Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1749784

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 18 czerwca 2015 r.
II SA/Go 243/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Pauter.

Sędziowie WSA: Jacek Jaśkiewicz, Marek Szumilas (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia (...) r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,

III.

zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu na rzecz skarżącej D.D. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

D.D., jako studentka pierwszego roku studiów drugiego stopnia na Wydziale (...) Uniwersytetu, kierunek: (...), w dniu 13 października 2014 r. złożyła do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów (nazywanej OKS S) wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Decyzją z dnia (...) listopada 2014 r. OKS S nie przyznała D.D. stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/2015.

W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że zgodnie z § 15 ust. 8 regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu ustaliła uzyskaną przez D.D. liczbę punktów i na jej podstawie uszeregowała jej wniosek, wraz z wnioskami innych studentów, na liście rankingowej kierunku (...) studiów drugiego stopnia. W trakcie postępowania sprawdzającego mającego na celu wyłonienie 9% studentów kierunku (...) studiów drugiego stopnia z najwyższą liczbą punktów - OKS S przyjęła, że liczba punktów, od której w bieżącym roku akademickim należy przyznać stypendium rektora dla najlepszych studentów na powyższym kierunku studiów wynosi 44,8. Uzyskanie przez D.D. liczb 44,7 punktów skutkowało zgodnie z art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 15 ust. 10 i § 16 ust. 3 regulaminu, nie przyznaniem tej studentce stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/2015.

Pismem z dnia (...) listopada 2014 r. D.D. złożyła do OKS S wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

W rezultacie ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia (...) stycznia 2015 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia (...) listopada 2014 r. odmawiającą przyznania D.D. stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/2015.

W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że w składzie ustalonym zgodnie z art. 24 § 1 k.p.a., szczegółowo ponownie wyjaśniła sprawę. Komisja odwołała się do treści przepisów art. 174 ust. 4, art. 181 ust. 1, art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczących możliwości przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, a także do stanowiących ich kontynuację przepisów Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu - stanowiącego załącznik do zarządzenia nr (...) Rektora Uniwersytetu z dnia (...) września 2014 r. Zgodnie z zapisem § 15 ust. 1 Regulaminu stypendium takie może otrzymywać student, który uzyskał za dwa ostatnie zaliczone semestry (ostatni zaliczony rok) studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, przy czym liczba studentów, dla których przyznano omawiany rodzaj stypendium, zgodnie z § 16 ust. 3 Regulaminu, nie może przekroczyć 9% studentów na każdym kierunku.

Wyjaśniono w dalszej kolejności, że po przyznaniu punktów za osiągnięcia wskazane we wnioskach złożonych w terminie do 15 października 2014 r. OKS S sporządza listę rankingową, a następnie typuje wnioski z największą liczbą punktów w ilości nie przekraczającej 9% liczby studentów danego kierunku. Członkowie OKS S wyznaczeni do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów dokonali prawidłowych i zgodnych z ustawą i regulaminem wyliczeń, związanych z liczbą możliwych do przyznania świadczeń oraz minimalną wartością liczby punktów, od której możliwe jest przyznawanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku (...) studiów drugiego stopnia.

OKS S zapoznała się z wyliczeniem komisji wyznaczonej do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, w którym wyliczając uzyskaną przez D.D. liczbę punktów wzięto pod uwagę średnią ocen uzyskanych przez nią w ciągu ostatnich dwóch zaliczonych semestrów (Śr = 4,27). Ponadto wypunktowała jej osiągnięcia naukowe: praktyka w ramach programu Erasmus+ w firmie N w Niemczech w dniach 01.08 - 13 października 2014 r. (N2 = 1) oraz uzyskanie uprawnień SEP na stanowisku E (N4 = 1), co potwierdzają stosowne zaświadczenie o odbytej praktyce oraz świadectwo kwalifikacyjne wydane przez Stowarzyszenie (...). Komisja stypendialna pierwszej instancji ustaliła, zatem, iż uzyskana przez D.D. liczba punktów P wynosi 44,7 (P = Śr x 10 + N = 4,27 x 10 + 2 = 44,7). Liczba punktów P - 44,7 jest mniejsza niż minimalna liczba od której przyznawane jest w roku akademickim 2014/2015 na kierunku (...) studiów drugiego stopnia stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Członkowie OKS S wyznaczeni do postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji, mając na uwadze ustalenia pierwszej instancji, podtrzymując dotychczasowe rozstrzygnięcie w sprawie zwrócili uwagę na fakt, iż udokumentowane przez studentkę w ciągu całego postępowania osiągnięcia zgodnie z załącznikiem nr 11 do regulaminu należy wypunktować w następujący sposób:

