II SA/Gl 794/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2444316

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2018 r. II SA/Gl 794/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek.

Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), WSA Elżbieta Kaznowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją nr (...) z dnia (...) r. wydaną na podstawie art. 112, art. 113 ust. 1, art. 119, art. 121 ust. 1 i art. 123 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 1 oraz art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm., zwanej też dalej ustawą lub u.g.n.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a.

Starosta (...):

1.

wywłaszczył na rzecz Gminy B. z przeznaczeniem pod drogi publiczne dojazdowe, poprzez pozbawienie prawa własności, nieruchomości gruntowe położone w B., oznaczone na mapie 2 obręb B. jako działki nr 1 o pow. 0,0093 ha, nr 2 o pow. 0,0093 ha i nr 3 o pow. 0,0092 ha dla których Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiące współwłasność S. B. do 1/5 części, L. B. do 1/5 części, R. M. do 1/5 części, M. L. do 1/5 części i B. B. do 1/5 części.

2.

orzekł, że przejście własności opisanych w pkt 1 nieruchomości na rzecz Gminy B. nastąpi z dniem, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej.

3.

ustalił na rzecz S. B., L. B., R. M., M. L. i B. B. odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości po 1.764,60 zł.

4.

orzekł, że zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu. Do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Wójt Gminy B. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte w dniu 19 września 2016 r. na wniosek Wójta Gminy B. nr (...) z dnia (...) r. Dalej organ opisał przebieg postępowania wywłaszczeniowego oraz treść zgromadzonych w jego trakcie dowodów. Wskazał, że Wójt Gminy B., stosownie do art. 114 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przekazanym przy piśmie nr (...) z dnia (...) r. porozumieniu zaproponował wszystkim współwłaścicielom cenę nabycia ww. nieruchomości, proponując odszkodowanie w kwocie po 1.112 zł każdemu z nich. Organ wykonawczy Gminy B. zobowiązał się równocześnie do poniesienia wszystkich kosztów związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego umowy kupna-sprzedaży oraz wypłacenia w terminie 7 dni powyższego odszkodowania. W powyższym piśmie poinformował również, że nie podpisanie ww. porozumienia w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, oznaczać będzie brak zgody na proponowane warunki. Żaden ze współwłaścicieli nieruchomości nie odniósł się do zaproponowanej ceny i tym samym nie przystąpił do rokowań. W tej sytuacji Gmina nie ma możliwości zrealizowania celu publicznego - budowy publicznych dróg dojazdowych przez pozyskanie własności przedmiotowych nieruchomości w drodze umowy kupna. Wniosek o ich wywłaszczenie Starosta uznał zatem za w pełni uzasadniony. Stwierdził, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono na podstawie jej wartości rynkowej, w oparciu o wycenę sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego K. W. z dnia (...) r. Wycena została sporządzona zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.) i standardami zawodowymi. Na potrzeby wyceny biegły określił właściwy rynek nieruchomości podobnych, biorąc pod uwagę przedmiot, zakres i cel wyceny oraz dostępność danych. Operat szacunkowy z dnia (...) r. jest spójny i logiczny, a określone w nim wartości wiarygodne. W tych okolicznościach przyjęto go jako dowód w sprawie.

W odwołaniu od tej decyzji M. L. zarzuciła, że

1.

w księdze wieczystej (...) jako współwłaściciel widnieje osoba zmarła, więc gmina winna złożyć wniosek o wywłaszczenie do sądu,

2.

w wyniku nowych pomiarów działki 4 wynikły ubytki, natomiast w działce 5 przybytek. Dodała przy tym, że działki wywłaszczone pod "drogi przeszły już na własność gminy B., a w depozycie sądowym nie zostały zdeponowane środki dla współwłaścicieli",

3.

po podziale pozostałe działki nie nadają się do użytku rolniczego, ani pod zabudowę, zatem gmina winna je wykupić,

4.

nieruchomość, która uległa podziałowi jest ogrodzona, a w decyzji nie uwzględniono szkody jaka powstanie w wyniku jego zniszczenia,

5.

na pierwotnej działce (...) były zabudowania, których obecnie nie ma, natomiast pozostał obowiązek podatkowy,

6.

wniesione przez nią do SKO w C. zastrzeżenia do planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. nie zostały rozpatrzone,

7.

rzeczoznawca przy wycenie zastosował zaniżone stawki, sam dokonał oględzin nieruchomości oraz dołączył do operatu fotografie przedstawiające inną nieruchomość,

8.

decyzja w pkt 3 jest niezrozumiała, bowiem nie precyzuje, czy wskazana kwota dotyczy odszkodowana dla każdego współwłaściciela.

