Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1435185

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 21 marca 2012 r.
II SA/Go 120/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska.

Sędziowie WSA: Marek Szumilas, Michał Ruszyński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skarg W.Z. i C.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargi.

Uzasadnienie faktyczne

19 sierpnia 2011 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: PINB) wpłynęło pismo R.Ś., w którym zwrócił się m.in. z prośbą o sprawdzenie legalności wykonania przez W. i C.Z. "szklarni o konstrukcji szkieletowej" do produkcji rolnej na działce nr (...). W piśmie wskazano, że poprzednio w tym miejscu były ustawione dwie szklarnie.

Pismem z (...) sierpnia 2011 r. nr (...), PINB zawiadomił W. i C.Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych (budowa szklarni) na terenie działki nr (...). PINB zawiadomił także ww. oraz R.Ś. o wyznaczonym na (...) września 2011 r. terminie oględzin wykonanego obiektu.

Pismem z (...) sierpnia 2011 r. PINB zwrócił się do Wydziału Budownictwa, Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji, czy dla terenu działki nr (...) wydana została decyzja o pozwoleniu na budowę lub zostało dokonane zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych, polegających na budowie szklarni.

Odpowiadając na powyższe pismo organ administracji architektoniczno-budowlanej, pismem z (...) sierpnia 2011 r. nr (...) poinformował PINB, że w posiadanych rejestrach wydanych pozwoleń na budowę oraz zgłoszeń odnaleziono zapis dotyczący udzielenia C.Z. pozwolenia (decyzja z (...) maja 1985 r. nr (...)) na budowę szklarni w miejscowości (...).

Pismem z (...) września 2011 r. nr (...), PINB zwrócił się do Wydziału Budownictwa, Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego o przesłanie kopii decyzji z (...) maja 1985 r. nr (...).

(...) września 2011 r. PINB przeprowadził oględziny w zakresie robót budowlanych wykonanych na działce nr (...). W sporządzonym w trakcie oględzin protokole wskazano, że właścicielami działki są W. i C.Z. Na działce usytuowany jest obiekt - cieplarnia o konstrukcji stalowej z naciągniętą na nią folią PCV o wymiarach 10 x 24 m i wysokości 4,98m. Ramy z kształtowników zimnogiętych spawane, przykręcone do słupków stalowych wkopanych w ziemię, każdy słupek w części gruntowej oblany pierścieniem betonowym. Wewnątrz instalacja nawadniająca. Obiekt powstał w 2006 r. i użytkowany jest na cele ogrodnicze - uprawa kwiatów i warzyw. Uczestniczący w oględzinach W. i C.Z. wskazali, że system nawadniający jest tymczasowy i wymienny zależnie od rodzaju uprawny. Dodali także, że obiekt jest tunelem foliowym. W trakcie oględzin wykonano zdjęcia przedmiotowego obiektu.

Pismem z (...) września 2011 r. nr (...) organ administracji architektoniczno-budowlanej poinformował PINB, iż w zasobach archiwalnych Starostwa nie odnaleziono akt sprawy dotyczącej udzielenia C.Z. pozwolenia na budowę szklarni.

Postanowieniem z (...) września 2011 r. nr (...) PINB na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 - dalej w skrócie: P.b) i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej w skrócie: k.p.a), wstrzymał roboty budowlane przeprowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę przy budowie tunelu foliowego konstrukcji stalowej trwale związanego z gruntem na działce Ne (...). Jednocześnie postanowieniem tym organ nałożył na W. i C.Z. obowiązek przedstawienia w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia, następujących dokumentów:

1)

zaświadczenia Wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

2)

czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, sprawdzeniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sprawdzonymi pod względem zgodności z przepisami w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń lub rzeczoznawcę budowlanego.