1. Praktyka w ramach programu Erasmus+ w firmie N w Niemczech w dniach 01.08 - 13 października 2014 r.: N4= 1 (jako odbyta praktyka związana z tokiem studiów);

2. Uzyskanie uprawnień SEP na stanowisku E: N4 = 0 (w rozumieniu zapisów załącznika nr 11 do regulaminu nie jest to ukończona inna forma kształcenia);

3. Studia w ramach programu Erasmus w terminie 01.04 - 27 września 2013 r.: N2 - 0 (zgodnie z § 15 ust. 1 regulaminu komisja stypendialna może uwzględnić jedynie osiągnięcia mające miejsce w ciągu dwóch ostatnich zaliczonych semestrów, tzn. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r.);

4. Wyróżnienie za szczególne wyniki w nauce oraz wzorowe wypełnianie obowiązków studenta: N4 = 0 (nie jest to osiągnięcie o charakterze naukowym związane z tokiem studiów).

5. Ukończenie kursu w zakresie podstaw projektowania schematów elektrycznych (EPLAN) w terminie 12.05 - 14 maja 2014 r.: N4= 1 (ukończona inna forma kształcenia).

Ponownie rozpoznając sprawę Komisja stwierdziła, że suma punktów należnych za powyższe osiągnięcia - zgodnie z załącznikiem nr 11 do regulaminu wynosi 2. W przypadku odwołującej prawidłowe wyliczenie uzyskanej liczby punktów P pozostaje bez zmian i wygląda następująco: P = Śr x 10 + N = 4,27 x 10+2 = 44,7. Z powyższego wynika, że korekta wyliczeń dotyczących uzyskanej przez D.D. liczby punktów nie wpływa na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Od powyższej decyzji D.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając jej:

1.

obrazę prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy - przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez naruszenie przepisów dotyczących zasad przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015, w szczególności przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym art. 181 ust. 1 i 186 ust. 1a także § 15 i 16 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu i Załącznika Nr 11 do tego Regulaminu,

2.

naruszenie art. 107 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - poprzez niewskazanie w decyzjach Komisji obu instancji imion i nazwisk wszystkich członków Komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie.

Na tej podstawie wniosła o: stwierdzenie nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia (...) listopada 2014 r. lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi D.D. stwierdziła, że punkty za osiągnięcia naukowe zostały błędnie obliczone. Komisja I instancji lakonicznie i ogólnikowo podała sumę zdobytych punktów (44,7), bez wykazania sposobu ich obliczenia, dopiero Odwoławcza Komisja Stypendialna w decyzji z dnia (...) stycznia 2015 r. jednoznacznie opisała przydział poszczególnych punktów, z tym że błędnie obliczonych.

Wykazując błędne wyliczenie przyznanych punktów D.D. podniosła, że w decyzji Komisji z dnia (...) stycznia 2015 r. nie przyznano jej punktów za Studia w ramach programu ERASMUS w terminie 01.04 - 27 września 2013 r., gdyż zgodnie z § 15 ust. 1 Regulaminu Komisja Stypendialna może uwzględnić jedynie osiągnięcia mające miejsce w ciągu dwóch ostatnich zaliczonych semestrów tzn. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Stanowisko takie zdaniem skarżącej jest błędne, ponieważ dwa ostatnie semestry nauki odbywały się w okresie 01.04.2013 - 21 marca 2014 r. Odwoławcza komisja stypendialna uwzględniła średnią ocen za semestr VI (przedostatni) - odbyty w (...) na wymianie ERASMUS oraz za semestr VII (ostatni) - odbyty w Polsce na Uczelni w (...). Tymczasem, zgodnie z Załącznikiem nr 11 do regulaminu za "Odbyte studia w innej uczelni w ramach stypendium zagranicznego lub programów międzyuczelnianych (np. Erasmus, MOST): roczne lub semestralne" przyznawane są N2=2 punkty.

