Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723140

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 23 sierpnia 2019 r.
II SA/Gl 708/19
Warunki dopuszczalności przyznania zasiłku celowego po zaciągnięciu pożyczki.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek.

Sędziowie WSA: Andrzej Matan (spr.), Rafał Wolnik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie odmowy przyznania J. B. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów przejazdu oraz pobytu w sanatorium.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji, strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności ważnym do (...) r. Na jej dochód składa się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 72,12 zł dodatek energetyczny w wysokości 11,35 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 308,77 zł i wynosi łącznie 392,24 zł. Organ dostrzega trudną sytuację finansową i zdrowotną strony, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości oraz konieczność zabezpieczenia, przynajmniej w minimalnym stopniu, niezbędnych potrzeb osób i rodzin pozostających bez jakichkolwiek źródeł utrzymania lub gdy ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego, zmuszony był odmówić przyznania świadczenia. Jednocześnie organ wskazał na zakres świadczeń uzyskiwanych z pomocy społecznej przez wnioskodawcę, któremu przyznano zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności od w wysokości 60,00 zł na ciepły posiłek w barze (...) od 12 lutego 2019 r. do 29 czerwca 2019 r. oraz zasiłek celowy na zakup opału w wysokości 150,00 zł.

Strona niezadowolona z powyższej decyzji wniosła od niej odwołanie. Stwierdziła, ze organ tłumaczy się, że dysponuje niewielką ilością środków finansowych co zmusza do ograniczenia udzielanych świadczeń Polakom i traktuje ich z pogardą. Nie ogranicza środków finansowych dla udzielenia pomocy socjalnej i mieszkaniowej dla: "Cyganom, Niemcom i Żydom".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium) wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, przy czym w uzasadnieniu przedstawiło bardziej szczegółowo sytuację wnioskodawcy oraz powody odmowy.

W dniu 31 stycznia 2019 r. strona wystąpiła o przyznanie: zasiłku celowego na opał w sezonie grzewczym 2018/2019, zasiłek celowy na zakup żywności oraz o zwrot kosztów za pobyt w sanatorium i dojazd do sanatorium. Przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że J. B. ur. (...) r. mieszka sam, zajmując lokal socjalny o pow. 15,48 m.kw. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP. Utrzymuje się ze świadczeń uzyskiwanych w ramach pomocy społecznej. Na jego dochód składa się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 72,12 zł dodatek energetyczny w wysokości 11,35 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 308,77 zł i wynosi łącznie 393,24 zł, zaś wydatki - 233,47 zł. Strona leczy się z powodu schorzeń kardiologicznych, miażdżycy oraz zwyrodnienia kręgosłupa. Choruje na przewlekłe zapalenie jelita grubego. Ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. W okresie od (... r. do (...) r. przebywała w sanatorium w I. Do akt sprawy dołączyła kserokopię biletu (...) do I. z dnia 2 stycznia 2019 r. na kwotę 69,00 zł i biletu powrotnego z dnia 23 stycznia 2019 r. na kwotę 48,30 zł, faktury VAT nr (...) za pobyt na leczeniu sanatoryjnym w "B" w I. na kwotę 252,00 zł oraz potwierdzenie opłaty uzdrowiskowej na kwotę 84,00 zł.

W ocenie Kolegium, w dacie złożenia wniosku o pomoc strona spełniała przesłanki dochodowe i osobiste przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, był niższy od ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej nadto występują okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 1-15 tejże ustawy, tj. ubóstwo, niepełnosprawność, długotrwała choroba i bezrobocie.

Zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nic może zaspokoić. Chodzi zatem o potrzeby przyszłe. Brak jest natomiast regulacji prawnych, z których wynikałby obowiązek zwrotu przesz organ pomocowy poniesionych już kosztów związanych z zaspokojeniem potrzeby bytowej. Skoro potrzeba ta została zaspokojona, to oznacza, że strona była w stanie we własnym zakresie to uczynić. Ponadto, pomoc społeczna ma służyć przezwyciężeniu trudności, a nie stanowić rekompensaty za ich pokonanie. Skoro wskazana we wniosku potrzeba opłaty za pobyt w sanatorium i przejazd do sanatorium została przez stronę opłacona, organ nie był zobligowany do uwzględnienia tego wniosku.

Zdaniem Kolegium, strona znając odpowiednio wcześniej termin pobytu w sanatorium w I. miała możliwość zwrócenia się do organu z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego, jednakże tego nie uczyniła. Oznacza to, że dysponowała środkami finansowymi na opłacenie przejazdu, a aktualnie wniosła o zwrot poniesionych z tego tytułu kosztów. Natomiast odnośnie poniesionych kosztów pobytu w tym sanatorium, to niezależnie czy strona przebywała w sanatorium czy też w miejscu zamieszkania musiałaby ponieść koszty własnego wyżywienia.

