Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3106543

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 23 listopada 2020 r.
II SA/Gl 729/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan.

Sędziowie WSA: Stanisław Nitecki (spr.), Renata Siudyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C. z dnia (...) r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Burmistrz Miasta C. decyzją z (...) r. nr (...), wydaną na podstawie art. 30 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał, że kwoty wypłacone w okresie kwiecień 2019 - wrzesień 2019 r. w wysokości 1 106,52 zł M.G. (dalej jako strona lub skarżąca) były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, wskazał, że odsetki wynoszą 25,75 zł, jednocześnie zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami na wskazane konto. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że strona otrzymała na syna Konrada zasiłek pielęgnacyjny mocą decyzji z (...) r. Zaznaczono również, że 17 października 2019 r. organ uzyskał informację, że syn strony przebywa w Ośrodku "A" w C. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał przepisy normujące pobranie nienależnego świadczenia.

Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej i wyraziła swoje niezadowolenie z jej treści. W jej ocenie środki uzyskane z zasiłku pielęgnacyjnego przeznaczyła na zaspokojenie niezbędnych potrzeb syna kupując mu obuwie i ubranie. Nadto podniosła, że syn jest często urlopowany i przebywa w domu rodzinnym i z tego powodu wymaga zaspokojenia jego potrzeb. Podniosła swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, a z uwagi na chorobę nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z (...) r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył sytuację osobistą i majątkową strony. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie. Następnie przybliżone zostały działania podejmowane przez organ pierwszej instancji względem strony począwszy od 2015 r. W dalszej kolejności podniesiono, że od 13 marca 2019 r. syn strony przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę i z tego tytułu strona utraciła prawo do pobierania przedmiotowego świadczenia. O wskazanym fakcie strona nie poinformowała organu pierwszej instancji i tym samym wyczerpane zostały przesłanki pobrania nienależnego świadczenia. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza obowiązujących regulacji prawnych i zasługuje na utrzymanie w porządku prawnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła strona postępowania administracyjnego wyrażając niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazała na bardzo trudną sytuację materialną i na zły stan zdrowia, który uniemożliwia prawidłową ocenę zdarzeń. Nadto wskazała, że w przeszłości stała się ofiarą osób wyłudzających kredyty i obecnie ciążą na niej ogromne do spłaty kwoty. Wystąpiła o zrozumienie jej sytuacji i o podejście, które będzie uwzględniało jej trudną sytuację. Podkreśliła, że posiadane środki finansowe uniemożliwiają jej zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb życiowych i bytowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o oddalenie wniesionej skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Pismem z 4 listopada 2020 r. skarżąca podtrzymała wniesiona skargę oraz wskazała na trudną sytuacje materialną i zły stan zdrowia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie wypowiadające się organy administracji uznały, że strona pobrała nienależne świadczenie z tego powodu, że jej syn mocą orzeczenia sądu powszechnego z (...) r. został umieszczony w Ośrodku "A" w C. Zdaniem organów okoliczność ta wyczerpała przesłankę przewidzianą treścią art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Stanowisko organów administracji publicznej w ocenie Sądu nie jest trafne i daje podstawę dla uwzględnienia wniesionej skargi. W pierwszej kolejności przyjdzie przywołać treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Jednocześnie w art. 3 pkt 7 tej ustawy stanowi się, że instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkoła wojskowa lub inna szkoła, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie treść art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być interpretowana ściśle. Stanowisko takie wynika z tego, że przepis ten znalazł się w słowniczku i ustawodawca przypisał mu określone znaczenie. Tym samym przepisu tego nie można interpretować w sposób rozszerzający i pod pojęciem instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie nie można widzieć innych podmiotów i placówek niż te, które zostały tym przepisie wymienione.

Powyższe ustalenia przenieść należy teraz na grunt rozpoznawanej sprawy. Jak wynika z treści rozstrzygnięć organów obu instancji, podstawą uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny uczyniono umieszczenie syna skarżącej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Przyjdzie dostrzec, że Ośrodek "A" w C. jest całodobową placówką opiekuńczo-wychowawczą typu socjalizacyjnego. Ustalenie takie wynika z treści § 3 Statutu tego podmiotu. Powyższe ustalenie posiada kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości działań wypowiadających się organów administracji publicznej. Jak podniesiono organy te uznały wskazany Ośrodek za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie. Stanowisko takie nie jest trafne, ponieważ Ośrodek ten jako placówka opiekuńczo-wychowawcza nie został wymieniony w katalogu podmiotów, którym przypisano taki charakter. Oznacza to, że wskazane organy wadliwie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a tym samym dopuściły się uchybienia postanowieniom art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Przywołana okoliczność wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi.

Dostrzeżone uchybienie w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego rzutuje na ocenę prawidłowości postępowania wyjaśniającego w rozpoznawanej sprawie, ponieważ organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie nie wyjaśniły w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, czy przedmiotowy Ośrodek jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Wskazane uchybienie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, jak również w pismach procesowych w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ zawarta w nich argumentacja odwołuje się do trudnej sytuacji materialnej skarżącej i jej złego stanu zdrowia, natomiast sąd administracyjny w ramach kontroli rozstrzygnięć organów administracji bada jedynie ich legalność i aspekty o charakterze społecznym i moralnym nie stanowią kryterium oceny podejmowanych rozstrzygnięć.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, mając na uwadze wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, celem ustalenia, czy w przypadku skarżącej występuje przesłanka pobrania nienależnego świadczenia. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i orzeczono jak w sentencji.

mr

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.