Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1525590

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 12 lutego 2014 r.
II SA/Go 1011/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Bohdanowicz.

Sędziowie WSA: Marek Szumilas (spr.), Michał Ruszyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Wojewody z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego dodatku aktywizacyjnego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie faktyczne

Starosta, powołując się na przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), decyzją z dnia (...) maja 2013 r., nr (...) orzekł o obowiązku zwrotu przez T.K. nienależnie pobranego dodatku aktywizacyjnego za okres od (...) sierpnia 2011 r. do (...) sierpnia 2011 r. w wysokości 101,60 zł - w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił następujący stan faktyczny.

T.K. w dniu (...) czerwca 2011 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna w ciągu 14 dni od dnia zaprzestania wykonywania innej pracy zarobkowej, nabywając (decyzją tego organu z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...)) prawo do zasiłku od dnia (...) czerwca 2011 r. na okres skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Zasiłek dla bezrobotnych został wypłacony stronie przez Powiatowy Urząd Pracy za okres (...) czerwca 2011 r. do (...) sierpnia 2011 r. W dniu (...) sierpnia 2011 r. została wydana decyzja administracyjna nr (...) o utracie przez T.K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem (...) sierpnia 2011 r. w związku z informacją strony o podjęciu zatrudnienia.

W dniu 12 sierpnia 2011 r. T.K. złożył wniosek o przyznanie prawa do dodatku aktywizacyjnego z powodu podjęcia zatrudnienia z własnej inicjatywy. Na tej podstawie w dniu (...) sierpnia 2011 r. została wydana decyzja administracyjna nr (...) o przyznaniu prawa do dodatku aktywizacyjnego, który został wypłacony przez Powiatowy Urząd Pracy w okresie od (...) sierpnia 2011 r. do (...) sierpnia 2011 r.

Dalej organ I instancji podał, że 4 stycznia 2013 r. do Urzędu Pracy wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział, dotyczące nieprawidłowości w zakresie podlegania ubezpieczeniom wraz z informacją, że od dnia (...) września 2010 r. do dnia (...) listopada 2010 r. T.K. wykonywał pracę w ramach umowy zlecenia w Urzędzie Gminy. W dniu 15 stycznia 2013 r. skarżący dostarczył zaświadczenie z Urzędu Gminy o wykonywaniu przez niego pracy na umowę zlecenie w okresie od (...) lutego 2010 r. do (...) listopada 2010 r.

Starosta wskazał, że w wyniku wznowienia postępowania, dokonanego w związku z informacją o wykonywaniu przez skarżącego pracy na rzecz Urzędu Gminy, decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...) uchylona została decyzja z dnia (...) września 2010 r., nr (...) o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych od (...) września 2010 r. oraz orzeczono o odmowie uznania T.K. za osobę bezrobotną z dniem (...) września 2010 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia (...) września 2010 r. z powodu wykonywania innej pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenia.

Dalej organ I instancji stwierdził, że świadczenie przyznane T.K. w dniu (...) czerwca 2011 r. zostało nabyte przez niego wskutek pierwotnej rejestracji w Urzędzie Pracy w dniu (...) września 2010 r. i jest bezpośrednio związane i zależne od pierwotnego uzyskania statusu osoby bezrobotnej oraz pierwotnego uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. W związku z powyższym w dniu (...) lutego 2013 r., po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, zostały wydane:

- decyzja administracyjna nr (...) orzekająca o uznaniu T.K. za osobę bezrobotną z dniem (...) czerwca 2011 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia (...) czerwca 2011 r.,

- decyzja nr (...) orzekająca o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) sierpnia 2011 r.

Mając na względzie wskazane okoliczności, Starosta stwierdził, że z powodu niespełnienia wymogu posiadania prawa do zasiłku nie można było przyznać skarżącemu prawa do dodatku aktywizacyjnego i uznał za konieczne żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci dodatku aktywizacyjnego, które zostało wypłacone T.K. przez Powiatowy Urząd Pracy w okresie (...) sierpnia 2011 r. do (...) sierpnia 2011 r. w wysokości 101,60 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył profesjonalny pełnomocnik T.K., w którym wniósł o zmianę decyzji organu I instancji poprzez orzeczenie o braku podstaw domagania się zwrotu wypłaconych T.K. świadczeń ze środków dla bezrobotnych, ewentualnie o uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Pełnomocnik zarzucił:

