie o istocie sprawy" zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie zgodnie wyrażany jest pogląd, iż należy przez nie rozumieć nie tylko rozstrzygnięcie merytoryczne, ale również ewentualne umorzenie postępowania (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego. Warszawa 2014 r., str. 639). Omawiany przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiący o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy nie odnosi się zatem wyłącznie do rozstrzygnięcia merytorycznego, bowiem obejmuje ono również rozstrzygniecie niemerytoryczne - umorzenie postępowania (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa - 2008 r., s. 701). Również w orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiący o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy nie odnosi się wyłącznie do rozstrzygnięcia merytorycznego, bowiem obejmuje ono również rozstrzygniecie niemerytoryczne - umorzenie postępowania (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 19 lipca 2011 r. II SA/Op 244/11, lex nr 852999). Dopuszcza on wydanie w charakterze "nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy" także rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie, uprzednio zakończone uchylaną obecnie decyzją ostateczną, a ma to miejsce wówczas gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 września 2011 r., II SA/Gl 167/11 baza orzeczeń nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy w pełni zasadne pozostawało stanowisko organów również w zakresie tego, iż w ramach zastosowania przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. należało nie tylko uchylić decyzję ostateczną, ale w ramach rozstrzygnięcia o istocie sprawy umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do podnoszonej przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa okoliczności braku istnienia przesłanki przedmiotowej w postępowaniu w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej w roku 2010, powołać należy się w tym miejscu na pogląd piśmiennictwa, zgodnie z którym istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (G. Łaszczyca, Cz. Matysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 624 i powołana tam literatura). Analogiczne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie. Przykładowo w wyroku z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie II OSK 2042/06 (lex 394025) NSA stwierdził, iż "postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej".

Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy brak jest materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest bowiem brakiem przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (vide: wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01 baza orzeczeń.nsa.gov.pl).

Stwierdzić należy, iż organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, iż uchylenie decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej zrodziło również, poza koniecznością uchylenia decyzji o jej zwiększeniu, konieczność umorzenia postępowania w tejże sprawie. Niemożliwym bowiem stało się orzekanie w przedmiocie waloryzacji renty i tym samym zrealizowanie ciążącego na organach ARiMR obowiązku konkretyzacji normy zawartej w § 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, skoro usunięta została podstawa do wydania orzeczenia w tym przedmiocie, czyniąc postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika skarżącego iż w sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż organ miał obowiązek merytorycznie orzec o prawach strony lub odmówić nabycia tych praw, należy zauważyć iż postępowanie w przedmiocie waloryzacji renty toczyło się z urzędu, a nie na wniosek strony co również przemawia za jego bezprzedmiotowością rozumianą w omówiony już sposób.

Bezzasadne pozostawały też zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia art. 7 i 9 k.p.a. Obowiązek uwzględniania przez organ interesu prawnego strony nie może być bowiem rozumiany jako podstawa do nabycia czy też zachowania uprawnień materialnoprawnych w kolizji z bezwzględnie obowiązującymi przepisami. Również czynienie zarzutów przez skarżącego w tym postępowaniu, iż nie poinformowano go o obowiązkach wynikających z podjęcia działalności gospodarczej i podlegania obowiązkowi ubezpieczenia w KRUS, nie jest zasadne w sytuacji, gdy w istocie adresatem stawianych zarzutów nie jest organ wydający decyzję w niniejszej sprawie, lecz organ KRUS orzekający w innym postępowaniu administracyjnym i to zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem.

Także bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawało subiektywnie poczucie pokrzywdzenia wyrażane przez skarżącego oraz brak pogodzenia się przez niego z rozstrzygnięciem o uchyleniu decyzji przyznającej mu rentę strukturalną. Skarga bowiem na decyzję utrzymującą orzeczenie o uchyleniu decyzji przyznającej rentę strukturalną i odmawiające jej przyznania została oddalona wspomnianym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 maja 2011 r. A to powoduje - zgodnie z art. 170 p.p.s.a. - stan związania orzeczeniem nie tylko sądu, który je wydał, ale również samej strony, a także innych sądów i innych organów państwowych.

Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.