Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145761

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 28 marca 2012 r.
II SA/Gl 847/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Rafał Wolnik.

Sędziowie WSA: Elżbieta Kaznowska (spr.), Maria Taniewska-Banacka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi E. O. i R. O. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych

1.

uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości;

2.

zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

W wyniku pisma E. i R. O. z dnia 1 kwietnia 2011 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. zawiadomił wnioskujących, że w dniu (...) r. inwestor wniósł zawiadomienie o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego na parceli nr "1" w K. wybudowanego na podstawie ostatecznej decyzji Starosty (...) z dnia (...) r. Jednocześnie powiadomił wnioskujących, że podjął czynności sprawdzające w sprawie wskazanych nieprawidłowości i w związku z powyższym wyznaczył kontrolę wymienionego budynku. Po przeprowadzeniu oględzin w dniu (...) r. w spisanym protokole Powiatowy Inspektor ustalił, że zbiornik na nieczystości ciekłe zlokalizowany jest niezgodnie z projektem, a nadto jest mniejszy niż przewidziany w tym projekcie. Nie stwierdzono natomiast jego nieszczelności. Ustalono także, iż ogrodzenie posesji przesunięte jest w głąb działki, podczas gdy zgodnie z planem zagospodarowania działki miało być w granicy. Na podstawie przesłuchania świadka-kierownika budowy (protokół z dnia (...) r.) ustalono, że osadnik na nieczystości ciekłe jest wykonany zgodnie z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Został jednak (bez jego wiedzy) przesunięty oraz jest on o mniejszej pojemności niż przewidywał projekt.

W wyniku takich ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją nr (...) z dnia (...) r., działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie usytuowania i wykonania zbiornika na nieczystości ciekłe stanowiący integralną część budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na parceli nr "1" przy ulicy (...) w K., będącego własnością E. i R. O. - jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż po przeprowadzonym postępowaniu, po przesłuchaniu kierownika budowy, ustalono, że przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe zlokalizowany został zgodnie z § 36 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oceniając ustalony stan faktyczny sprawy, organ nadzoru stwierdził naruszenie warunków wynikających z projektu zagospodarowania terenu działki oraz przewidzianych w projekcie parametrów pojemności zbiornika na nieczystości ciekłe. Zmiany te jednak nie powodują konieczności doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z projektem, ponieważ wykazana niezgodność (lokalizacja zbiornika) nie stoi w sprzeczności z warunkami technicznymi sytuowania obiektów. Powyższe ustalenia czynią prowadzone postępowanie bezprzedmiotowym. Zeznania kierownika budowy oraz dokonane na miejscu oględziny nie powodują wątpliwości co do stanu technicznego zbiornika, którego zmiana parametrów nie wyklucza użytkowania go zgodnie z przeznaczeniem.

Odwołanie od powyżej decyzji złożyli E. i R. O., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu stwierdzili, że niezrozumiały dla nich pozostaje fakt, iż pomimo stwierdzenia wykonania zabudowy nieruchomości przez poprzedniego właściciela niezgodnie z projektem (tak do miejsca, jak i do użytych materiałów) Inspektor nie widzi konieczności dostosowania stanu faktycznego do wymogów formalno-prawnych projektu. W ich ocenie zbiornik na nieczystości ciekłe nie został umieszczony zgodnie z przywołanym w uzasadnieniu decyzji rozporządzeniem. "Beczka" na ścieki zakopana została około (...) m od ściany domu, w której są okna oraz filaru, na którym ściana się wspiera. Powoduje to dodatkowo niestabilność tej części domu. Dodatkowo została najprawdopodobniej wykonana z niezabezpieczonej przed korozją blachy, brak jest w tym zakresie dokumentów oraz jest nieszczelna.

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż w jego ocenie decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Przedmiotowe szambo, jako element ściśle związany z budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr "1" przy ulicy (...) w K., był przedmiotem postępowania w sprawie dopuszczenia tego obiektu do użytkowania. Inwestorka A. K. w dniu (...) r. złożyła zgłoszenie zakończenia robót budowlanych (w trybie przewidzianym w art. 54 Prawa budowlanego), a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nie wniósł w ustawowo przewidzianym terminie sprzeciwu. W konsekwencji kwestia zrealizowania obiektu zgodnie z zatwierdzonym projektem została rozstrzygnięta, skoro nie wniesiono sprzeciwu. Organ uznał tym samym, że obiekt został zrealizowany zgodnie z projektem ewentualnie z odstępstwami nieistotnymi, które nie uzasadniają władczej interwencji organów.

