Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1522570

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 26 czerwca 2014 r.
II SA/Go 163/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Trzecki.

Sędziowie WSA: Marek Szumilas, Sławomir Pauter (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku stałego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia (...) r., nr (...),

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,

III.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego T.K. wynagrodzenie 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2013 r., którą to decyzją w oparciu o przepis art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 106 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 7 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) oraz art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 201, poz. 2135 z późn. zm.) utrzymano w mocy decyzję Burmistrza z dnia (...) sierpnia 2013 r. w sprawie przyznania A.D. pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 27 sierpnia 2013 r. A.D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w związku z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia (...) sierpnia 2013 r. zgodnie z którym wnioskodawca został zaliczony do grupy osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z powyższym orzeczeniem niepełnosprawność istnieje od 1998 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od (...) kwietnia 2013 r. Nadto z złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika, że jest osobą samotną, nigdzie nie pracująca, nie posiadającą żadnych źródeł dochodów. Przeprowadzony przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej wywiad środowiskowy powyższe okoliczności potwierdził.

Decyzją Burmistrza z dnia (...) sierpnia 2013 r. na podstawie art. 106 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 7 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przyznano A.D. pomoc finansową w postaci:

- zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od (...) sierpnia 2013 r. do (...) września 2016 r. w wysokości 529 złotych miesięcznie w okresie od (...) sierpnia 2013 r. do (...) sierpnia 2016 r., a w wysokości 405, 57 złotych w okresie od (...) września 2016 r. do (...) września 2016 r.,

- składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 47,61 złotych miesięcznie w okresie od (...) sierpnia 2013 r. do (...) sierpnia 2016 r. oraz w wysokości 36,50 złotych w okresie od (...) września 2016 r. do (...) września 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawca spełnia warunki przyznania zasiłku stałego dla osób samotnie gospodarujących oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Powyższa decyzja został podpisana w oparciu o udzielone pełnomocnictwo w imieniu Burmistrza przez P.K.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył osobiście A.D. W złożonym odwołaniu podniósł, że świadczenia wskazane w decyzji winny zostać mu przyznane od (...) kwietnia 2013 r., a nie dopiero od (...) sierpnia 2013 r. Swoje stanowisko uzasadniał faktem, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalona niepełnosprawności o stopniu umiarkowanym datuje się od dnia (...) kwietnia 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przekazaniu odwołania wraz z aktami sprawy administracyjnej, przeprowadziło postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie faktycznej daty złożenia przez A.D. wniosku o przyznanie zasiłku stałego, a które potwierdziło ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że miało to miejsce w dniu (...) sierpnia 2013 r.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji w całości w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że A.D. spełnia przesłanki określone w art. 106 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 7 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uzasadniające przyznanie mu zasiłku stałego oraz świadczenia pieniężnego na pokrycie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślono, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego wnioskodawca złożył w dniu 27 sierpnia 2013 r., a tym samym w oparciu o art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały zasadnie został przyznany od 1 sierpnia 2013 r.

Skargę na powyższą decyzję złożył A.D. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że sporne świadczenie winien otrzymać od (...) kwietnia 2013 r., a nie jak stwierdzono w decyzjach organów od (...) sierpnia 2013 r. Organy winny kierować się nie dniem złożenia wniosku o jego przyznanie, ale datą od której został ustalony umiarkowany stopień jego niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu potrzymano stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowego ustalono, że A.D. prawomocnym postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2000 r. Sądu Okręgowego został częściowo ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej. Zgodnie postanowieniem Sądu Rejonowego obowiązki kuratora dla częściowo ubezwłasnowolnionego A.D. od dnia (...) września 2007 r. pełni P.K.