1)

błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść decyzji - na skutek uznania, że zebrany w sprawie materiał dowody dał podstawy do stwierdzenia, iż T.K. w okresach wskazanym w decyzjach nie spełniał wymogów bycia osobą bezrobotną i nie miał prawa do świadczeń dla takiej osoby albowiem wykonywał inną pracę zarobkową i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu, a mianowicie wykonywał umowę zlecenia na rzecz Urzędu Gminy,

2)

niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie tego, że strona nie zapoznała się w należyty sposób z tzw. informacją dla osób rejestrujących się w PUP, w szczególności z tego powodu, że informacja ta nie ma charakteru dokumentu w sposób jasny wyjaśniający regulacje prawne i uwarunkowanie związane z uprawnieniami bezrobotnych, a także i tego, że informacja dla osób rejestrujących się w PUP nie ma charakteru formalnoprawnego dokumentu urzędowego,

3)

naruszenie przepisów postępowania - a mianowicie art. 77 & 1 k.p.a. na skutek nienależytego wyjaśnienia i nienależytego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy - w szczególności wskutek zaniechania obiektywnego uwzględnienia, że umowa z Urzędem Gminy z dnia (...) lutego 2010 r. nie zawierała postanowień mówiących o tym, że z tego tytułu skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu, że od umowy regulowane są składki ubezpieczeniowe, że umowne wynagrodzenie ma wpływ na jakikolwiek świadczenia publicznoprawne, a nadto że kwota wynagrodzenia w istocie rzeczy ma cechy "jałmużny", a nie ekwiwalentu za pracę na rzecz innego podmiotu,

4)

nieuwzględnienie przez organ orzekający, że w świadomości społecznej praca na rzecz Ochotniczej Pracy Społecznej nie jest traktowana jako działalność zarobkowa czy też jako praca zarobkowa, lecz jako swoista misja i podejmowanie działań z powołania - zwyczajowo nie ma waloru formalnego stosunku prawnego,

5)

rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia nie spełniającego wymogu prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego, co jest szczególnie istotne w sprawach, gdzie występuje sytuacja sięgania w przeszłość i rozpoznawania okoliczności faktycznych z minionego okresu,

6)

naruszenie przepisów proceduralnych co do zasadności przesłanek ustawowych o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem prawomocnej i ostatecznej decyzji, w szczególności bez uwzględnienia, że w dacie wydawania decyzji o świadczeniach dla osoby bezrobotnej nie funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja ZUS-u o objęciu T.K. ubezpieczeniem społecznym z tytułu realizowania umowy zlecenia na rzecz Urzędu Gminy - tym samym odwołujący się nie miał świadomości podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w ZUS.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podniósł, że T.K. został objęty ubezpieczeniem społecznym od realizowanej na rzecz UG umowy zlecenia po tym, jak uzyskał status bezrobotnego. Dopiero wskutek podjętego przez ZUS postępowania został ustalony - wstecz - obowiązek podlegania ubezpieczeniu od realizowanej umowy zlecenia. Nadto pełnomocnik uznał, że "Informacja dla osób rejestrujących się w PUP" nie ma waloru dokumentu urzędowego, jest niezrozumiała i nie zawiera wyczerpujących informacji co do powinności i uwarunkowań formalnoprawnych stawianych osobom rejestrującym się w PUP.

Wojewoda decyzją z dnia (...) sierpnia 2013 r. nr (...), powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), które jego zdaniem mają w sprawie zastosowanie i wskazał, że odnosi się do sytuacji, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymania. W ocenie Wojewody taka okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie. Pomimo bowiem, iż strona świadczyła pracę w ramach umowy zlecenia, która trwała od dnia (...) lutego 2010 r. do (...) listopada 2010 r. zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu (...) września 2010 r. składając na karcie rejestracyjnej bezrobotnego oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji został wprowadzony w błąd co do ustawowych przesłanek uznania za bezrobotnego, gdyż w dniu złożenia ww. wniosku o zarejestrowanie strona nie spełniała w istocie tego statusu, ponieważ pracowała. Dlatego też, mając na względzie treść przepisu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) oraz orzecznictwo, m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 38/13, organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie, gdzie przedmiotem postępowania jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, organ I instancji nie naruszył przepisów prawa.

