Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1961621

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 14 stycznia 2016 r.
II SA/Gl 747/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówił przyznania prawa pomocy.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, a jego źródłem utrzymania się jest dochód osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1000 - 1500 zł miesięcznie. Skarżący podał, że zamieszkuje w należącym do matki domu, prowadząc oddzielne gospodarstwo domowe i uiszczając matce co miesiąc tytułem kosztów utrzymania kwotę 300 zł, na żywność przeznacza 300 zł, na telefon 30 zł, na środki czystości i ubrania - 100 zł, zaś na prasę 50 zł.

Pismem z dnia 6 października 2015 r. Referendarz Sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się oraz nadesłanie dokumentów obrazujących poziom przychodów i wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w szczególności zaś ksiąg rachunkowych i wyciągu z rachunku bankowego założonego na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej, obejmujących okres ostatnich 6 miesięcy.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 15 października 2015 r., w którym oświadczył, że podana w druku formularza wysokość wydatków jest tak niska, że nie powinna budzić wątpliwości. Podał, że jego matka ponosi opłaty za media i usługi telekomunikacyjne. Skarżący zaznaczył, że nie posiada rachunku bankowego prowadzonego na potrzeby działalności gospodarczej, gdyż ze względu na niski dochód nie istniał taki obowiązek. Wskazał zarazem, że jest opodatkowany ryczałtowo i musi ustalić, czy prowadzi odrębne księgi rachunkowe, gdyż o ile mu wiadomo nie istnieje taki obowiązek.

W ocenie Referendarza wnioskodawca nie uprawdopodobnił w żaden sposób, by jego sytuacja materialna uzasadniała przychylenie się do złożonego wniosku.

W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 13 listopada 2015 r. domagając się jego zmiany. W ocenie skarżącego Referendarz Sądowy zbyt rygorystycznie podszedł do jego sprawy, wymagając ścisłego udowodnienia trudnej sytuacji materialnej. Skarżący wskazał, że jego zarobki są bardzo niskie, a działalność musiał zarejestrować, po to by mieć jakiekolwiek dochody. Skarżący podał, że nie ma dla niego w ogóle pracy, a jedyne prace jakie może podjąć to drobne prace na podstawie umowy zlecenia.

Jego wydatki związane z mieszkaniem są na wyjątkowo niskim poziomie, a zatem nie powinny budzić jakichkolwiek obiektywnych wątpliwości, podobnie jak dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Ze względu na datę wszczęcia postępowania sądowego, zastosowanie znajdował przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., a to ze względu na normę intertemporalną zawartą w art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). I tak w myśl art. 260 zd. 1 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 p.p.s.a. każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść przysłanego formularza i złożonego oświadczenia, nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, iż przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych znajduje uzasadnienie. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Analizując bowiem złożone przez niego oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Nie można bowiem przyjąć, by wnioskodawca egzystował nie osiągając żadnego dochodu. Skoro skarżący oświadcza, iż ponosi miesięczne wydatki związane z mieszkaniem u swojej matki to można stwierdzić, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje - mimo, iż był do tego wzywany. Wątpliwość budzi również to, że mimo tak trudnej - w ocenie samego skarżącego - sytuacji materialnej, nie korzysta on z pomocy społecznej i nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13).

Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego należy mieć na uwadze, że pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia wskazanych dokumentów i oświadczeń, skarżący nie przedstawił w wyznaczonym terminie dodatkowych materiałów obrazujących jego rzeczywisty stan majątkowy. Żadne nowe istotne dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczności nie zostały też przedstawione w sprzeciwie.

Konkludując poczynione spostrzeżenia należało stwierdzić, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zasadne.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.