Wojewoda (...) odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9a, art. 112, art. 113, art. 121, art. 123, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że stosownie do art. 112 ust. 3 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób, niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przepisy dotyczące wywłaszczania nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1 art. 112 u.g.n.). W świetle art. 113 ust. 1 u.g.n. nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast w myśl art. 114 ust. 1 u.g.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw do nieruchomości, przeprowadzonymi między starostą wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, rokowania przeprowadzają ich organy wykonawcze (ust. 2 art. 114 u.g.n.).

Zgodnie z wypisem z (...) r. znak (...) z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy B. z (...) r. nr (...) (Dz. Urz. Woj. (...) z (...) r. poz. (...)) działki 1, 2 i 3 są położone na terenie oznaczonym symbolem KDD przeznaczonym po drogi publiczne dojazdowe. Stosownie do art. 6 pkt 1 u.g.n. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne jest celem publicznym, tym samym spełnione zostały wymagania uzasadniające wywłaszczenie zawarte w art. 112 ust. 1 u.g.n.

Zgodnie z księgą wieczystą (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w L. dla działek 1, 2 i 3 i aktem poświadczenia dziedziczenia rep. (...) z (...) r. właścicielami tych działek są: S. B., L. B., R. M., M. L. i B. B. (w 1/5 cz. każdy). Pismami z 26 stycznia 2016 r. Wójt Gminy B. zwrócił się do ww. osób o podpisanie porozumienia w sprawie wykupu działek 1, 2 i 3 za cenę 1.112,00 zł dla każdego właściciela. Pisma te pozostały bez odpowiedzi. Zatem Wójt Gminy B. wypełnił obowiązek przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 114 ust. 1 i ust. 2 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, ze następstwo prawne po ujawnionej w księdze wieczystej zmarłej T. B. zostało ustalone na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia rep. (...) z (...) r. o nabycie spadku. Zdaniem organu odwoławczego wbrew twierdzeniom odwołującej się z decyzji organu pierwszej instancji jasno wynika, że każdy współwłaściciel wywłaszczonej nieruchomości winien otrzymać odszkodowanie w kwocie 1764,60 zł.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, iż bezzasadny jest zarzut dotyczący ubytków nieruchomości powstałych w wyniku nowych pomiarów gruntu (wskazany w odwołaniu na str. 1 w pkt 2), bowiem w kontrolowanym postępowaniu wywłaszczeniowym nie dokonano podziału nieruchomości. Wydzielenie działek 1, 2 i 3 nastąpiło na mocy decyzji Wójta Gminy B. z (...) r. znak (...). Ponadto nie można zgodzić się, że na podstawie tej decyzji działki te przeszły na własność gminy B. Co prawda decyzja ta zawiera taki zapis w jej uzasadnieniu, jednak to czy decyzja wywarła taki skutek prawny decyduje sąd powszechny, a ten jednak, ujawniając decyzję w księdze wieczystej jako właścicieli wpisał S. B., L. B., R. M., M. L. i B. B. Tym samym nie było też konieczności zabezpieczania środków pieniężnych w depozycie sądowym. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy ma także kwestia obowiązków podatkowych od nieruchomości (wskazana na str. 2 w pkt 5 odwołania). Natomiast tryb dotyczący zatwierdzania planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. był odrębnym niezależnym postępowaniem, które nie podlega weryfikacji na etapie prowadzenia sprawy wywłaszczeniowej, zatem za niezasadny należało uznać zarzut wskazany na str. 2 w pkt 6 odwołania. Odnośnie zarzutu wskazanego na str. 2 w pkt 3 organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 113 ust. 3 u.g.n. ewentualny wykup pozostałej części nieruchomości nienadającej się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, może nastąpić tylko na żądanie właściciela, w trybie cywilnoprawnym. Analiza akt sprawy nie wykazała przy tym, by S. B., L. B., R. M., M. L. i B. B.-P. złożyli wniosek o wykup, jednak i tak nie miałby on wpływu na wynik niniejszego postępowania. Nadto niniejsze postępowanie dotyczy całej wyodrębnionej nieruchomości, które nastąpiło pięć lat przez wywłaszczeniem, tj. ww. decyzją Wójta Gminy B. z (...) r.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody (...) M. L. stwierdziła, że jest ona dla niej krzywdząca, pozbawia ją warsztatu pracy, jest korzystna tylko dla Gminy. Pomijając zarzut czy ustaloną decyzją pierwszej instancji kwotę ma otrzymać każdy ze współwłaścicieli, skarżąca powtórzyła zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła, że wydzielonym ulicom, obejmującym objęte wywłaszczeniem działki Gmina B. nadała nazwy już w (...) r., chociaż w księgach wieczystych w dalszym ciągu nie jest ujawniona jako właściciel nieruchomości. Sformułowane zarzuty nie zostały bliżej uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że do identycznych zarzutów odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto stwierdził, że ewentualne nadanie przez Gminę B. nazw ulicom pozostaje bez wpływu na prawidłowość wywłaszczenia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