W dalszej kolejności D.D. zwróciła uwagę, że Komisja stypendialna rozpoznając sprawę w pierwszej instancji za uprawnienia SEP przyznała jej N4=1 punkt podając, że wraz z wnioskiem przedstawiła świadectwo kwalifikacyjne wydane przez Stowarzyszenie (...). Następnie Komisja II instancji nie przyznała z tego tytułu żadnego punktu, pisząc, iż: "(...) w rozumieniu zapisów załącznika nr 11 do regulaminu nie jest to ukończona inna forma kształcenia." Skarżąca podniosła, że uprawnienia SEP na stanowisku E otrzymała na podstawie zdanego egzaminu, do którego przystąpiła po odpowiednim szkoleniu. W rozumieniu zapisów Załącznika nr 11 do Regulaminu, szkolenie na podstawie którego zdobyła uprawnienia SEP do 1 kV jest inną formą kształcenia.

W przekonaniu skarżącej do osiągnięć dodatkowych powinny być zaliczone osiągnięcia takie jak: praktyka w ramach programu ERASMUS+ w firmie N w Niemczech w dniach 01.08 - 13 października 2014 r. (1 punkt), a także ukończenie kursu w zakresie podstaw projektowania schematów elektrycznych (EPLAN) w terminie 12.05 - 14 maja 2014 r. (1 punkt).

Skarżąca wyliczyła średnią ocen w ostatnich dwóch semestrach studiów pierwszego stopnia na 4,27 punktu. Dokonała także własnego wyliczenia punktów zgodnie z załącznikiem do regulaminu: 1. Studia w ramach programu ERASMUS w terminie 01.04 - 27 września 2013 r.: N2=2 punkty; 2. Uzyskanie uprawnień SEP na stanowisku E: N4=1 punkt; 3. Ukończenie kursu w zakresie podstaw projektowania schematów elektrycznych (EPLAN) w terminie 12.05 - 14 maja 2014 r. N4=1punkt, 4.Praktyka w ramach programu ERASMUS+ w firmie N w Niemczech w dniach 01.08 - 13 października 2014 r. N4=1 punkt.

Nadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem decyzje obu Komisji nie wymieniają składu komisji, a podpisane są jedynie przez Przewodniczącego komisji Brak wskazania w obu decyzjach imion i nazwisk osób wchodzących w skład Komisji powoduje, że niemożliwa jest weryfikacja, czy przy rozpoznawaniu sprawy nie doszło do złamania przepisu prawa nakazującego wyłączenie od podejmowania decyzji w II instancji wszystkich członków komisji, którzy brali udział w wydawaniu zaskarżonej decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów wniosła o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej nazywanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, iż określone przepisem art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 - nazywanej dalej ustawą) stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel z budżetu państwa. W myśl art. 181 ust. 1 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. W przepisie tym ustawodawca posłużył się sformułowaniem "może otrzymać", co oznacza, że świadczenie to ma charakter uznaniowy, zatem może lecz nie musi być ono przyznane. Dalszych, materialnoprawnych przesłanek tej pomocy nie określają przepisy ustawy, bowiem ustawodawca w art. 186 ust. 1 ustawy przenosi kompetencję do ustalania tych przesłanek na rektora wyższej uczelni.

Wprowadza się jednocześnie bardzo istotne dla studentów i rektora kryteria ustalania liczby studentów, którym rektor może przyznać stypendium, o którym mowa w powyższym przepisie. I tak, przepis art. 174 ust. 4 ustawy stanowi, że środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Przepis ten zawiera nie tylko określenie liczby studentów, którzy mogą otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów - nie więcej niż 10% najlepszych studentów każdego z kierunków studiów prowadzonego w uczelni, lecz również określa limit środków przeznaczonych na te stypendia (ten nakaz zawarty jest w ust. 4 - w sformułowaniu "stanowią") - nie więcej niż 40% środków z dotacji z budżetu państwa przeznaczonej na bezzwrotną pomoc materialną dla studentów i doktorantów uczelni (art. 94 ust. 1 pkt 7 ustawy) otrzymanej przez uczelnię, przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne i zapomogi (art. 173 ust. 1 pkt 1,3 i 8).

Przywołany przepis art. 186 ust. 1 ustawy stanowi, iż szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Ze wskazanych powyżej regulacji wynika, że podstawą rozstrzygnięć podmiotów decydujących o przyznaniu stypendium rektora dla najlepszych studentów są nie tylko przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym, ale także przepisy wydanego przez rektora, na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy regulaminu, będącego aktem wykonawczym, mającym swoje umocowanie w tej ustawie.

