Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1525597

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 20 lutego 2014 r.
II SA/Go 1081/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Staniszewska.

Sędziowie WSA: Aleksandra Wieczorek, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki garażu

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...),

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,

III.

zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J.P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją nr (...) z dnia (...) lipca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na dyspozycję art. 48 ust. 1 i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. poz. 243 z późn. zm. określanej dalej jako u.p.b.) nakazał właścicielowi J.P. rozebrać blaszany garaż o konstrukcji stalowej i wymiarach około 5,1 x 3,35 m. położony na działce o numerze ewidencyjnym (...).

W uzasadnieniu organ szczegółowo opisał postępowanie w niniejszej sprawie, wskazując zarówno na poszczególne czynności postępowania dowodowego, jak również na kolejne decyzje wydane w sprawie oraz rozstrzygnięcia organu odwoławczego, które uchylały jego decyzje i przekazywały sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wskazując zaś na istotne dla sprawy ustalenia faktyczne organ wyjaśnił m.in. że w dniu 11 maja 2006 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo mieszkańców budynku mieszkalnego położonego we (...) o "ustalenie stanu prawnego samowoli budowlanej - garażu blaszanego", który użytkuje M.P. W toku postępowania wymieniona powyżej osoba oświadczyła, że w latach 1961 - 62 J.P. - jej mąż - za zgodą ówczesnej dyrekcji szkoły wybudował dwa garaże drewniane, z których jeden na konstrukcji z metalowych słupków i rygli oraz że w roku 1996 r. usunięto zużyte deski obudowy garażu, w ich miejsce zamontowano blachę i bramę garażową, natomiast drugi garaż całkowicie rozebrano.

W czasie oględzin - przeprowadzonych w dniu (...) maja 2006 r. - ustalono, że:

1.

na działce (...) znajduje się garaż blaszany o wymiarach około 5,1 m x 3,35 m i zmiennej wysokości od około 2,15 m do 2,30 m;

2.

garaż posiada fundament w postaci płyty betonowej oraz stalową konstrukcję z rur jako słupy i rygle, do której przynitowano obudowę z blachy stalowej tworzącą ściany i dach;

3.

blacha pokrycia dachowego jest powleczona lepikiem,

4.

brama garażu ma wymiary około 3,29 m x 2,01 m,

5.

garaż nie ma wentylacji.

W toku postępowania M.P. zmarła. Organ ustalił, że jej następcami prawnymi są R.R. oraz J.P. Pismem z dnia (...) stycznia 2012 r. R.R. poinformowała o zrzeczeniu się na rzecz brata J.P. prawa do lokalu mieszkalnego w budynku przy (...). Do akt załączono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia (...) sierpnia 2011 r. o dziale spadku, z którego wynika, że jedynym właścicielem lokalu nr 2 jest J.P. Ponadto wspomniana powyżej R.R. przedłożyła oświadczenie o zrzeczeniu się praw do garażu na rzecz J.P.

W trakcie kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu (...) maja 2013 r., których celem było ustalenie, czy prace budowlane wykonane w 1997 r. stanowiły przebudowę dotychczas istniejącego obiektu budowlanego, czy też stanowiły budowę obiektu od podstaw. W trakcie ustalono, że garaż nie zawiera wewnętrznego pomieszczenia, stoi na podłożu betonowym i ma w całości konstrukcję stalową, złożoną z rur stalowych obłożonych blachą.

Organ wskazał, że w toku postępowania zwracał się do Starostwa Powiatowego oraz do Archiwum Państwowego oraz do J.P. w celu ustalenia, czy dla przedmiotowej inwestycji wydane zostało pozwolenie na budowę przed 1965 r., a także w okresie od 1993 r. do 1999 r. W konsekwencji organ ustalił, iż w rejestrach organów brak jest potwierdzenia, iż takie pozwolenie zostało stronie udzielone zarówno przed rokiem 1965, jak i w okresie 1993 do 1999 r. Brak jest również informacji o dokonaniu przez inwestora zgłoszenia w zakresie budowy spornego obiektu budowlanego. Również J.P. w odpowiedzi na wezwanie organu poinformował, iż nie posiada dokumentów potwierdzających wybudowanie legalnie spornego garażu.