W oparciu o powołane orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że skoro strona nie jest w stanie wykazać, iż została błędnie pouczona przez pracownika urzędu pracy, to złożone przez nią w dniu rejestracji (w przedmiotowej sprawie w dniu (...) września 2010 r.) oświadczenie o niewykonywaniu żadnej pracy zarobkowej nie mogło wywołać oczekiwanych skutków jako niezgodne z prawdą, a w konsekwencji świadczenia pobrane w wyniku rejestracji uznać należy za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, które podlega zwrotowi.

Wojewoda wywiódł, że ustawodawca w przepisie art. 76 ust. 2 pkt 2 wskazał, że nienależnie pobrane świadczenie związane jest ze świadomym wprowadzeniem w błąd organu przyznającego świadczenie poprzez złożenie niezgodnych z prawdą oświadczeń, bądź przedłożenie świadomie dokumentów, przedstawiających stan faktyczny niezgodnie z prawdą. T.K., posiadając status osoby bezrobotnej od dnia (...) września 2010 r. oraz pobierając zasiłek dla osób bezrobotnych od dnia (...) września 2010 r. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenie w Urzędzie Gminy w okresie od (...) lutego 2010 r. do (...) listopada 2010 r. i z tego tytułu osiągnął przychód w wysokości 2 010 zł, od którego została odprowadzona składka na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości. Powyższe zostało wskazane w zaświadczeniu z dnia (...) stycznia 2013 r. wystawionym przez Urząd Gminy. Okoliczność ta, stanowi zdaniem Wojewody, negatywną przesłankę uniemożliwiającą posiadanie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia).

W związku z tym organ odwoławczy uznał, że niepoinformowanie w dniu rejestracji o fakcie wykonywania innej pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenie świadczy o tym, że strona świadomie wprowadziła urząd pracy w błąd w zakresie spełniania ustawowych przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W dniu rejestracji T.K. zapoznał się bowiem z oświadczeniem zawartym na stronie "C" karty rejestracyjnej, z której jednoznacznie wynikają konsekwencje posiadania statusu osoby bezrobotnej. Skarżący został prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach osób bezrobotnych, otrzymał również w dniu rejestracji "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy".

W związku z powyższym organ II instancji uznał, że strona już w dniu rejestracji wprowadziła w błąd urząd pracy i zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, pomimo iż od dnia (...) lutego 2010 r. wykonywała pracę w ramach umowy zlecenie. Do obowiązków osoby chcącej się zarejestrować jako bezrobotna należy powiadamianie urzędu pracy o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na możliwość uzyskania statusu bezrobotnego, a T.K. tego nie uczynił i w dniu rejestracji nie spełniał określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia warunków niezbędnych do nabycia statusu osoby bezrobotnej. Wypłacone stronie świadczenie jest zatem świadczeniem nienależnym zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy i podlega zwrotowi zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy, tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony podnoszonych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, że sprawa pozbawienia T.K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Starosty Powiatu z dnia (...) stycznia 2013 r., w której organ w wyniku wznowienia postępowania uchylił decyzję z dnia (...) września 2010 r. uznającą T.K. za osobę bezrobotną oraz przyznającą prawo do zasiłku od dnia (...) września 2010 r. i odmówił uznania strony za osobę bezrobotną z dniem (...) września 2010 r. oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku od dnia (...) września 2010 r. Za niezasadne organ II instancji uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego.

W jednobrzmiącej skardze złożonej na 7 decyzji Wojewody (rozdzielonej do odrębnego rozpoznania), działający osobiście T.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o umorzenie postępowania w sprawie.

Rozstrzygnięciu organu odwoławczego zarzucił, że przy wydawaniu decyzji nie uwzględniono tego, że:

1)

w chwili zawierania umów zlecenia nie miał świadomości i wiedzy o podleganiu z tytułu ich zawarcia obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu,

2) Urząd Gminy, który zlecał skarżącemu umowy nie poinformował go, że zgłosi go do ubezpieczenia społecznego,

3) Urząd Gminy nie dokonywał samodzielnie zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia społecznego, nastąpiło to post fatum wskutek czynności kontrolnych ZUS-u,

4)

nie było zamiarem skarżącego ani wprowadzanie kogokolwiek w błąd, ani bezzasadne uzyskiwanie środków finansowych ze źródeł Urzędu Pracy,

5)

wypełnianie różnych dokumentów Urzędzie Pracy ma charakter niejako mechaniczny i automatyczny - urzędnik wskazuje, w których miejscach należy złożyć podpis - nie udziela dalej idących pouczeń lub informacji.