W przypadku stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest ono przyznawane na wniosek studenta przez rektora - art. 176 ust. 1 ustawy. Rozstrzygnięcie organu o przyznaniu, bądź odmowie przyznania studentowi stypendium rektora dla najlepszych studentów jest decyzją administracyjną w indywidualnej sprawie studenta, a zatem na zasadzie art. 207 ust. 1 ustawy, do tych decyzji stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne, co przesądza przepis art. 207 ust. 2 ustawy. Na zasadzie art. 176 ust. 2 ustawy, od decyzji rektora, przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w tym przypadku - stosownie do art. 207 ust. 2 ustawy - stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. Powyższe kompetencje ustawowe rektor może przekazać innym podmiotom. Przeniesienie kompetencji rektora powoduje przejęcie kompetencji do rozstrzygania sprawy z zakresu właściwości jednego organu do właściwości innego.

W myśl art. 176 ust. 3 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego rektor przekazuje uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, komisji stypendialnej, a w zakresie rozpatrywania wniosku, o czym stanowi ust. 2, odwoławczej komisji stypendialnej. Komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną powołuje rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni. Komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne są organami kolegialnymi, a ich decyzje podpisują przewodniczący komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący (art. 177 ust. 4 ustawy).

Wskazać należy, że w myśl art. 207 ust. 1 i 4 ustawy, do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Organy uczelni jednoosobowe, jak i kolegialne nie mogą zatem w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza bowiem konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r., w spr. I OSK 1304/11). Dlatego też, w realizacji ogólnych reguł postępowania, konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i własnego interesu strony (art. 6 i 7 k.p.a.), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Organy prowadzące postępowanie administracyjne, w myśl art. 11 k.p.a., na każdym jego etapie obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i winny dołożyć należytej staranności w wyjaśnianiu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia (podobnie wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 15 października 2014 r., w spr. IV SA/Wr 251/14, w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2015 r., w spr. III SA/Łd 199/15, w Lublinie z dnia 27 stycznia 2015 r., w spr. III SA/Lu 597/14).

W kontrolowanej sprawie, Rektor Uniwersytetu wypełniając upoważnienie ustawowe zawarte w przepisie art. 186 ust. 1, wprowadził zarządzeniem nr 82 z dnia 24 września 2014 r. "Regulamin pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu", określając w treści § 25, że wchodzi on w życie z dniem 1 października 2014 r. Załącznik nr 11 do Regulaminu zawiera zasady określania punktacji za osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym oraz sposób ich udokumentowania.

Przedmiotem zaskarżonej przez D.D. decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia (...) stycznia 2015 r., jest utrzymana w mocy odmowa przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015.

Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie podzielił przyjętego przez Odwoławczą Komisję Stypendialną stanu faktycznego i prawnego, i tym samym uznał, że przyjęte rozstrzygnięcie jest wadliwe i ma wpływ na ostateczny wynik postępowania o przyznanie D.D. stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Według § 15 ust. 1 Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za dwa ostatnie zaliczone semestry (ostatni zaliczony rok) studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe. Zgodnie z § 16 ust. 3 Regulaminu stypendia Rektora dla najlepszych studentów są przyznawane w liczbie 9% liczby studentów na każdym kierunku.

Okolicznością niesporną w kontrolowanym postępowaniu jest wyliczenie przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Studentów - nazywaną dalej Komisją, dla studentów kierunku (...) pierwszego roku drugiego stopnia liczby punktów 44,8 - jako minimalnej dla przyznania studentowi stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/15.

Odwoławcza Komisja Stypendialna orzekając w dniu (...) listopada 2014 r., jak i rozpoznając sprawę ponownie w dniu (...) stycznia 2015 r. przyjęła, że skarżąca uzyskała liczbę 44,7 punktów, nie osiągając tym samym minimalnej liczby punktów (44,8) i nie kwalifikując się do uzyskania stypendium dla wyróżniających się studentów.

Skarżąca w odwołaniu, jak i w skardze podniosła, że liczba punktów, którą wyliczyła Komisja nie jest zgodna z systemem naliczania punktów, który obowiązuje w oparciu o Regulamin ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu. Stanowisko skarżącej jest częściowo zasadne.