Zwrócono się również do zarządcy działki o nr ewidencyjnym (...) - będącej własnością Powiatu - tj. Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego, o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgody na legalizację. W odpowiedzi zarządca zażądał usunięcia garażu.

Organ wyjaśnił, iż z podjętych w toku czynności wynika, że w latach 1961-1962 J.P. za zgodą ówczesnej Dyrekcji Szkoły wybudował garaż - co ustalono na podstawie oświadczenia M.P. z dnia (...) czerwca 2006 r. Garaż ten był całkowicie drewniany, to znaczy z wbetonowanymi w grunt drewnianymi słupkami obity deskami, pokryty papą na deskowaniu, z bramą drewnianą i o długości około 4.1 m, to jest o około 1 m mniej niż blaszany garaż będący przedmiotem postępowania. Około 1997 r. całkowicie drewniany garaż został rozebrany i zastąpiony jednolitą konstrukcją stalową dłuższą o około 1 m, co potwierdzają: oświadczenie świadka R.P., oświadczenia M.W. i M.Z. złożone do protokółu z oględzin przeprowadzonych w dniu (...) maja 2006 r. Ponadto - zdaniem organu I instancji - jednolitość obecnej, całkowicie stalowej konstrukcji garażu (bez pomieszczenia dodatkowego, które mogłoby świadczyć o rozbudowie pierwotnego garażu drewnianego) świadczy o tym, że powstała ona w jednym momencie (ok. 1997 r.), a nie przez rozbudowę istniejącej wcześniej konstrukcji mieszanej drewniano-stalowej. W konsekwencji organ uznał, że rozbiórka wcześniej wybudowanego garażu drewnianego powoduje, że ustalenie legalności jego postawienia nie ma znaczenia w sprawie. Obecnie istniejący garaż blaszany wybudowano bez pozwolenia na budowę o czym świadczy brak takiego pozwolenia na budowę w rejestrach Starostwa Powiatowego, nieprzedstawienie pozwolenia na budowę przez J.P. oraz jego budowa bez projektu budowlanego.

Jednocześnie organ wyjaśnił, iż fakt budowy nowego garażu o konstrukcji stalowej w 1997 r. oznacza, że w postępowaniu należy zastosować przepisy obecnie obowiązującej u.p.b., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1995 r. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 u.p.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ wskazując na treść art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b., wyjaśnił, że wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót i rozpoczęcie tym samym procedury legalizacji samowolnie wybudowanego garażu jest niemożliwe, gdyż istnienie garażu narusza przepisy obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta, uchwalonego uchwałą nr XX/166/08 Rady Miejskiej z dnia (...) lutego 2008 r. Plan ten nie dopuszcza na działce nr ewid. (...) (terenie oznaczonym G-93-k.p. przeznaczonym pod miejsca postojowe dla pojazdów samochodowych) budowy pojedynczych garaży - zgodnie z ustępem 93 pkt 3 lit. e); miejsca postojowe dla pojazdów samochodowych mogą być realizowane jako umieszczone w zgrupowaniach liczących co najmniej 4 miejsca postojowe w budynkach spełniających wymagania:

są lokalizowane co najmniej 5 m od linii rozgraniczającej z ulicami wysokość nie może przekraczać 7m przykrycie dachami typu 45°.

Wobec powyższego - zdaniem organu I instancji - należało zastosować przepis art. 48 ust. 1 u.p.b. Jednocześnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 52 u.p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48. Z uwagi na brak inwestora obowiązek rozbiórki nałożono na obecnego właściciela obiektu.

J.P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania organu I instancji bądź uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie odwołujący się wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony oraz przesłuchanie w charakterze świadka R.R. Odwołujący zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 określanej dalej jako k.p.a), poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, nie przesłuchanie odwołującego i jego siostry na okoliczności istotne dla sprawy, oparcie swoich ustaleń na zeznaniach osób, które w okresie powstania spornego obiektu nie mieszkały w budynku. Jednocześnie odwołujący zakwestionował poprawność przesłuchania świadka R.P. Ponadto zdaniem odwołującego się organ nie wykazał, że dla spornej inwestycji nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ nie wyjaśnił również, czy przeróbki dokonane w 1997 r. dotyczyły samodzielnej części garażu, czy też poprzedzona została rozbiórką elementów konstrukcyjnych garażu i w jej efekcie obiekt stanowi jednolitą substancję budowlaną, do czego zobowiązany był w konsekwencji decyzji organu II instancji. Jednocześnie J.P. wskazał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób, który naruszania zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej.