Nadto zarzucił:

1)

bezzasadne uznanie, że skarżący był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w sytuacji, gdy zatrudnionym może być tylko pracownik w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy; on natomiast realizował umowę zlecenia, ale bez świadomości tego, że wykonywanie tego rodzaju działalności pozostaje w sprzeczności z faktem zarejestrowania w Urzędzie Pracy i pobierania z tego tytułu środków dla osób bezrobotnych,

2)

nieuwzględnienie przez Wojewodę, a wcześniej przez Starostę, że nie był we właściwy sposób zapoznany z tzw. informacją dla osób rejestrujących się w PUP oraz tego, że ten dokument nie ma charakteru formalnoprawnego dokumentu urzędowego,

3)

pominięcie przez organy orzekające faktu, że umowa z Urzędem Gminy nie zawierała postanowień stanowiących o tym, że z tego tytułu skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu, że od umowy obowiązują składki ubezpieczeniowe na ZUS, że kwoty zarobku uzyskiwanego w UG nie przekraczały granicy z ustawy o promocji zatrudnienia,

4)

nieuwzględnienie zasady ochrony praw nabytych oraz tego, że świadczenia pobierane z Urzędu Pracy zostały przez skarżącego na bieżąco konsumowane.

Ponadto skarżący zarzucił, że doszło do naruszenia procedury co do możliwości wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem prawomocnej i ostatecznej decyzji oraz uchybienia co do kompetencji - wydania decyzji przez kierownika Oddziału PUP - bez wykazania dokumentu, z którego wynika kompetencja do orzekania w tego typu sprawach w imieniu Starosty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Wstępnie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem (kryterium legalności).

W myśl zaś przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do przepisu art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawą orzekania sądu administracyjnego są akta sprawy administracyjnej (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sprawowana przez sąd administracyjny wg przytoczonych zasad kontrola dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i faktycznego sprawy, istniejącego w dniu podjęcia przez organ kontrolowanego aktu.

Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji Wojewody, dokonana według wskazanego wyżej kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy wykazała, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżenia pozostawała w niniejszej sprawie decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego obowiązku zwrotu dodatku aktywizacyjnego pobranego za okres od (...) do (...) sierpnia 2011 r. w kwocie 101,60 zł, które to świadczenie organy obu instancji uznały za świadczenie nienależne.

Kontrola sądowa legalności działania organu administracji publicznej wywołana skargą na decyzję Wojewody z dnia (...) sierpnia 2013 r. nie dotyczy aktów podjętych przez Starostę w prowadzonych postępowaniach wznowieniowych, ale wydanych w nowej sprawie administracyjnej tj. postępowania w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu pobranego dodatku aktywizacyjnego za okres od (...) do (...) sierpnia 2011 r.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że w przekazanych sądowi aktach administracyjnych sprawy brak jest, wbrew treści art. 61 § 4 k.p.a., zawiadomienia skarżącego o wszczęciu z urzędu przez Starostę postępowania w sprawie nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co było obowiązkiem organu zważywszy na fakt, iż sprawa ta stanowiła odrębne postępowanie od wywołanego postanowieniem o wszczęciu postępowania wznowieniowego.

Podstawę materialnoprawną decyzji zobowiązującej osobę bezrobotną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (np. dodatku aktywizacyjnego) stanowi przepis art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Zgodnie z ust. 1 art. 76 powołanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanej decyzji Wojewody) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl ustępu 2 powołanego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:

1)

świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;

2)

świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;

3)

zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78;

4)

koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6;

4a)koszty przygotowania zawodowego dorosłych, w przypadku określonym w art. 53h ust. 1;

5)

zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;

6)

świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego;

7)

świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.

Analiza, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, decyzji Starosty z dnia (...) maja 2013 r. wskazuje, iż organ I instancji jako podstawę materialnoprawną swego rozstrzygnięcia przyjął przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Decyzja ta zresztą nie zawiera żadnego uzasadnienia dla zastosowanej podstawy prawnej. Stanowisko organu I instancji sprowadza się przy tym w istocie do przekonania o istnieniu swoistego automatyzmu, który w sytuacji wydania - w wyniku wznowienia postępowania - decyzji uchylającej decyzję ostateczną o uznaniu za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych i orzeczenia - po ponownym rozpoznaniu sprawy - o przyznaniu statusu bezrobotnego i odmowie prawa do zasiłku, prowadzi do uznania pobranego świadczenia w postaci dodatku aktywizacyjnego za nienależne.