Kolegium zauważa, że strona jest objęta pomocą Ośrodka w formie zasiłku okresowego oraz stosownie do składanych wniosków, na miarę posiadanych środków doraźną pomocą w formie zasiłków celowych. Poza odmową przyznania zasiłku celowego na zwrot kosztów przejazdu oraz pobytu w sanatorium organ pierwszej instancji przyznał stronie pomoc w postaci zasiłku celowego na pozostałe potrzeby zgłoszone we wniosku z dnia 31 stycznia 2019 r. oraz potrzeby zgłoszonej we wniosku z dnia 12 lutego 2019 r. (posiłki w barze (...)).

W osobistej skardze z 29 kwietnia 2019 r. J. B. (skarżący) podnosi, iż na wyjazd do sanatorium musiał się zapożyczyć i obecnie ma z tego tytułu dług do zwrotu. Ponadto zarzuca pracownikom organu pomocy społecznej w B. wydawanie decyzji opartych na "kłamliwych tezach". Zwraca się do Sądu o przerwanie tego układu "społecznej niesprawiedliwości", ciągnącej się latami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowana decyzja pozostaje zgodna z przepisami prawa procesowego i materialnego.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie odmowy przyznania J. B. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów przejazdu oraz pobytu w sanatorium są przepisy art. 39 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, dalej; u.p.s.).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Decyzja w sprawie zasiłku celowego ma charakter aktu uznaniowego, a zatem spełnienie wymogów określonych w tym przepisie, a także wymogu dotyczącego kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.) otwiera możliwość przyznania zasiłku celowego, przy czym podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego w tej sprawie nie jest obowiązkiem organu.

Możliwość uznaniowego działania organu właściwego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku celowego uzależniona jest od spełnienia dwu podstawowych przesłanek: po pierwsze - spełnienia kryterium dochodowego, które skarżący spełnia, bowiem jego dochód wynosi ok. 400 zł na miesiąc; po wtóre - zasiłek może być przyznany tylko na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej i co do tego warunku pojawiają się wątpliwości organów orzekających w sprawie.

Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, który w art. 39 ust. 2 u.p.s. przykładowo (w szczególności) wskazał na podstawowe ich rodzaje. Wśród nich, obok kosztów zakupu żywności, leków, opału czy odzieży, znalazły się także koszty leczenia. Jak wynika z akt sprawy, w tym z przedłożonej przez skarżącego faktury VAT nr (...) (administracyjne akta sprawy - k. 12) została ona wystawiona za usługi w postaci "leczenia sanatoryjnego", zatem kwotę z niej wynikającą z opłaty należy zaliczyć do kosztów leczenia skarżącego. Podobnie jak kwotę opłaty uzdrowiskowej oraz koszty biletów kolejowych, związanych z pobytem w sanatorium.

Trzeba jednak zauważyć, że zasiłek celowy może być przyznany jedynie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a nie na inne cele, w tym np. na zwrot pożyczki zaciągniętej na realizację takiej potrzeby. Sąd oczywiście dopuszcza wyjątkowo możliwość przyznania zasiłku celowego, w związku z koniecznością zwrotu środków pożyczonych na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, pod warunkiem jednak takim, że wnioskodawca złożył wcześniej wniosek o przyznanie świadczenia i oczekuje na jego rozpatrzenie, natomiast ze względów obiektywnych taka potrzeba musi bezzwłocznie zostać zaspokojona. Powinien także okazać dokument potwierdzający uzyskanie pożyczki.

Skarżący przebywał w sanatorium w okresie od (...) do (...) r., natomiast wniosek o zasiłek celowy na pokrycie kosztów przejazdu i pobytu złożył po powrocie, w dniu 8 lutego 2019 r.

O pożyczce na sfinansowanie ww. kosztów pisze dopiero w skardze, natomiast w odwołaniu od decyzji organu I instancji nic na ten temat nie wspomina. Ponadto w żaden sposób nie uwiarygadnia tego faktu, nie tylko nie przedkładając jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego zawarcie umowy pożyczki, ale nie wskazując na osobę, od której ją uzyskał, a także na czas (datę) zawarcia umowy oraz kwotę uzyskaną wyniku pożyczki.

Wobec tego uznać przyjdzie, że przedmiotem wniosku skarżącego nie było zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale refundacja kosztów poniesionych przez niego w związku z pobytem w sanatorium oraz podróżą do i z sanatorium. Tym samym nie została spełniona przesłanka warunkująca podjęcie uznaniowego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania zasiłku celowego.

W kontekście dokonanych ustaleń zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.