Decyzją z dnia (...) października 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru (nr (...)) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy pierwotnie obiekt w całości wybudowano samowolnie przed 1 stycznia 1995 r., a następnie został on przebudowany lub wyremontowany już po wejściu w życie nowej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w takim stanie faktycznym nie istnieją podstawy do wyłączenia zastosowania przepisów nowej ustawy. Ewentualna legalizacja takiego obiektu, z uwzględnieniem wykonanych w nim samowolnie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, winna wówczas nastąpić w trybie właściwych przepisów art. 48 u.p.b. Skoro bowiem samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, a w tym okresie obowiązywały różne uregulowania prawne dotyczące samowoli budowlanej, to w takim przypadku zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego obowiązującego w dacie orzekania. Tym samym za zasadne uznał organ zastosowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do spornego obiektu garażowego dyspozycji art. 48 u.p.b.

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotychczasowe ustalenia organu powiatowego pozwoliły na przyjęcie, iż w wyniku robót budowlanych wykonanych w 1997 r. uległ zmianie charakter techniczny przedmiotowego budynku garażowego, wybudowanego pierwotnie w latach 1961- 62 jako obiekt drewniany, na obiekt o konstrukcji stalowej. Ustalenia te wynikają z zeznań świadka, który wykonywał roboty zmieniające charakter obiektu, które potwierdzone zostały przez organ w drodze oględzin garażu, przeprowadzonych w dniu (...) maja 2013 r. Bez wątpienia roboty w tym zakresie wymagały pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano, co znajduje potwierdzenie w ustaleniach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowkanego dokonanych na podstawie informacji udzielonych przez organ administracji architektoniczno-budowlanej oraz Archiwum Państwowe.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy obiekt wybudowany został bez pozwolenia właściwego organu po dniu 1 stycznia 1995 r. zastosowane w sprawie znajdzie art. 48 u.p.b. W tym zakresie organ nadzoru budowlanego obowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 48 ust. 1, obligujące organ do nakazania rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest bowiem orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu, że stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie implikuje wprost nałożenia na stronę obowiązku rozbiórki danego obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, legalizacja danego obiektu budowlanego jest dopuszczalna. W pierwszej kolejności organ administracyjny winien ustalić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 u.p.b.). W wypadku pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie organ administracyjny przystępuje do czynności składających się na tryb legalizacyjny. Natomiast w wypadku ustalenia, że dany obiekt narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podejmowanie dalszych czynności przewidzianych w procedurze legalizacyjnej jest niedopuszczalne, a wówczas zakończenie postępowania administracyjnego następuje poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Przy czym, zgodność z prawem danego obiektu należy oceniać według przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym aktualnych na datę wydania orzeczenia w tym przedmiocie.

Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości zalegalizowania wybudowanego samowolnie obiektu garażowego. Lokalizacja oraz forma architektoniczna garażu o konstrukcji stalowej i wymiarach około 5,1 x 3,35 m, położony na działce nr (...) jest bowiem sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązuje dla terenu wyżej wymienionej działki.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję wskazał na ustalenia zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego miasta uchwalonym uchwałą nr XX/166/08 Rady Miejskiej z dnia (...) lutego 2008 r. Natomiast z ustaleń Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dokonanych w toku postępowania odwoławczego wynika, że plan ten już nie obowiązuje, natomiast działka nr (...) objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta i terenów funkcjonalnie z nim związanych - część wschodnia, zatwierdzonym uchwałą nr XXXIII/368/13 Rady Miejskiej z dnia (...) czerwca 2013 r. (Dziennik Urzędowy Województwa z 2013 r. poz. 1756), zgodnie z którym sporny garaż zlokalizowany jest na terenie oznaczonym symbolem "k.p." (przeznaczonym zgodnie z § 15 ust. 8 planu na lokalizację miejsc postojowych dla pojazdów samochodowych, w tym także w budynkach garażowych), jednakże narusza ustalenia zawarte w części graficznej planu określające linie zabudowy. Określona w planie linia nieprzekraczalnej zabudowy przecina garaż tuż za jego ścianą frontową (w ścianie tej usytuowana jest brama garażowa) powodując sytuację, w której pozostała część garażu zawierająca stanowisko do parkowania pojazdu znajduje się poza linią zabudowy, a więc na terenie, na którym nie jest przewidziana żadna zabudowa. Z tego względu nie jest możliwe doprowadzenie omawianego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wiązałoby się to bowiem ze zmianą lokalizacji garażu, co stanowiłoby działanie wykraczające poza czynności i roboty naprawcze, zwłaszcza w sytuacji, gdy budowa obiektu została już ukończona. Nadto forma architektoniczna garażu narusza postanowienia § 96 pkt 1 obowiązującego planu, zgodnie z którym dla terenu parkingu, oznaczonego na rysunku planu symbolem "k.p.", ustala się "dachy dwuspadowe, z kątem nachylenia połaci dachowych od 35° do 45°". Natomiast przedmiotowy obiekt posiada dach płaski.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził również, że w świetle art. 52 u.p.b. organ I instancji prawidłowo uczynił stroną i adresatem decyzji obecnego właściciela rozpatrywanego obiektu garażowego.