3)

kserokopii uprawnień budowlanych i zaświadczeń o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego projektantów oraz osób sprawdzających,

4)

oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

(...) września 2011 r. do PINB wpłynęło pismo W. i C.Z., w którym wyjaśnili, że w 2007 r. dokonali zakupu elementów konstrukcyjnych tunelu foliowego oraz foli polietylenowej celem prowadzenia upraw nie całorocznych. Konstrukcja składająca się z łączonych elementów została zabezpieczona poprzez zamocowanie na jej końcach betonowych obręczy, które zapobiegają wnikaniu konstrukcji w podłoże oraz zapewniają jej stabilność. Słupki nie są oblane pierścieniem betonowym, a tunel nie jest w sposób trwały połączony z gruntem. W tunelu nie znajduje się żadna stała instalacja, w tym elektryczna czy grzewcza. Dla ułatwienia wykonywanych prac wykorzystywany jest wąż ogrodowy, którym odprowadzana jest woda do podlewania upraw. Zdaniem Państwa Z. błędnym jest określanie przedmiotowej konstrukcji jako cieplarni czy szklarni. Jednocześnie wskazali, że w Starostwie Powiatowym uzyskali informacje, że do postawienia tunelu foliowego nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. W związku z powyższym uprawnionym jest wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego.

Decyzją z (...) listopada 2011 r. nr (...), PINB, na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 4 P.b, nakazał W. i C.Z. rozbiórkę tunelu foliowego konstrukcji stalowej trwale związanego z gruntem, położonego na działce nr (...).

Uzasadniając decyzję PINB dokonał kwalifikacji prawnej omawianego obiektu jako przypadek o którym mowa w art. 48 P.b, to jest budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę. Motywując wydanie nakazu rozbiórki PINB stwierdził, że inwestorzy nie wykonali obowiązków nałożonych w wydanym w toku postępowania na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b postanowieniu z (...) września 2011 r. nr (...), dotyczących przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji obiektu.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. i C.Z. zarzucili PINB naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77, art. 79 i art. 80 k.p.a, poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, tj. uznanie, że tunel foliowy będący przedmiotem postępowania jest trwale związaną z gruntem budowlą posiadającą instalacje. Odwołujący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie, że tunel foliowy jest obiektem budowlanym w związku z czym inwestor ma obowiązek uzyskać pozwolenie na jego budowę.

Decyzją z (...) stycznia 2012 r. nr (...),Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: WINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając decyzję WINB wskazał, że wykonany przez odwołujących obiekt nie można uznać za tymczasowy obiekt budowlany, którego definicję zawiera art. 3 pkt 5 P.b, gdyż zgromadzony przez PINB materiał dowodowy potwierdza trwałe powiązanie tunelu foliowego z gruntem. W ocenie WINB osadzenie słupków stalowych w gruncie i punktowe zalanie ich betonem mieści się w pojęciu fundamentowania punktowego, nie zaś w pojęciu "utwardzenia powierzchni gruntu" i przesądza o trwałym połączeniu obiektu z gruntem. Ponadto, zdaniem WINB, nie wynikał także zamiar inwestorów rozbiórki, czy też przeniesienia obiektu w krótkim okresie czasu, zaś termin ustanowiony przepisem art. 29 ust. 1 pkt 12 P.b, warunkujący możliwość zwolnienia z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, został przekroczony. W takiej sytuacji, wobec niewykonania przez odwołujących obowiązków niezbędnych do legalizacji obiektu, zasadna była decyzja PINB nakazująca jego rozbiórkę.

Skargi na powyższe rozstrzygnięcie WINB złożyli W. i C.Z. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji PINB. Zaskarżonej decyzji zarzucili błędne ustalenie faktyczne, niezgodne z powszechnie obowiązującą wiedzą oraz klasyfikacją obiektów budowlanych, a polegające na przyjęciu, że tunel foliowy będący przedmiotem postępowania jest trwale związaną z gruntem budowlą posiadającą instalacje, a w związku z tym przez rozpoczęciem robót budowlanych wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi, tj. pisma Urzędu Statystycznego z (...) stycznia 2012 r. nr (...), postanowienia Prokuratora Rejonowego z (...) lutego 2012 r. sygn. akt (...) oraz pisma Starosty Powiatowego z (...) lutego 2012 r. nr (...) stanowiącego odpowiedź na zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych.