Przenosząc rozważania na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy uznał, iż kwestia usytuowania przedmiotowego szamba była przedmiotem postępowania przed organem nadzoru i została drodze milczenia organu w ramach trybu uproszczonego z art. 54 Prawa budowlanego rozstrzygnięta. Ponowne postępowanie w tej samej sprawie staje się zatem bezprzedmiotowe i powinno podlegać umorzeniu zgodnie z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ dodał, że nawet gdyby przyjąć, że w sprawie nie doszło do rozstrzygnięcia uzasadniającego przyjęcie res iudicata w odniesieniu do zagadnienia zgodności obiektu wraz z szambem z projektem budowlanym, to postępowanie podlegałoby umorzeniu z przyczyn wskazanych przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak zauważył organ pierwszej instancji zbiornik na nieczystości ciekłe został zrealizowany w sposób nie do końca odpowiadający zatwierdzonej dokumentacji projektowej, to jednak zaistniałe odstępstwa nie są na tyle istotne, aby faktycznie uzasadniać ingerencję organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, w ocenie organu odwoławczego, że szambo usytuowane jest w zgodzie z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym z § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie, określającego wymagane odległości od drzwi czy okien. Nie ma też uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego tego szamba, a zmiana jego parametrów objętościowych, jakkolwiek niezgodna z projektem, nie wyklucza użytkowania go zgodnie z przeznaczeniem.

Zatem i w tym aspekcie postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż brak jest wad czy nieprawidłowości tego zbiornika, które uprawniałyby organ do władczej ingerencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i R. O. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1, art. 70, art. 81 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 54, art. 57 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu podnieśli, iż zaskarżona decyzja jako niezgodna z prawem winna zostać uchylona. Wyjaśnili, że inwestor budowy nie złożyła wszystkich wymaganych prawem dokumentów a nadto oświadczenie kierownika budowy nie potwierdza faktycznego usytuowania przedmiotowego szamba. Zakopane ono zostało w innym miejscu niż przewiduje to projekt, jest nieszczelne i ma o połowę mniejszą pojemność. Brak sprzeciwu ze strony organu nadzoru spowodowało skutek prawny w postaci legalnego przystąpienia do użytkowania obiektu, podczas gdy został on zrealizowany niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. W ocenie skarżących stwierdzenie wykonania zbiornika na nieczystości ciekłe w innej technologii, z innych materiałów oraz w innym miejscu nie upoważnia organu do stwierdzenia, że są to nieistotne odstępstwa od projektu budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. skarżący podtrzymując skargę i zawarte w niej zarzuty dodatkowo podali, że podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w C. kierownik budowy złożył zeznania, z których wynika, że nie był na terenie budowy w momencie zakończenia robót budowlanych. Podnosząc fakt kontroli Sanepidu na terenie Gminy, obawiają się oni odpowiedzialności za niezgodne z prawem usytuowanie szamba. Wskazali, że zarówno inwestor, jak i pośrednik sprzedaży nieruchomości zapewniali, że inwestycja zgodna jest z prawem, a przeczy temu lokalizacja szamba. Wyjaśnili, że sprawa przed Sądem Rejonowym w C. dotyczy obniżenia ceny zakupu nieruchomości.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

Wniesiona skarga musiała odnieść skutek. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa. Bada, zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno prawa materialnego jak i formalnego w zakresie, w jakim stosował je organ administracyjny. Zgodnie z treścią art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (§ 1 pkt 2), innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 3), czy też naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek stwierdzenia nieważności (§ 2) lub konieczności stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonania obiektu budowlanego niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Poza sporem pozostaje fakt, że inwestorka A. K. zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zawiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. o zakończeniu budowy, składając przy tym wymagane dokumenty, a organ poprzez niezgłoszenie w wymaganym 21 -dniowym terminie sprzeciwu, milcząco uznał wykonanie przedmiotowego obiektu budowlanego zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Tylko bowiem w ten sposób możliwe było legalne przystąpienie do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego.