J.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 103 ust. 2, art. 3 pkt 7a, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 1, art. 48 i art. 49b u.p.b. oraz art. 6, art. 7, art. 12 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi J.P. podkreślił, iż w jego ocenie zastosowanie w sprawie powinien znaleźć przepis art. 103 ust. 2 u.p.b. Podkreślił, że wykonane w 1997 r. prace budowlane miały charakter wyłącznie przeróbki, których wykonanie nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący podkreślił, że organ zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia podstawy prawnej na jakiej wybudowano pierwotnie obiekt, mającej wpływ przy wyłączenie go z kręgu obiektów budowlanych wymagających po roku 1995 r. pozwolenia na budowę. Organ całkowicie dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując całkowicie dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko i ocenę.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2013 r. nakazującą właścicielowi J.P. rozebranie garażu blaszanego.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż nietrafne są twierdzenia skarżącego, iż roboty budowlane wykonane w 1997 r. i to nawet w zakresie wskazywanym przez niego oraz jego matkę stanowiły jedynie remont garażu (tekst jedn.: wymiana ścian zewnętrznych i dachu z drewnianych na wykonane z blachy z wykorzystaniem metalowej konstrukcji), który nie wymagał zgodnie z art. 29 i art. 30 ust. 1 u.p.b ani pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia.

Przez remont - stosownie do dyspozycji art. 3 pkt 8 u.p.b. - rozumie się wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Ustawodawca wskazując w powyższym przepisie, jak należy rozumieć roboty budowlane polegające na remoncie obiektu budowlanego, oparł się na trzech istotnych elementach definiujących to pojęcie:

Po pierwsze, remont musi być wykonywany w istniejącym obiekcie budowlanym, co wyklucza z góry brak takiego obiektu w całości lub części i co oznaczałoby budowę lub odbudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.b. Remont w związku z koniecznością fizycznego istnienia obiektu budowlanego w jego trakcie, nie może też polegać na całkowitej lub częściowej rozbiórce obiektu, a następnie jego wznoszeniu od nowa.

Po drugie, roboty budowlane polegające na remoncie mają na celu wyłącznie odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego, a nie jego przebudowę, rozbudowę, nadbudowę lub zmianę jego przeznaczenia.