Odpowiadając na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 21 marca 2012 r. skarżący C.Z. podał, że w 2006 r. przed wzniesieniem spornego tunelu foliowego uzyskali w Starostwie Powiatowym odpowiedź, że na jego postawienie nie jest potrzebne zezwolenie. Także inspektor nadzoru budowlanego udzielił na pytanie skarżącego odpowiedź, że na wybudowanie tunelu foliowego nie jest potrzebne zezwolenie. Była to informacja ustna. W ocenie skarżącego PINB nie jest obiektywny w tym postępowaniu a jego działania na niekorzyść skarżących spowodowane są ich sprzeciwem wobec niezgodnie z prawem wybudowanej drogi na nieruchomości sąsiedniej przy granicy. Skarżący oświadczył także, że obiekt foliowy ma wymiary 10 m/24 m i jest postawiony w tym samym miejscu od 6 lat. Konstrukcja jest możliwa do odkręcenia i przesunięcia w inne miejsce. Konstrukcja ma na celu trwałość obiektu, dzięki niej folia jest ta sama od 6 lat.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Spór w sprawie dotyczy zakwalifikowania przedmiotowego tunelu foliowego. W ocenie organów tunel ten jest obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem, natomiast skarżący twierdzą, że tunel ten jest obiektem nietrwale związanym z gruntem a w związku z tym na jego wybudowanie nie było konieczne uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Rozstrzygając ten spór wskazać należy, że w wyroku z 25 maja 2007 r., II OSK 754/06, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z przepisów P.b nie uzależnia kwalifikacji obiektu od tego, jaką metodą jest on budowany. Natomiast wyznacznikami tego, czy obiekt wolno stojący jest trwale związany z gruntem są: wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu (wyrok dostępny w Internecie na stronie: orzczenia.nsa.gov.pl).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołu oględzin przedmiotowego tunelu jak i dokumentacja fotograficzna potwierdza, iż każdy słupek na którym wspiera się konstrukcja przedmiotowego tunelu jest nie tylko wkopany w ziemię ale także oblany jest pierścieniem betonowym, który ma służyć, jak wskazywali sami skarżący, stabilności tunelu i odporności na działanie czynników atmosferycznych. W ocenie Sądu ten sposób przytwierdzenia obiektu (o znacznych rozmiarach - 10 x 24 m i wysokości 4,98m) do podłoża świadczy o jego trwałym związaniu z gruntem. Tak więc słuszne jest stanowisko organów, iż będący przedmiotem niniejszej sprawy obiekt, określany jako tunel foliowy, wyposażony w instalacje nawadniającą, powinien być zakwalifikowany jako budowla, która stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. b P.b, również jest obiektem budowlanym. Nie ulega zatem kwestii, że na realizację przedmiotowego tunelu foliowego skarżący powinni uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, w myśl art. 28 ust. 1 P.b. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie ubiegali się o uzyskanie takiej decyzji. Oznacza to, że tunel foliowy skarżących został wybudowany samowolnie.

Skutki samowoli budowlanej określa przepis art. 48 P.b. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W pierwszej jednak kolejności organ musi podjąć próbę legalizacji obiektu w trakcie budowy lub wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, pod warunkiem ustalenia, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z planem. Taką możliwość daje art. 48 ust. 2 P. b.

W niniejszej sprawie skarżący postanowieniem PINB z (...) września 2011 r. nr (...), wezwani zostali do przedłożenia dokumentów w celu legalizacji obiektu. Z obowiązków nałożonych przez organ pierwszej instancji skarżący jednak się nie wywiązali. Zatem decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego okazała się zasadna.

Dodatkowo należy wskazać, iż uwzględniając argumentację skarżących, że przedmiotowy tunel foliowy jest obiektem nietrwale związanym z gruntem albowiem celem zastosowanej konstrukcji jest tylko zapewnienie stabilności i trwałości posadowienia obiektu, zachodziłaby konieczność zakwalifikowania tego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 5 P. b, tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wyliczenie w powołanym przepisie ma charakter przykładowy.