Z kolei organ odwoławczy w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia z dnia (...) sierpnia 2013 r. powołał przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, zaś w jej uzasadnieniu "potwierdzając właściwe zastosowanie przepisów prawa przez organ I instancji", powoływał, jako podstawę uznania pobranego przez skarżącego dodatku aktywizacyjnego za okres od (...) sierpnia 2011 r. do (...) sierpnia 2011 r. za świadczenie nienależne, przemiennie przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy. Ostatecznie Wojewoda, analizując okoliczności sprawy, wysnuł wniosek o wprowadzeniu przez skarżącego w błąd urzędu pracy przez zatajenie w dniu rejestracji (tekst jedn.: (...) września 2010 r.) w charakterze bezrobotnego, faktu wykonywania od (...) lutego 2010 r. innej pracy zarobkowej w postaci umowy zlecenia z urzędem Gminy, w sytuacji gdy był pouczony o prawach i obowiązkach bezrobotnego, co wypełnia dyspozycję art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...).

Tym samym wskazać należy, że organy obu instancji powołały odmienne przesłanki uznania pobranego przez skarżącego dodatku aktywizacyjnego za nienależne świadczenie, przy czym organ odwoławczy nie odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ I instancji i nie podał przyczyn jej nieuwzględnienia, jak również nie wskazał, jakimi kierował się motywami, powołując odmienną niż organ I instancji przesłankę i podstawę materialnoprawną decyzji, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a.

Analizując uregulowaną w przepisie art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) instytucję nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie intencji ustawodawcy co do jej wprowadzenia jak i uprawnienia organu do żądania jego zwrotu (ust. 1 art. 76), w tym także elementów konstrukcyjnych tej instytucji, podnosi się, że istotną cechą nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. Wskazuje się przy tym, że celem wprowadzenia tego rodzaju rozwiązań było wyposażenie organów zatrudnienia w uprawnienie do żądania zwrotu pobranego świadczenia co do okresów, w których bezrobotny osiągał dochody z innych źródeł. Powyższe uprawnienie organów powinno dotyczyć także okresów, w których dana osoba nie mogła być uznana za osobę uprawnioną do uzyskania statusu osoby bezrobotnej (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1288/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 386/06, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 234/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 492/06 i z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt SA/Gd 40/08 - baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego w zakresie wskazywanych przez niego podstaw prawnych uznania pobranego przez skarżącego dodatku aktywizacyjnego za okres od (...) - do (...) sierpnia 2011 r. za świadczenie nienależne, wskazać należy, że prawidłowa wykładnia art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...) nakazuje przyjąć, że odnosi się on do świadczenia, które jest bezrobotnemu wypłacane, pomimo ustania prawa do jego pobierania. Przepis ten odnosi się zatem do sytuacji, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymywania (vide: wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 2317/11- lex nr 1264711). Chodzi zatem o sytuacje gdy bezrobotny będąc, prawidłowo pouczony o okolicznościach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, mimo ich zaistnienia w okresie pobierania go, nie powiadania o tym urzędu pracy.

Natomiast o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, można mówić w sytuacji, gdy strona w momencie zgłoszenia się do urzędu pracy w celu uzyskania statusu bezrobotnego i przysługujących z tego tytułu świadczeń, będąc świadoma - w wyniku udzielonego jej pouczenia - prawnego znaczenia określonych faktów oraz okoliczności decydujących o uznaniu za osobę bezrobotną, czyli taką osobę, której w związku z przyznaniem statusu bezrobotnego przysługują określone w ustawie świadczenia jak też zasad odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne - okoliczności lub fakty te zataja lub oświadcza nieprawdę.

W obu omawianych przypadkach nienależnie pobranego świadczenia okoliczności istotne z punktu widzenia prawa do świadczeń odnosić się muszą do okresu jego pobierania.

Jak wynika z decyzji organów obu instancji przyczyną nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu dodatku aktywizacyjnego, pobranego za okres od (...) do (...) sierpnia 2011 r. pozostawał zatajony przez skarżącego fakt wykonywania przez niego, w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej, przyznanego decyzją Starosty z dnia (...) września 2010 r., nr (...), innej pracy zarobkowej tj. w ramach zawartej umowy zlecenia z Urzędem Gminy w okresie od (...) lutego do (...) listopada 2010 r.

