Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723173

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 8 sierpnia 2019 r.
II SA/Gl 83/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan.

Sędziowie Asesor, WSA: Tomasz Dziuk, Elżbieta Kaznowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A.M., S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w przedmiocie warunków zabudowy terenu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta S. ustalił na wniosek H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą (w ramach postępowania legalizacyjnego) na działce nr 1. ob. (...) przy ul. (...) w S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1073).

Po rozpatrzeniu odwołania A. M. i S. M. od wskazanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymało ją w mocy.

W dniu (...) r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wpłynęło pismo A. M. i S. M. w z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego powyższą decyzją Kolegium z dnia (...) r. W uzasadnieniu żądania podnieśli, że są niezadowoleni z treści decyzji, która w ich ocenie została wydana w wyniku przestępstwa i została skierowana do osoby nieżyjącej, niebędącej stroną postępowania, to jest do I. K., która nigdy nie mieszkała pod adresem wskazanym w treści decyzji, w latach 80-tych wyjechała do (...) i tam zmarła. W tym względzie Kolegium oparło się ich zdaniem na fałszywych danych podawanych przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że objęta wnioskiem decyzja Kolegium została wydana w wyniku przestępstwa i z mocy prawa podlega unieważnieniu. Dodali też, że inwestor H. S. nie spełniał warunków do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy ani "na budowę", gdyż nie dysponował prawem do nieruchomości, a we wniesionym wcześniej do sądu cywilnego wniosku o zasiedzenie zataił, że na objętym nim terenie istnieje samowolnie zrealizowany garaż, zaś mapa z opisem, którą się posługiwał, została sporządzona przez geodetę w wyniku przestępstwa. Nigdy też nie płacił podatku od nieruchomości (garażu), stąd powinien być on rozebrany. Jako podstawę prawną tego żądania wskazali art. 145 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 4 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) r., na podstawie art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowiło postępowanie administracyjne zakończone decyzję tego organu z dnia (...) r., powołując w uzasadnieniu jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło uchylenia objętej postępowaniem wznowieniowym własnej wymienionej powyżej decyzji z dnia (...) r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zaakcentował, że wbrew wywodom wnioskodawców decyzja nie została wydana w wyniku przestępstwa i nie można stwierdzić, aby jakiekolwiek dowody, na podstawie których orzekał organ, zostały sfałszowane. Fałszerstwa oraz popełnienia przestępstwa nie stwierdził uprawniony podmiot. Nie przedstawiono też dowodu oczywistego fałszerstwa lub popełnienia przestępstwa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego.

W wyniku skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 179/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W uzasadnieniu stwierdził, że w niniejszej sprawie Kolegium nie dochowało należytej staranności w tym zakresie. Objęta wnioskiem i postępowaniem w wznowieniowym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. wydana w składzie, w którym funkcję uczestniczył członek Kolegium, biorący równocześnie udział jako przewodniczący składu orzekającego wydającego zaskarżoną decyzję, którą odmówiono uchylenia swojej wymienionej powyżej decyzji ostatecznej z dnia (...) r.Zdaniem Sądu doszło więc do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem opisana sytuacja procesowa stwarzała podstawy do wyłączenia wymienionego pracownika organu. Członek składu orzekającego Kolegium, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu zwykłym w trybie odwoławczym podlega bowiem wyłączeniu z mocy ustawy w postępowaniu nadzwyczajnym - w przedmiocie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją wydaną z jego udziałem i to na każdym jego etapie. Sąd stwierdził, że członek składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozpoznający sprawę w postępowaniu w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia, która wcześniej została wydana z jego udziałem podlega wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na każdym etapie tego postępowania. Dodał, że przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) r. nr (...) odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia (...) r. (...). W uzasadnieniu Kolegium po zacytowaniu treści art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, stwierdziło, że nie znalazło podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji na podstawie przywołanych we wniosku przepisów - tj. art. 145 § 1 pkt 1 o pkt 2 oraz § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż żadna ze wskazanych przesłanek nie zaistniała w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że stwierdzenie fałszerstwa dowodów jest możliwe dopiero po wydaniu orzeczenia sądu lub innego właściwego organu. Kolegium nie dopatrzyło się w przedmiotowej sprawie oczywistego sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa a także nie stwierdziło, iż wznowienie przedmiotowego postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, w piśmie z dnia (...) r., złożyli A. i S. M., wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Podkreślili, że wydane w toku postępowania decyzje obarczone są wadą prawną, gdyż I. K. nie była uczestnikiem tego postępowania, tak postępowania administracyjnego jak i obecnie sadowego. Wskazali, iż zostało to już ustalone w poprzednim postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 42/18 - (k. 67). Mimo to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach dalej podtrzymało swoje stanowisko, powodując wadę wydawanych decyzji. Wyjaśnili, że uczestniczka postępowania I. K. zmarła, a mimo to przez organ nadal uznawana jest jako strona tego postępowania. Tym samym Kolegium wydając decyzje z wadami prawnymi nie stosuje się do zaleceń sądu administracyjnego. Zaakcentowali, że inwestor H. S. uzyskał warunki zabudowy dla samowolnie wybudowanego garażu, bo ma w Urzędzie Miejskim w S. znajomości. Podkreślili, że garaż ten wybudowany został w niedozwolonym do tego miejscu, a ponadto przez 27 lat nie opłacał podatku od nieruchomości. Dodali, że przedmiotowy garaż został wybudowany na drodze wewnętrznej, blokując przejazd z drogi gminnej do ich nieruchomości. tj. przejazd pomiędzy działkami nr 2. i nr 3. Utrudnia to skarżącym korzystanie z ich nieruchomości.