Po trzecie, przy wykonywaniu remontu dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z analizy elementów składowych pojęcia remontu obiektu budowlanego, z jednej strony wynika, że nie zalicza się do remontu bieżącej konserwacji obiektu, a z drugiej strony robót budowlanych przekraczających zakres pojęciowy remontu, polegających na odbudowie obiektu. Roboty budowlane polegające na remoncie (istniejących obiektów budowlanych) i odbudowie mają dwie wspólne cechy, to że prowadzą do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu i przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Różny natomiast jest zakres wykonywanych robót budowlanych. W przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego wymaga napraw, wymiany lub odnowienie niektórych tylko elementów obiektu w przeciwieństwie do odbudowy kiedy ten zakres jest znacznie szerszy. Poza tym w przypadku remontu, obiekt jemu poddany zazwyczaj jest jeszcze użytkowany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a remont ma zapobiec na przyszłość jego degradacji fizycznej i technicznej, nadmiernemu i zbyt szybkiemu zużyciu. Natomiast obiekt budowlany wymagający odbudowy, najczęściej w całości lub w części, nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji. To, że ustawodawca w definicji remontu nie uzależnia rozumienia tego pojęcia od stopnia zniszczenia obiektu budowlanego (budynku), wymagającego podjęcia określonego zakresu robót budowlanych, nie oznacza, że można dowolnie interpretować to co jest remontem i odbudową obiektu budowlanego. Naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów budynku w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu przy zastosowaniu nowych i innych wyrobów budowlanych niż użyto w stanie pierwotnym, nie może być rozumiana jako remont, gdyż wtedy zbędne by było takie pojęcie jak odbudowa. Pojęcia remontu, nie można rozumieć w oderwaniu od innych pojęć, które mieszczą się w pojęciu robót budowlanych. Jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych, pozostałych po innym obiekcie budowlanym, który uległy zużyciu, wówczas inwestor dokonuje odbudowy, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 u.p.b. zalicza się do budowy. Przy odbudowie (mieszczącej się w definicji budowy) powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej. Przy remoncie następuje wymiana poszczególnych elementów i zastąpienie ich nowymi, przy czym nie obejmuje to z reguły wszystkich elementów. Natomiast odbudowa to z reguły odtworzenie obiektu budowlanego po jego znacznym zużyciu (zniszczeniu), obejmującym często niemal całość, a rezultatem takich robót budowlanych jest nowy obiekt budowlany, zawierający elementy wykorzystane z poprzedniego obiektu.

Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2012 r. II OSK 281/11, wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., II OSK 1546/07, LEX nr 516082; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 56/05; wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt SA/Bk 852/00, wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 grudnia 2009 r., II SA/Ke 645/09, LEX nr 582983; wyrok WSA w W-wie z dnia 17 czerwca 2008 r., VII SA/Wa 1676/07, LEX nr 499914).

W świetle powyższych rozważań nie sposób robót budowlanych - i to nawet w zakresie wskazywanym przez skarżącego - polegających na wymianie wszystkich ścian, dachu i drzwi z drewnianych na metalowe, przy wykorzystaniu jedynie uprzednio istniejącej metalowej konstrukcji, zakwalifikować jako remont ze względu na ich zakres. Stąd też nawet przyjęcie wersji przedstawionej przez skarżącego co do zakresu wykonanych prac, roboty budowlane te należałoby traktować jako odbudowę która zgodnie z art. 3 pkt 6 u.p.b. jest budową, w następstwie której doszło do powstania nowego obiektu budowlanego, a budowa tego obiektu wymaga zezwolenia budowlanego ze względu na jego przeznaczenie, o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia.

Przy czym zaznaczyć należy, iż w świetle ustaleń organów nadzoru budowlanego doszło w istocie do budowy całkowicie nowego garażu. Organy stwierdziłby bowiem, iż poprzedni garaż w całości był drewniany, z wbetonowanymi drewnianymi słupkami obity deskami pokryty papą na deskowaniu z bramą drewnianą, krótszy o ok. 1 m od obecnego. W następstwie natomiast budowy powstał garaż o jednolitej konstrukcji stalowej dłuższy od poprzedniego. Wprawdzie rację ma skarżący, iż świadek RP na podstawie którego poczyniono zasadnicze ustalenia w powyższym zakresie nie wskazał, iż dokonał rozbiórki garażu drewnianego ani też, że wybudował jednolitą konstrukcję stalową, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż przedłużył garaż o 1 m, uzupełnił posadzkę w miejscu przedłużenia garażu oraz wymienił bramę drewnianą na stalową. Jednakże zaznaczyć należy, iż zeznań tego świadka jednoznacznie wynika pierwotny stan garażu, a mianowicie, iż miał on w całości konstrukcje drewnianą. Stąd też w zderzeniu ze stwierdzonym w toku postępowania stanem garażu, który charakteryzuje się jednolitą konstrukcją stalową, nie sposób twierdzić, iż nie powstał całkowicie nowy obiekt, o zupełnie innych parametrach. Zważyć również należy, iż ani skarżący, ani jego matka nie twierdzili, iż poza robotami dokonywanymi w drugiej połowie lat 90 - tych wykonywane były jakiekolwiek inne roboty w odniesieniu do spornego garażu. Tym samym dokonana przez organy nadzoru budowlanego w tym zakresie ocena jest przekonywujące i logiczna, a tym samym zasługują na akceptację.