Jak to zasadnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, spełnione zostały określone w art. 112 w zw. z art. 6 pkt 1, art. 113, art. 114, art. 115, art. 118 i art. 119 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki wywłaszczenia objętych postępowaniem działek. Zgodnie z obowiązującym w dacie wywłaszczenia miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy B. z (...) r. działki te są bowiem przeznaczone na cel publiczny - drogi publiczne (art. 6 pkt 1 ustawy), jako położone na terenie oznaczonym w tym planie symbolem KDD przeznaczonym pod drogi publiczne dojazdowe. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło przy zachowaniu wymogu z art. 115 ust. 2 ustawy, w sytuacji gdy współwłaściciele działek w wyznaczonym terminie nie ustosunkowali się w ogóle do ugodowej propozycji nabycia ich przez Gminę B. w drodze umów cywilno-prawnych.

W odniesieniu do sformułowanych w skardze zarzutów należy podzielić w całości stanowisko organu odwoławczego, który wobec wcześniejszego sformułowania takich samych zarzutów już w odwołaniu (oprócz kwestii nadania ulicom nazw), odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powtarzając te zarzuty w skardze skarżąca w żaden sposób do tych wyjaśnień Wojewody się nie ustosunkowała. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zarzuty związane z ubytkiem powierzchni nieruchomości w wyniku ich podziału ostateczną decyzją Wójta Gminy B. z dnia (...) r., związane z zastrzeżeniami do treści planu zagospodarowania oraz związane z obowiązkiem podatkowym od nieruchomości i zabudowań nie pozostają w związku z niniejszym postępowaniem wywłaszczeniowym. Nadto z akt postępowania nie wynika aby objęte tym postępowaniem działki były zabudowane. Poza przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego pozostaje też kwestia nadania przez Gminę B. nazw ulicom.

Podzielić też trzeba stanowisko Wojewody co do przeprowadzenia przez rzeczoznawcę oględzin nieruchomości bez udziału stron i ewentualnego dołączenia do operatu niewłaściwych fotografii.

Na uwzględnienie nie zasługuje też sformułowany bardzo ogólnie zarzut zastosowania przez rzeczoznawcę majątkowego przy wycenie nieruchomości "zaniżonych stawek". W zaskarżonej decyzji Wojewoda szeroko omówił podstawę prawną i przesłanki ustalania wartości wywłaszczonej nieruchomości z przeznaczeniem jej pod drogi publiczne. Szczegółowo ocenił też z punktu widzenia obowiązujących oraz prawidłowo przytoczonych w tym względzie przepisów i zasad, stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego K. W. z dnia (...) r. Stwierdził, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika aby objęte wywłaszczeniem działki były zabudowane. Nie wynika też aby miało być na nich usytuowane jakieś podlegające rozbiórce ogrodzenie. Ustalenie to zasługuje na pełną akceptację. Brak jest przy tym możliwości bliższego odniesienia się do twierdzenia skarżącej odnoszącego się do ogrodzenia, w sytuacji gdy nie zostało w żaden sposób sprecyzowane o jakie ogrodzenie i gdzie położone chodzi.

Sąd całkowicie podziela dokonaną przez Wojewodę ocenę ww. operatu jako sporządzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami i w konsekwencji jako miarodajnego do ustalenia wysokości odszkodowana za wywłaszczone działki.

Również działając z urzędu (w zw. z treścią art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.) Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.