Z oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. wynika, że A.D. od (...) sierpnia 1999 r. otrzymywał z przerwami zasiłek stały. Zasiłek taki otrzymywał w okresie od (...) sierpnia 1999 r. do (...) kwietnia 2001 r., od (...) lipca 2001 r. do (...) lipca 2006 r. Podstawę ustalenia prawa do powyższego zasiłku stanowiło orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia (...) lipca 2001 r., zgodnie z którym skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od (...) lipca 2001 r. do (...) lipca 2006 r. W okresie od (...) września 2006 r. do (...) września 2011 r. skarżący otrzymał ponownie zasiłek stały w oparciu o przedłożone kolejne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, którym został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od (...) września 2006 r. do (...) września 2011 r. Następnie orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności A.D. został uznany za niepełnosprawnego w lekkim stopniu w okresie od (...) września 2011 r. do (...) września 2016 r., które to orzeczenie zostało zmienione orzeczeniem ww. zespołu z dnia (...) sierpnia 2013 r. Zgodnie z tym orzeczeniem, które stanowiło podstawę wydania decyzji przez Burmistrza, a następnie decyzji SKO stanowiącej przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie A.D. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od (...) kwietnia 2013 r. do (...) września 2016 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe wskazania Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia pracownika i organu od udziału w postępowaniu. Instytucja wyłączenia pracownika służy realizacji w postępowaniu administracyjnym przede wszystkim dwóch zasad ogólnych, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady budzenia zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Stanowi gwarancję bezstronnego załatwienia sprawy administracyjnej poprzez odsunięcie od załatwienia sprawy takiego pracownika, który jest powiązany z jedną ze stron albo który z innego powodu jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy w określony sposób. Przesłanki określające wyłączenie pracownika od udziału w sprawie zostały określone w art. 24 k.p.a. W § 1 i 2 powołanego artykułu wymienione zostały okoliczności powodujące wyłączenie pracownika z mocy prawa. Do zastosowania tej instytucji nie jest wymagany wniosek strony lub samego pracownika. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 3 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Zgodnie z § 2 tegoż artykułu powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Przez udział w postępowaniu w sprawie należy rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej przewidzianych w przepisach prawa czynności procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy w formie między innymi decyzji, a jeżeli pracownik jest upoważniony do wydawania decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub pełni funkcję organu, również załatwienie sprawy w formie decyzji. Pracownik wyłączony z udziału w sprawie nie może podejmować czynności procesowych w tej sprawie, z zastrzeżeniem art. 24 § 3 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności ustaleń poczynionych już na etapie postępowania sądowego, skarżący A.D. jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, a od (...) września 2007 r. obowiązki jego kuratora pełni P.K., który również z upoważnienia udzielonego przez Burmistrza w imieniu organu podpisał decyzję organu I instancji. Tym samym decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 24 § 1 pkt 3 k.p.a.

Odnośnie zarzutu zawartego w skardze, a dotyczącego daty od jakiej skarżący nabył uprawnienie do zasiłku stałego należy odnieść się do treści art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl powołanego przepisu świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, poczynając od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Podkreślić zatem należy, że wskazane w przepisie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W ocenie Sądu przepis ten nie ma zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. Przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2006 r. sygn. akt I SA 1253/06 Lex nr 263744). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że w przeszłości skarżący A.D. korzystał już z zasiłku stałego przyznanego w drodze decyzji wydanej przez Burmistrza. Wynika to nie tylko z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r., ale także z treści protokołu z przeprowadzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej wywiadu mającego na celu ustalenie sytuacji materialno - rodzinnej skarżącego. Z jego treści wynika, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku stałego jest kolejnym wnioskiem o takie świadczenie oraz, że w okresie od (...) września 2011 r. do (...) września 2016 r. posiadał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia (...) sierpnia 2013 r. zmieniono poprzednie orzeczenie w przedmiocie ustalenia stopnia jego niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze rozpoznając ponownie sprawę w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie społeczne organ winien uzupełnić postępowanie wyjaśniające poprzez ustalenie czy w okresie poprzedzającym złożenie wniosku z dnia (...) sierpnia 2013 r. otrzymywał jako osoba pełnoletnia, samotnie gospodarująca, niezdolna do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, której dochód był niższy niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej - obecnie 529 złotych-zasiłek stały tj. jako osoba spełniająca przesłanki określone w ary. 36 i 36 ustawy o pomocy społecznej. Jeżeli tak, to w jakim okresie oraz czy zachodziła ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do spornych świadczeń, a potrzeba złożenia wniosku noszącego datę (...) sierpnia 2013 r. powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli organowi na ustalenie daty, od której skarżący nabył uprawnienie do spornego zasiłku stałego i świadczenia pieniężnego na pokrycie składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym zakresie organy administracji publicznej nie dopełnił wymogu wynikających z art. 7 k.p.a., a zobowiązującego do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz z art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Już ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego i świadczenia pieniężnego na składkę z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego winny wzbudzić wątpliwości czy wniosek skarżącego z dnia (...) sierpnia 2013 r. jest pierwszym wnioskiem, czy też następnym, a tym samym spowodować przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że pomimo zobowiązania przez Sąd organ nie przesłał decyzji ustalających uprawnienie skarżącego do otrzymywania zasiłku stałego w okresie poprzedzającym sierpień 2013 rok. Przesłano jedynie decyzje dotyczące przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup żywności i zasiłku okresowego.

Powyższe ustalenia mają również istotne znaczenie do ustalenia początkowej daty przyznanego świadczenia z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Przepis art. 73 pkt 9 tejże ustawy stwierdza, że obowiązek ubezpieczenia osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26, obejmuje okres od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku. Zgodnie natomiast z art. 86 ust. 1 pkt 8 składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca za takie osoby ośrodek pomocy społecznej.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić powyższe zalecenia, mające na celu ustalenie prawidłowej daty początkowej należnego skarżącemu zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zapewnienie przestrzegania przepisów dotyczących wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.

Wobec powyższego w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. b i c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczenie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia ustanowionemu dla skarżącego w ramach pomocy prawnej radcy prawnej oparto na art. 250 p.p.s.a. oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 tegoż rozporządzenia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.