Dlatego też zasadnie organ nadzoru budowlanego uznały, iż mamy do czynienia z budową nowego obiektu o zupełnie innych parametrach, w okresie obowiązywania przepisów u.p.b., a nie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Stąd niezasadny jest zarzut skarżącego, iż naruszony został art. 103 ust. 2 u.p.b, który stanowi, iż przepisu art. 48 u.p.b nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Dlatego też zbędne było ustalania, czy poprzedni drewniany garaż został wybudowany w zgodzie z obowiązującymi wówczas przepisami. Przy czym rację ma skarżący, iż z pisma Archiwum Państwowego wynika, iż nie posiada nie tylko pozwolenia wydanego M.P., ale jakichkolwiek zezwoleń budowlanych oraz projektów budowlanych zatwierdzanych przez organy budowlane z początku lat 60 - tych.

W art. 29 i art. 30 u.p.b. wskazano obiekty budowlane, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Przepisy te stanowią wyjątek od zasady, iż roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z wymienionych przepisów nie wynika, aby budowa garażu niezależnie od sposobu połączenia z gruntem była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Garaż jest obiektem służącym z zasady do przechowywania pojazdów. W związku z powyższym nie można go zakwalifikować do budynków gospodarczych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy u.p.b., w konsekwencji czego na wybudowanie garażu wymagane jest uzyskanie pozwolenie na budowę (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1553/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r. II SA/Wa 688/11, Lex nr 1088805). Zupełnie niezrozumiałe jest powoływanie się przez skarżącego na art. 29 ust. 1 pkt 1, który dotyczy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną, a z takim nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, iż matka skarżącego nie uzyskała pozwolenia budowlanego na budowę garażu blaszanego, a tym samym dopuściła się samowoli budowlanej. Skoro tak organ nadzoru budowlanego obowiązany były zastosować art. 48 ust. 1 u.p.b zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu że stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie implikuje wprost nałożenia na stronę obowiązku rozbiórki danego obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zbadania, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, legalizacja danego obiektu budowlanego jest dopuszczalna. W pierwszej kolejności organ administracyjny winien ustalić czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 u.p.b.). Przy czym chodzi tu o zgodność z aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 48 ust. 2 pkt 1a u.p.b. stanowi o bowiem o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. A. Glinecki, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446, wyrok WSA w Warszawie dnia 1 kwietnia 2011 r. VII SA/Wa 1685/10, Lex Polonica 2563261). Zaznaczyć również należy, iż kwestionowanie uchwały w przedmiocie planu miejscowego nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu, Możliwe jest to tylko i wyłącznie w odrębnym postępowaniu sądowym na podstawie skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Zgodnie z uchwałą Nr XXXIII/368/13 Rady Miejskiej z dnia (...) czerwca 2013 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i terenów funkcjonalnie z nimi związanych - część wschodnia (Dziennik Urzędowy Województwa z 2013 r. poz. 1756) sporny garaż zlokalizowany jest na terenie oznaczonym symbolem "k.p." (przeznaczonym stosownie do § 15 ust. 8 planu na lokalizację miejsc postojowych dla pojazdów samochodowych, w tym także w budynkach garażowych), jednakże narusza ustalenia zawarte w części graficznej planu określające linie zabudowy. Określona w planie linia nieprzekraczalnej zabudowy przecina garaż tuż za jego ścianą frontową (w ścianie tej usytuowana jest brama garażowa), powodując sytuację, w której pozostała część garażu zawierająca stanowisko do parkowania pojazdu znajduje się poza linią zabudowy, a więc na terenie, na którym nie jest przewidziana żadna zabudowa. Nadto forma architektoniczna garażu narusza postanowienia § 96 pkt 2 obowiązującego planu, zgodnie z którym dla terenu parkingu, oznaczonego na rysunku planu symbolem "k.p.", ustala się "dachy dwuspadowe, z kątem nachylenia połaci dachowych od 35° do 45°". Natomiast przedmiotowy obiekt posiada dach płaski. Z tego względu nie jest możliwe doprowadzenie omawianego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wiązałoby się to bowiem ze zmianą lokalizacji garażu, co stanowiłoby działanie wykraczające poza czynności i roboty naprawcze, zwłaszcza w sytuacji, gdy budowa obiektu została już ukończona.