Z ustawowej definicji wynika, iż można rozróżnić dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki; drugi to obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Jeżeli więc obiekt budowlany nie jest połączony trwale gruntem, to jest tymczasowym obiektem budowlanym niezależnie od tego, czy jest przeznaczony do użytkowania w czasie krótszym od jego trwałości technicznej oraz czy przewiduje się jego przeniesienie lub rozbiórkę. Z drugiej strony tymczasowym obiektem budowlanym będzie obiekt, który jest trwale połączony z gruntem, jednakże jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki.

Przyjmując zatem, że usytuowany przez skarżących obiekt budowlany o konstrukcji stalowej, pokryty folią, spełnia przesłanki powyższej definicji, albowiem nie został on trwale połączony z gruntem i ma charakter tymczasowy, wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 P. b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym z zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

Mając na uwadze powyższy przepis stwierdzić należy (oczywiście przy przyjęciu, że przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem a więc stanowi tymczasowy obiekt budowlany), że jeżeli zamiarem skarżących było posadowienie przedmiotowego obiektu na okres krótszy niż 120 dni, to powinni - stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 P. b., zgłosić właściwemu organowi jego budowę. Jeżeli natomiast zamiarem skarżących było ustawienie przedmiotowego obiektu na okres dłuższy, to wymagało to uzyskania decyzji o pozwoleniu na jego budowę (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 30 ust. 1 pkt 1 P. b).

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie dokonali zgłoszenia budowy przedmiotowego tunelu foliowego a ponadto, jak wynika z akt sprawy, obiekt budowlany użytkowali przez okres dłuższy niż 120 dni.

Tak więc nawet w sytuacji uznania, że przedmiotowy tunel jest obiektem nietrwale związanym z gruntem a więc tymczasowym obiektem budowlanym, skarżący z uwagi na fakt użytkowania go przez okres dłuższy niż 120 dni, powinni uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę.

W toku postępowania skarżący w piśmie z (...) września 2011 r. zatytułowanym "Wyjaśnienia w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych" powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2006 r., II OSK 1099/05, w którym sąd ten stwierdził, że tunel foliowy niepołączony trwale z gruntem nieposiadający jakichkolwiek instalacji, nieodpowiadając pojęciu budowli, nie może być uznany za tymczasowy obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 pkt 5 P. b., a zatem nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia. Podkreślenia jednak wymaga, że orzeczenie to odnosi się do innego stanu faktycznego. Dotyczyło ono bowiem tunelu foliowego, niepołączonego trwale z gruntem, nieposiadającego instalacji, lecz obiekt ten służył tylko do sezonowego wykorzystania i stanowił w związku z tym "zwykłe urządzenie rolnicze". Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, oczywiście przy przyjęciu, iż obiekt ten jest tymczasowym obiektem budowlanym, miał natomiast fakt, iż sporny tunel był użytkowany cały czas od momentu wzniesienia (dłużej niż 120 dni) i to praktycznie kilka lat. Nie można w związku z tym uznać, że obiekt ten stanowi "zwykłe urządzenie rolnicze".

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżących i na rozprawie odmówił przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z postanowienia Prokuratora Rejonowego z (...) lutego 2012 r. sygn. akt (...), umarzającego dochodzie w sprawie przeciwko skarżącemu C.Z. podejrzanemu o wybudowanie bez wymaganego pozwolenia na budowę tunelu foliowego z konstrukcją stalową na stałe przytwierdzoną do gruntu, oraz z pisma Starosty Powiatowego z (...) lutego 2012 r. nr (...), stanowiącego odpowiedź na zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej w skrócie: p.p.s.a.), albowiem dokumenty te sporządzone zostały po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie mogą one zatem mieć wpływu na ocenę jej legalności. Z kolei Sąd dopuścił dowód z pisma Urzędu Statystycznego z (...) stycznia 2012 r., nr (...) wraz załącznikami, wyjaśniający sposób klasyfikacji tuneli foliowych. Należy jednak wskazać, że dokument ten został sporządzony bez odniesienia się do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, który osobie ją sporządzającej nie był znany. Zatem pismo to nie mogło być podstawą wyjaśnienia ewentualnych istotnych wątpliwości zachodzących w sprawie.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wobec oddalenia skargi brak było podstaw do orzekania w przedmiocie zwrotu kosztów na rzecz skarżących.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.