Nie zamyka to jednak możliwości zgłoszenia przez właścicieli tego obiektu organowi nadzoru budowlanego stwierdzonych nieprawidłowości. Z kolei organ nadzoru zobowiązany był przeprowadzić postępowanie i ustalić charakter zgłoszonych zastrzeżeń. W rozpatrywanej sprawie nowi właściciele obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr "1" przy ulicy (...) w K. - skarżący E. i R. O. pismem z dnia (...) r. zgłosili zastrzeżenia co do prawidłowości wykonanych przez inwestora robót budowlanych oraz ich zgodności z przyjętym i zatwierdzonym pozwoleniem na budowę projektem budowlanym w zakresie ogrodzenia oraz zbiornika na nieczystości ciekłe. Prawidłowo zatem organ nadzoru stopnia powiatowego przeprowadził postępowanie, w tym oględziny przedmiotowej działki. Ustalenia poczynione w trakcie tych oględzin pozwoliły na stwierdzenie, że zasadnie E. i R. O. podnieśli zarzut niezgodności wykonania oddanego do użytkowania obiektu z zatwierdzonym projektem budowlanym w zakresie lokalizacji i przewidzianych parametrów zbiornika na nieczystości ciekle. Organ uznał jednak, że chociaż niewątpliwie przedmiotowe szambo umiejscowione jest w odmienny sposób niż przewidywano to w projekcie, jest ono innych rozmiarów (mniejsze) oraz wykonane zostało z innych materiałów niż przyjęte w zatwierdzonym projekcie budowlanym, to jednak wobec zgodności tego wykonania z obowiązującymi przepisami brak podstaw do władczego wkroczenia organów nadzoru budowlanego. W ocenie organu zgromadzone w sprawie materiały pozwalały na stwierdzenie, że wprawdzie nastąpiły odstępstwa od przyjętego projektu, m.in. przedmiotowe szambo zostało umiejscowione w innym miejscu, to jednak nie można uznać stwierdzonych odstępstw za istotne, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby władcze działanie organu. Organ wyjaśnił, iż z oświadczenia kierownika budowy wynika, że przedmiotowe szambo usytuowanie zostało na działce z zachowaniem wymaganych odległości, które wynikają z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. Pomimo zatem, zamontowania mniejszego, zbudowanego w innej technologii zbiornika na nieczystości, przy stwierdzeniu, że jest on szczelny i jest zdatny do użytkowania oraz przy ustaleniu zachowania odległości wynikających z § 36 wymienionego rozporządzenia, należało uznać, że nie ma podstaw do ingerencji organu. Brak bowiem podstaw do nakazania doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, skoro nie stwierdzono takiego naruszenia.

Postępowanie i argumentację organów można byłoby uznać za prawidłową, gdyby bez zastrzeżeń podzielić ustalenia organu pierwszej instancji. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, iż ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, by organ we własnym zakresie ustalił położenie przedmiotowego szamba, a przede wszystkim sprawdził, czy jego położenie zgodne jest z wymogami wskazanymi w § 36 cytowanych warunków technicznych. Jak wynika z protokołu oględzin z dnia (...) r. organ stwierdził jedynie, iż "podczas kontroli ustalono, że zbiornik na nieczystości ciekłe jest zlokalizowany niezgodnie z projektem zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją wydaną przez Starostę (...) znak (...) z dnia (...) r. oraz, że zabudowane szambo jest mniejsze niż przewidziane w ww. projekcie". W protokole tym organ nie stwierdza zgodności zabudowy tego szamba z obowiązującymi przepisami prawnymi. Dopiero w protokole z dnia (...) r. organ dodaje, że "osadnik na nieczystości ciekłe (szambo) jest wykonany zgodnie z warunkami technicznymi, jakim powinny dopowiadać budynki i ich usytuowanie". Nie jest to jednak samodzielne ustalenie organu, a jedynie oparcie się na oświadczeniu kierownika budowy podanego w trakcie jego przesłuchania. Uwzględniając natomiast, że skarżący konsekwentnie twierdzą, iż nie zostały zachowane wymagane odległości tegoż zbiornika od budynku oraz biorąc pod uwagę ich informację o złożonych przez kierownika budowy zeznaniach w trakcie postępowania przez Sądem Rejonowym w C., że nie był on na terenie budowy w momencie zakończenia robót budowlanych, ustalenia te trzeba uznać co najmniej za niewystarczające i nieprzekonujące.

W ocenie składu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd podzielił ustalenia organów, iż wielkość oraz rodzaj zabudowanego szamba, przy ustaleniu jego szczelności, nie umożliwia użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i choć nastąpiło niewątpliwie odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, to jednak brak jest podstaw do ingerencji organów. Skład orzekający uznał jednocześnie, że organy powinny w sposób samodzielny i jednoznaczny ustalić lokalizację tegoż zbiornika, mając na uwadze wymagania określone w § 36 warunków technicznych. Dopiero bowiem po konkretnym i wyczerpującym ustaleniu, czy w przypadku zastanego położenia przedmiotowego szamba zachowane zostały wymagane odległości od okien, drzwi czy granic działki, można będzie ocenić legalność wykonania przedmiotowych robót budowlanych.

Zatem rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy, w ramach posiadanych możliwości (art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego) powinien dokładnie i jednoznacznie ustalić usytuowanie przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe i dopiero w wyniku tego ustalenia podjąć wymagane rozstrzygnięcie.

Z tych względów stwierdzając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. poz. 270) Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 cyt. ustawy). O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 cytowanej powyżej ustawy.

Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.