Stąd też zasadnie organy nadzoru budowlanego uznały, iż brak jest podstaw zainicjowania procedury legalizacyjnej, a w konsekwencji nakazanie rozbiórki spornego garażu.

Organy administracji orzekając w niniejszej sprawie nie dokonały jednak wszechstronnego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przy czym w odniesieniu do innych okoliczności niż podnoszone były przez skarżącego w skardze.

Zważyć bowiem należy, iż zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów, pozwalających na zakończenie postępowania stosowną decyzją administracyjną. Na organie ciąży bowiem powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a.). Wyżej wymienione rygory procesowe obowiązują również w postępowaniu odwoławczym (art. 140 k.p.a.). Obowiązkiem organu II instancji administracji publicznej jest bowiem ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji (art. 15 k.p.a.).

Zwrócić bowiem należy uwagę, iż organ nadzoru budowlanego uznały za oczywiste, iż skarżący jest właścicielem spornego garażu i jego uczyniły adresatem rozbiórki, nie poczyniwszy jednak w tym zakresie wnikliwych ustaleń. Zgodnie z art. 52 u.p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

W orzecznictwie i piśmiennictwie zasadnie podnosi się, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 u.p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem obiektu budowlanego. Uznać należy w szczególności, iż będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08, LEX nr 552842). Podkreśla się przy tym, że kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie przez ten podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 158/07, LEX nr 468723, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2012 r. II SA/Kr 1164/12, Z. Niewiadomski (red), Komentarz do ustawy Prawo budowlane, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2006 r., s. 546).

W niniejszej sprawie niewątpliwy inwestor M.P., zmarła tym samym adresatem decyzji powinien być aktualny właściciel lub współwłaściciel spornego obiektu, ewentualnie jego zarządca (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2008 r. II SA/Kr 312/08). Stąd konieczne było ustalenie kto jest właścicielem garażu. Garaż będący przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się na nieruchomości, której skarżący nie jest właścicielem. Jest nim bowiem Powiat. Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. określany dalej jako k.c.) z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Przy czym - zgodnie z art. 47 § 1 k.c. - część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Przez trwałe związanie z gruntem rozumie się taką więź fizyczną, gdy odłączenie budynku lub innego urządzenia od gruntu nie może nastąpić (art. 47 § 2 k.c.) bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości (gruntu) lub części odłączonej (np. budynku). Ponadto częścią składową gruntu jest tylko taki budynek (inne urządzenie), który nie został połączony z gruntem jedynie dla przemijającego użytku - art. 47 § 3 k.c. (por. wyrok SN z dnia 9 czerwca 1967, PUG 1/1968, s. 24 oraz J. Ignatowicz (w:) k.c. Komentarz 1972, s. 138; J. St. Piątowski (w:) System II, s. 377, przypis 122; S. Rudnicki (w:) Prawo obrotu nieruchomościami, s. 32-33). Powyższe rozumienie trwałego związania z gruntem dla celów ustalenia kto jest właścicielem obiektu budowlanego, odbiega od rozumienia trwałego związania z gruntem do celów kwalifikacji obiektu na tle u.p.b. Cecha trwałego związania z gruntem na tle u.p.b. sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przemieszczenie na inne miejsce (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 323/11; z dnia 1 października 2009 r., II OSK 1461/08; z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 773/10). Natomiast czy garaż jest ruchomością, czy też częścią składową gruntu - w celu ustalenia, kto jest jego właścicielem - można ocenić dokonując analizy całej konstrukcji, użytych materiałów, wielkości, w szczególności sposobu połączenia z gruntem. Muszą być spełnione sygnalizowane powyżej przesłanki nieprzenaszalności bez istotnej zmiany rzeczy (zob. orzeczenie SN z dnia 15 lutego 1962 r., 2 CR 596/59, OSPiKA 1962, poz. 45; bliżej W.J. Katner, Umowne nabycie..., s. 24-26). Organy w tym zakresie nie poczyniły ustaleń zwłaszcza w zakresie sposobu połączenia garażu z gruntem i możliwości jego odłączenia od gruntu bez istotnej zmiany garażu.

