II SA/Go 144/21, Status osoby bezrobotnej - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3171586

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 kwietnia 2021 r. II SA/Go 144/21 Status osoby bezrobotnej

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.).

Sędziowie WSA: Sławomir Pauter, Asesor Jarosław Piątek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Wojewody z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia (...) r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) listopada 2019 r. R.K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna.

Decyzją Starosty z dnia (...) października 2020 r., znak: (...), zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 88/20, strona nabyła prawo do zasiłku na okres od (...) listopada 2019 r. do (...) listopada 2020 r.

Decyzją z dnia (...) lipca 2020 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał R.K. niezrealizowane świadczenie po zmarłej matce U.G. za okres od (...) czerwca 2020 r. do (...) czerwca 2020 r. w kwocie 1512,96 zł brutto, które strona otrzymała dnia (...) lipca 2020 r.

Decyzją z dnia (...) października 2020 r., nr (...) Starosta Powiatu orzekł o utracie przez R.K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem (...) lipca 2020 r. Powyższą decyzję organ I instancji wydał w oparciu o normę prawną zawartą w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi, iż starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który "nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2", tj. warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Odwołanie od decyzji Starosty złożyła R.K., w którym podniosła, iż w dniu (...) lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej i wypłacił jednomiesięczne świadczenie emerytalne po zmarłej matce, co spowodowało utratę statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym R.K. wniosła o ponowną rejestrację w powiatowym urzędzie pracy i nadanie statusu osoby bezrobotnej od dnia (...) sierpnia 2020 r. do dnia (...) listopada 2020 r. z prawem do zasiłku.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2020 r. nr (...) Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) - "k.p.a." oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.) - dalej jako "u.p.z.", utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancjiw mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i podał, że R.K. złożyła w urzędzie pracy oświadczenie, z którego wynika, że świadczenie emerytalne po zmarłej matce U.G. otrzymała za pośrednictwem poczty w dniu 16 lipca 2020 r. Potwierdzeniem tego faktu jest załączona przez stronę kopia przekazu pocztowego/potwierdzenia wypłaty. Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, iż bezspornym jest, że strona w lipcu 2020 r. osiągnęła przychód w wysokości 1512,96 zł, tj. w kwocie przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (w roku 2020 minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 2600,00 zł). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z. bezrobotnym może być osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Pojęcie przychód zostało z kolei określone w art. 2 ust. 1 pkt 24 u.p.z., zgodnie z którym przychód oznacza przychody z innego tytułu niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, działalność gospodarcza, zasiłek lub inne świadczenie wypłacane z Funduszu Pracy, podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dalej Wojewoda stwierdził, że ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny oparty na wszechstronnie rozpatrzonym materiale dowodowym, nie budzi wątpliwości. W ocenie organu odwoławczego okolicznością bezsporną jest otrzymanie przez R.K. w lipcu 2020 r. przychodu w postaci niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce, a przychód ten podlegał opodatkowaniu. W związku z powyższym, Starosta prawidłowo pozbawił stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od dnia (...) lipca 2020 r. Jednym z warunków uznania danej osoby za bezrobotną jest bowiem nieuzyskiwanie przez nią miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia.

Jednocześnie Wojewoda poinformował, że zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.z. rejestracja bezrobotnych następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. Dokonanie rejestracji przez osobę ubiegającą się o nabycie statusu bezrobotnego stanowi formalną przesłankę uzyskania tego statusu, pozwala bowiem na zweryfikowanie spełniania innych warunków, od których ustawodawca uzależnia ten status. Zatem nabycie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, przy spełnieniu warunków zawartych w ustawie do ich nabycia.

Podsumowując Wojewoda stwierdził, iż u.p.z. nie daje organom administracji publicznej uprawnień do uznaniowego przywrócenia statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożyła R.K., która wniosła o jej uchylenie. Skarżąca stwierdziła, że PUP mógł pozbawić ją statusu bezrobotnego na jeden miesiąc, po upływie którego powinna uzyskać prawo do powtórnej rejestracji i otrzymać prawo do zasiłku oraz status osoby bezrobotnej. Strona ponadto oświadczyła, że przychód jaki uzyskała dotyczył jednego miesiąca.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. 2019 poz. 2325 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl z art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z., starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h u.p.z., ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) lipca 2020 r. otrzymała niezrealizowane świadczenie po zmarłej matce, za okres od (...) czerwca 2020 r. do (...) czerwca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 z późn. zm.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.

Kwestią sporną pozostaje natomiast, czy w okolicznościach tej sprawy można było uznać, że otrzymanie przez R.K. powyższego świadczenia skutkuje utratą statusu bezrobotnego i tym samym prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W ocenie Sądu, organy administracji powinny dokonywać wykładniart. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.h.u.p.z., mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przy czym status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. jest bowiem kategoryczne i żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć znaczenia przy określaniu tego statusu. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawianiu statusu bezrobotnego. Może to mieć miejsce w realiach konkretnej sprawy, z którego wynika, że ingerencja w sferę praw jednostki nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw. Należy przy tym pamiętać, że celem u.p.z. jest zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 1020/18, opubl. Lex nr 2564651). Istotą powołanego przepisu jest bowiem to, że zasiłek dla bezrobotnych ma zapewnić środki do życia w okresie przejściowym między utratą pracy, a znalezieniem nowej. Jeśli strona posiada stosowne środki z innych źródeł, to odpada uzasadnienie dla ich wypłacania ze środków publicznych. W sytuacji, gdy przychód jest jednorazowy, cel przyznania zasiłku dalej istnieje. Ponadto odwołując się do literalnej treści cytowanego przepisu podkreślić należy, iż posługuje się on czasownikiem "uzyskuje" (tryb niedokonany, w domyśle - wielokrotnie) a nie "uzyskał" (tryb dokonany, jednorazowo).

Nie można również tracić z pola widzenia faktu, iż konsekwencją utraty statusu bezrobotnego jest nie tylko utrata prawa do zasiłku, ale także przede wszystkim utrata prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego i to z mocą wsteczną, kiedy skarżąca mogła z nich korzystać. W ocenie Sądu, konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego w powiązaniu z zasadą działania w zaufaniu do organów państwa w przytoczonych powyżej okolicznościach, powinno przeważać nad zasadą legalizmu i praworządności, gdyż w przeciwnym razie zachwiana zostałaby zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Wyjaśnić trzeba, że wykorzystywanie analogii w procesach stosowania prawa stanowi jeden ze sposobów eliminowania luk prawnych. Z uwagi na zasady praworządności i legalności w procesach wykładni przepisów prawa administracyjnego analogia stosowana jest wyjątkowo. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 maja 1985 r., sygn. akt II SA 112/85 (publ. ONSA 1985 Nr 1, poz. 27), jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne. Jednak w realiach tej sprawy organ, na zasadzie analogii, powinien wyżej wskazane przepisy zastosować. Zauważyć bowiem trzeba, że zastosowanie analogii w rozpoznawanej sprawie nie pogorszy sytuacji R.K. i nie będzie sprzeczne z celem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku, którym jest łagodzenie skutków bezrobocia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem rozważań Sądu, w szczególności co do jednorazowego charakteru świadczenia, którego pobranie nie skutkuje pozbawieniem strony statusu osoby bezrobotnej a w konsekwencji także prawa do zasiłku zarówno wstecz, jak i na przyszłość, a jedynie pozbawianiem jej prawa do zasiłku w miesiącu, w którym taki przychód otrzymała, analogicznie jak to jest w przypadku innych przychodów o charakterze jednorazowym.

Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzje organu I instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.