W piśmie procesowym z dnia (...) r. skarżący powtórzyli wniosek o stwierdzenie nieważności wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji. Dołączyli załącznik zdjęciowy obrazujący położenie samowolnie wybudowanego garażu, w miejscu do tego nieprzeznaczonym - drodze wewnętrznej przejazdu na nieruchomość skarżących oraz pismo informujące o nieopłacaniu podatku od nieruchomości.

W toku postępowania pisma procesowe z dnia (...) i (...) r. złożyła też uczestniczka postępowania W. G. W pismach tych wnosiła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na rażące naruszenie prawa poprzez naruszenie podmiotowych praw właścicielskich współwłaścicielek nieruchomości położonej przy ulicy (...) w S. Odwołując się do toczonego postępowania cywilnego wskazała na nieuwzględnienie wpisów w księgach wieczystych. Podkreśliła uporczywe kierowanie pism do podmiotów nie posiadających praw właścicielskich, chociaż o zmienionym stanie prawnym wiedział Prezydent Miasta S.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu uczestnictwa I. K. w postępowaniu administracyjnym, pomimo, iż według skarżących zmarła ona przed wszczęciem tego postępowania, Kolegium wyjaśniło, iż w Bazie Usług Stanu Cywilnego nie został zarejestrowany zgon osoby o tym nazwisku, a wobec braku wiarygodnych dokumentów potwierdzających zgon tej osoby nie można jej wykluczyć z kręgu strony postępowania. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego możliwe jest jedynie na wniosek strony. Nawet gdyby organ stwierdził, że strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu nie może z urzędu dokonać wznowienia.

Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. skarżąca A. M. podtrzymując skargę i zawartą w niej argumentację wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). Jednakowoż sądy administracyjne - w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów w stopniu powodującym jej uchylenie Należy zaznaczyć, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji było zagadnienie dotyczące postępowania wznowionego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia (...) r. ustalająca na wniosek H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą (w ramach postępowania legalizacyjnego) na działce nr 1. obr. (...) przy ulicy (...) w S.

Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego-tj. w art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania. Przeprowadzone postępowanie wznowieniowe może zaś doprowadzić do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1) względnie do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). W przypadku zaś, gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania organ stwierdzi wystąpienie przesłanek negatywnych określonych w art. 146 Kodeksu, to wydaje wówczas decyzję o której mowa w art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie organ uznał, iż postępowanie zakończone przywołaną powyżej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nie jest dotknięte żadną wadą wymienioną w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w związku z powyższym zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji. Strona skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powoływała się i wskazywała na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie - dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe oraz wydanie decyzji nastąpiło w wyniku przestępstwa Zatem organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie wskazanego we wniosku przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, by w wyniku ponownego postępowania uchylić poprzednią decyzję, zobowiązany był ustalić i wykazać, że faktycznie w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją jej wydanie nastąpiło w oparciu o fałszywe dowody czy w wyniku przestępstwa.

Zasadą jest, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Odstąpienie od tego wymogu jest możliwe wyłącznie w przypadku spełnienia się warunków określonych w art. 145 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy wtedy gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania niezbędne jest dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W niniejszym postępowaniu zasadnie organ - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie dopatrzyło się podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia (...) r.

Skarżący powołując się na przesłanki wskazane w wymienionych przepisach wyjaśnili, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. ustalająca na rzecz H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą (w ramach postępowania legalizacyjnego) na działce nr 1. ob. (...) przy ul. (...) w S. oparta została na fałszywych danych podanych przez organ pierwszej instancji. Nie zostało jednak sprecyzowane, o jakie dane w tym przypadku chodzi. Dodatkowo nie stwierdził o tym ani sąd ani żaden inny uprawniony organ, czyli nie potwierdzono fałszywości dowodów w wymagany prawem sposób. Wyjaśnić przy tym trzeba, że podnoszony przez skarżących fakt braku spełniania przesłanek do uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy - nie może być utożsamiany z fałszywością dowodów. Podnoszony przez nich fakt braku dysponowania nieruchomością na cele budowlane także nie może o tym przesądzać, zwłaszcza, że na etapie uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy - prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie podlega badaniu, a z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy może wystąpić także osoba nie będąca właścicielem terenu, którego inwestycja dotyczy. Nie zostało też niczym poparte i udowodnione stwierdzenie skarżących, że decyzja Kolegium wydana została w wyniku przestępstwa. Także w tym zakresie nie potwierdzono tego stosownym orzeczeniem sądu czy innego właściwego organu.

Nie dopatrzono się także w sprawie przesłanek uzasadniających odstępstwo od powyższej oceny omawianych przesłanej. Od stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa przez orzeczenie sądu lub innego organu Kodeks wprowadza dwa wyjątki określone w § 2 i w § 3 cytowanego art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, nie wiadomo bowiem w ogóle o jakich sfałszowanych dowodach skarżący mówią. Oczywistość fałszerstwa jak i wystąpienie określonego w przepisie niebezpieczeństwa nie zostały więc w sprawie w żaden sposób wykazane. Nie ma także miejsca w sprawie drugi wyjątek przewidziany w art. 145 § 3 Kodeksu Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzywszy się wystąpienia wskazanych we wniosku skarżących przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zakończyło wznowione postępowanie decyzją przewidzianą w art. 151 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzję taką organ wydaje, gdy po wznowieniu i przeprowadzeniu postępowania organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej uwagi i ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.