Ponadto organy nie dostrzegały, iż nawet w sytuacji, gdy powyższy garaż okaże się rzeczą ruchomą, to niewątpliwie garaż ten wchodził w skład spadku po M.P. i J.P., których spadkobiercą jest nie tylko J.P., ale również R.R. Wprawdzie postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2011 r. Sąd Rejonowy dokonał działu spadku po wyżej wskazanych spadkobiercach (k. 51 a akt I instancji), jednakże nie obejmował on garażu, który jak wspomniano położony jest na działce stanowiącej własność Powiatu. W aktach znajduje się oświadczenie R.R. z dnia (...) stycznia 2012 r. (k. 52), iż zrzeka się na rzecz swego brata J.P. wszelkich praw do garażu, jednakże takie oświadczenie nie powoduje przeniesienia własności na rzecz skarżącego, jeżeli nie wyraził on woli jego nabycia. Poprzez bowiem jednostronne oświadczenie woli nie można bowiem dokonać przeniesienia własności na rzecz konkretnej osoby, a jedynie wyzbyć się własności zgodnie z art. 180 k.c. Czy taką wolę skarżący wyraził organy nie poczyniły ustaleń. Wprawdzie w oświadczeniu z dnia (...) października 2013 r. skarżący określa siebie jako właściciela garażu (k. 7 akt II instancji), co wskazywałoby, iż taką wolę wyraził, jednakże konieczne jest poczynienie w tym zakresie stanowczych ustaleń. Ma to bowiem istotne znaczenie, gdyż jeżeli obiekt podlegający nakazowi rozbiórki jest własnością kilku osób nakaz rozbiórki musi być skierowany do wszystkich współwłaścicieli (por. A. Glinecki, op.cit, s. 445, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2004 r. IV SA 448/03). W przypadku wykluczenia, iż skarżący jest właścicielem spornego garażu z uwagi na jego trwałe związanie z gruntem, organ winien był poczynić ustalenia, czego jednak nie uczynił, czy skarżącemu (ewentualnie również R.R.) przysługuje jakikolwiek inny tytuł prawny do władania garażem. Przypomnieć bowiem należy, iż skierowanie nakazu rozbiórki do właściciela, który nie był inwestorem, powinno nastąpić w ostateczności. Stąd też w orzecznictwie i piśmiennictwie szeroko rozumie się pojęcie zarządcy wskazanego w art. 52 u.p.b. W pojęciu zarządcy obiektu budowlanego mieści się zarówno podmiot władający nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, ale także podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy. Inaczej ujmując, pojęciem zarządcy obiektu budowlanego należy objąć każdą osobę tj. użytkownika, dzierżawcę czy najemcę, władającą tym obiektem na podstawie zawartego z właścicielem stosunku prawnego, na której spoczywa obowiązek zarządzania tą nieruchomością (S. Serafin, Prawo budowlane. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 428, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2012 r. II SA/Wr 167/12).

Mając na uwadze powyższe niewątpliwie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Stąd też - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. - Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien poczynić ustalenia w kierunku ustalenia podmiotu, który dysponuje tytułem prawnym do spornego garażu, gdyż tylko wobec tego podmiotu można skierować decyzję o nakazaniu rozbiórki.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy nadzoru budowlanego ponownie rozpoznając sprawę są związane powyższą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Przy czym zaznaczyć należy, iż nie oznacza to, iż w ramach ponownego rozpoznania sprawy organy te mają ograniczyć się jedynie do realizacji wytycznych sądu, jeżeli do prawidłowego wykonania rozstrzygnięcia sprawy konieczne okaże się wyjście ponad te wytyczne. Również zmiana okoliczności sprawy może spowodować nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy (por. M. Jagielski, J. Jagielski, R. Stankiewicz (w) R. Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 594-595 i powołane tamże orzecznictwo).

Rozstrzygnięcie z pkt II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądzić od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (pkt III wyroku), które sprowadzają się do wpisu w wysokości 500, zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.