Należy mieć jednak na uwadze, iż w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku aktywizacyjnego (który organy uznały za świadczenie nienależnie pobrane), tj. w dniu (...) sierpnia 2011 r. T.K. nie wykonywał już pracy na rzecz Urzędu Gminy, gdyż miało to miejsce od (...) lutego do (...) listopada 2010 r. Zatem w karcie rejestracyjnej bezrobotnego (część C1), podpisanej (...) czerwca 2011 r., T.K. zgodnie z prawdą oświadczył, iż nie wykonuje innej pracy zarobkowej, skoro okres umowy zlecenia z Urzędem Gminy już upłynął. Tym samym też w odniesieniu do okresu (...) sierpnia 2011 r. w przypadku skarżącego nie wystąpiła sytuacja jednoczesnego pobierania świadczenia w postaci dodatku aktywizacyjnego oraz osiągania dochodów z tytułu wyżej wskazanej umowy zlecenia.

Przywołane w uzasadnieniu organów fakty dotyczące pracy skarżącego na rzecz Gminy są pozbawione znaczenia dla kontrolowanej sprawy.

Istotnym jest natomiast, że decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...), Starosta uznał T.K. za osobę bezrobotną i przyznał jemu prawo do zasiłku od dnia (...) czerwca 2011 r. W dniu (...) sierpnia 2011 r. skarżący poinformował Starostę o znalezieniu w dniu (...) sierpnia 2011 r., pracy z własnej inicjatywy i jej podjęciu, z jednoczesnym wnioskiem o przyznanie dodatku aktywizacyjnego. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2011 r. nr (...) Starosta orzekł o utracie przez beneficjenta statusu bezrobotnego oraz dodatku z dniem podjęcia pracy. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2011 r. Starosta przyznał skarżącemu zasiłek aktywizacyjny od dnia (...) do (...) sierpnia 2011 r. Powołane fakty wynikają z akt administracyjnych i nie są kwestionowane.

Z powyższego wynika, że T.K. w chwili podjęcia pracy był osobą bezrobotną posiadającą prawo do zasiłku, zatem zgodnie z art. 48 ust. 1 omawianej ustawy spełnił przesłanki do otrzymania dodatku aktywizacyjnego, skoro podjął zatrudnienie z własnej inicjatywy. W okresie otrzymywania dodatku nie otrzymywał zasiłku. Tak zatem skarżący zarówno składając wniosek o dodatek aktywizacyjny, jak również w okresie jego otrzymywania nie wprowadził żadnego organu, w szczególności Starosty, w błąd, nie posłużył się nieprawdziwymi oświadczeniami lub sfałszowanymi dokumentami. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy O promocji zatrudnienia. Brak spełnienia się przesłanek omawianego przepisu o nienależnie pobranym świadczeniu podważa zasadność żądania zwrotu dodatku aktywizacyjnego za okres od (...) do (...) sierpnia 2011 r.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd dostrzegł, iż jak wynika z akt administracyjnych, w stosunku do skarżącego toczyło się kilka odrębnych postępowań administracyjnych w przedmiocie uznania go za osobę bezrobotną i przyznania zasiłku dla bezrobotnych, a także w przedmiocie przyznania dodatku aktywizacyjnego.

Ocena, czy doszło do pobrania przez skarżącego nienależnego świadczenia w rozumieniu przepisu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) odnoszona być może do dodatku aktywizacyjnego pobranego w okresie trwania umowy zlecenia zawartej z Urzędem Gminy, czyli w okresie od (...) września do (...) listopada 2010 r. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, jakoby skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie dodatku aktywizacyjnego w tym okresie. Kolejne postępowania w przedmiocie przyznania dodatku aktywizacyjnego, m.in. postępowanie wszczęte wskutek wniosku złożonego w dniu (...) sierpnia 2011 r., dotyczyły okresów przypadających już po upływie czasookresu obejmującego zlecenie na rzecz Urzędu Gminy. W konsekwencji zatem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, określone w art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy promocji zatrudnienia (...). Powyższe rozważania organów mają charakter uniwersalny odnosząc się do różnych spraw prowadzonych także w innych postępowaniach, w znaczącym zakresie nie dotyczą kontrolowanej sprawy.

Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wyżej wyrażone wskazania. Podejmując decyzję organ sprawi, aby czyniła ona zadość wymaganiom zawartym w art. 107 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 powołanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.