Jak się okazuje Komisja wadliwie oceniła osiągnięcia skarżącej, błędnie przyjmując do wyliczenia ostatnie dwa semestry studiów D.D. jako okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., podczas gdy ostatnie dwa semestry studiów skarżącej przypadały na okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 21 marca 2014 r. Powyższe świadczy o naruszeniu przez Komisję § 15 ust. 5 Regulaminu, na mocy którego student I roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w terminie roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia może otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów na podstawie m.in. średniej ocen lub osiągnięć naukowych uzyskanych w ostatnich dwóch zaliczonych semestrach (ostatnim roku) studiów pierwszego stopnia. Tym samym bezzasadnie Komisja odmówiła zaliczenia skarżącej praktyki, którą odbywała w (...) na wymianie ERASMUS w terminie od dnia 1 kwietnia do dnia 27 września 2013 r. Z zestawienia dat wynika wszakże odbywanie praktyki właśnie w okresie ostatnich dwóch semestrów studiów. Tej prawidłowości nie zakwestionował organ w odpowiedzi na skargę.

Kolejnym zarzutem skargi jest odmowa przyznania skarżącej punktu za uzyskanie dodatkowej kwalifikacji potwierdzonej świadectwem wydanym przez Stowarzyszenie (...) (SEP). Według stanowiska Komisji nie jest to ukończona inna forma kształcenia według zapisów według zapisów regulaminu - norma N4. Tymczasem według skarżącej uprawnienia SEP na stanowisku E otrzymała na podstawie zdanego egzaminu, do którego przystąpiła po odpowiednim szkoleniu obejmującym 80 godzin zajęć, w tym 50 godzin zajęć praktycznych.

W uzasadnieniu decyzji brak jest wyjaśnienia dlaczego uzyskanie dodatkowej kwalifikacji potwierdzonej świadectwem nie zostało uznane, według zapisu regulaminu jako ukończenie innej formy kształcenia (np. studia podyplomowe, szkolenia, warsztaty, kursy o charakterze naukowym). Sąd zwrócił uwagę, że wyliczenie ma charakter przykładowy, zatem katalog form kształcenia jest otwarty, z tej racji należy traktować go rozszerzająco. Jak powiedziano wyżej, decyzja o charakterze uznaniowym wymaga pełnego, zupełnego wyjaśnienia przez organ przesłanek jakimi kierował się odmawiając skarżącej przyznania punktacji za uzyskanie dodatkowej kwalifikacji. Tego obowiązku organ nie dochował, pomimo, że skarżąca przedstawiła świadectwo kwalifikacyjne wydane przez Stowarzyszenie.

Podkreślić dalej należy, że działając na podstawie przepisów prawa, do czego zobowiązuje art. 6 k.p.a., organy prowadzące postępowanie administracyjne na każdym jego etapie obowiązane są bowiem prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Na mocy art. 11 k.p.a. winny też wyjaśniać stronie zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., winno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Przede wszystkim, organ winien przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich istotnych faktów i dowodów oraz podanie przyczyn nieuwzględnienia niektórych z nich jest przy tym niezbędne również z uwagi na realizację, określonej w art. 8 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Dlatego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także odnieść się do podniesionych w sprawie zarzutów.

Tym zasadom organ ponownie rozpoznając sprawę nie sprostał.

Treść uzasadnienia podjętej przez Odwoławczą Komisję Stypendialną decyzji nie zawiera ustaleń świadczących o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była wzywana do poprawienia lub uzupełnienia wniosku lub dokumentów stanowiących załączniki. Stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezwykle ogólnikowe i wobec tego zasadnie skarżąca może postrzegać rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jako krzywdzące jej osobę. Dlatego też takie uzasadnienie odmowy przyznania przedmiotowego stypendium jest niewystarczające i nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia praworządności.

W okolicznościach niniejszej sprawy zaniechanie przeprowadzenia przez organ odwoławczy wnikliwego postępowania dowodowego, naruszenie obowiązku zgromadzenia całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi naruszenie przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane nieprawidłowości uniemożliwiły równocześnie Sądowi dokonanie oceny prawidłowości toku rozumowania i motywów zajętego przez organ odwoławczy stanowiska, a przez to także kontrolę zaskarżonej decyzji co do przesłanek rozstrzygnięcia.

W konsekwencji powyższych uwag, zaskarżoną decyzję organu ponownie rozpoznającego sprawę uznać należało za naruszającą zarówno prawo materialne, jak i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższych rozważań, których skutkiem jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, w sprawie Sąd ujawnił także inną jej wadę.

Zaznaczyć trzeba, że w myśl art. 207 ust. 2 ustawy decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne, a zatem stosuje się do nich odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 140 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.

Zgodnie z treścią art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Należy zaznaczyć, że istotą instytucji prawnej wyłączenia, o której w tym przepisie jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także przez sam organ, który nie jest zainteresowany w sposobie jej rozstrzygnięcia. Przepisy dotyczące wyłączenia spełniać mają funkcję gwarancyjną i chronić bezstronność oraz obiektywizm orzekania, zapewniać warunki uczciwego procedowania i zwiększać zaufanie do organów administracji (tak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2012 r., w spr. II GSK 1432/10). Ratio legis instytucji wyłączenia polega na stworzeniu prawnych warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości, co do bezstronności pracowników (P. Suwaj, Gwarancje bezstronności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2004 r., s. 170).

W celu zapewnienia bezstronnego i sprawiedliwego procedowania uznać trzeba za zasadne dążenie do możliwie najszerszego eliminowania sytuacji, w których pracownik biorący już wcześniej udział w czynnościach konkretnego postępowania administracyjnego i mający przez to wyrobiony już pogląd, byłby determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z poprzednim udziałem w tym postępowaniu przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy. Pracownik taki ma już określony pogląd na stan faktyczny i sposób rozstrzygnięcia sprawy. W związku z czym w razie ponownego rozpoznania przez niego sprawy powstają wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu.

Podkreślić należy, że obecne brzmienie przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organów I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy".

Zatem nowelizacja taka, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym do odpowiedniego stosowania art. 127 § 2 k.p.a., dotyczy także osób działających z upoważnienia rektora (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r. w spr. III SA/Łd 290/13).

W ocenie Sądu zasada ta dotyczy nie tylko decyzji wydawanych przez rektora (organ monokratyczny), lecz również członków komisji stypendialnej, działających z upoważnienia rektora. Wobec powyższego, w sytuacji, gdy decyzja w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów nie jest wydawana osobiście przez osobę piastującą funkcję organu (rektora), lecz przez upoważnione przez niego osoby lub organ - komisję stypendialną (na zasadach określonych w art. 175 ust. 4 w zw. z art. 177 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zastosowanie będzie miało wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Zatem wyłączeniu podlegają wszyscy członkowie komisji, którzy brali udział w zaskarżonej decyzji (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2012 r., w spr. II SA/Bd 283/12).

W kontrolowanym postępowaniu obydwie decyzje zostały podpisane przez przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Komisji, każdorazowo zatem była to inna osoba. Jednakże w aktach administracyjnych znajdują się protokoły posiedzeń Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów, jakie odbyły się w dniu (...) listopada 2014 r., tj. w dacie wydania decyzji nie przyznającej D.D. stypendium dla najlepszych studentów, oznaczonym jako protokół nr (...), oraz w dniu (...) stycznia 2015 r., tj. w dacie wydania decyzji utrzymującej w mocy poprzednią decyzję, jako protokół nr (...). Zestawienie treści obydwu protokołów ujawnia fakt uczestnictwa w posiedzeniu powtórnie rozpoznającym wniosek D.D. w dniu (...) stycznia 2015 r. osób, które brały także udział w posiedzeniu rozpoznającym jej wniosek w dniu (...) listopada 2014 r. Mając na uwadze powołany wyżej przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie niedopuszczalne było rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez osoby biorące już wcześniej udział w wydaniu decyzji, której wniosek dotyczył.

W ocenie Sądu rzeczą władz uczelni jest takie ukonstytuowanie organów przyznających stypendia, aby ich działalność nie naruszała wyżej omówionych przepisów k.p.a. Nie może zaistnieć taka sytuacja, że skład orzekający (personalnie) w pierwszej instancji wydaje również decyzję, jako organ odwoławczy, w tej samej sprawie. Prowadzi to do istotnego naruszenia przepisów k.p.a., mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Stąd rozpatrując sprawę ponownie w postępowaniu odwoławczym, bezwzględnie należy oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w świetle którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z tego samego powodu wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlega członek organu kolegialnego, jakim niewątpliwie jest komisja stypendialna (art. 27 § 1 k.p.a.).

Ujawniona i opisana wada uniemożliwia pozostawanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym, skoro okazać się mogło, że została wydana w niewłaściwym składzie, które to uchybienie jest naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kierując się wszystkimi przedstawionymi powyżej wynikami rozważań, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 litera a oraz c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja uwzględni rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku, załatwiając przy tym wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w składzie, który nie brał udziału w wydaniu decyzji z (...) listopada 2014 r.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.