Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721684

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 8 sierpnia 2019 r.
II SA/Gl 571/19
Relacja między art. 106 ust. 5 u.p.s. a art. 163 k.p.a. Charakter prawny decyzji dotyczącej zmiany bądź uchylenia decyzji przyznającej dane świadczenie z pomocy społecznej. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan.

Sędziowie WSA: Elżbieta Kaznowska, Asesor Tomasz Dziuk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku stałego i prawa do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją dnia (...). nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia (...) r. nr: (...); (...) w przedmiocie uchylenia z dniem 1 marca 2018 r. prawa do zasiłku stałego oraz prawa do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego działając m.in. na podstawie art. 37, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12. 03. 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm., dalej: "ustawa" lub "u.p.s.") art. 138 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14. 06. 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) uchyliło decyzję organu I instancji oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Burmistrz Miasta S. przyznał K. S. (dalej zwaną stroną) zasiłek stały na okres od 1 października 2010 r. na stałe w wysokości 124,00 zł miesięcznie. Wysokość zasiłku podlegała następnie zmianom, przy czym ostatniej zmiany wysokości zasiłku dokonano w dniu (...) r. decyzją nr (...), na podstawie której od 1 października 2015 r. kwota zasiłku stałego wynosiła do wypłaty 281,00 zł miesięcznie. Ponadto decyzją z dnia (...) r. nr (...) Burmistrz Miasta S. ustalił stronie prawo do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia (...) r. nr: (...); (...), w trybie art. 163 k.p.a.,w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uchylił K. S. prawo do zasiłku stałego oraz prawo do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, począwszy od 1 marca 2018 r., z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej powodującej przekroczenie kryterium dochodowego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że strona poczynając od 1 marca 2018 znajduje się w prywatnym domu opieki: "A"

w W., gdzie ma zapewnioną opiekę i wyżywienie. Jest osobą wymagającą całodobowej opieki, porusza się przy użyciu wózka inwalidzkiego.

Nadto z przeprowadzonego wywiadu wynika, że strona otrzymuje od córki świadczenia alimentacyjne w wysokości 2.600,00 zł miesięcznie, które przeznaczane są na pokrycie kosztów jej pobytu w prywatnym domu opieki. Córka odwiedza stronę trzy razy w ciągu roku i pozostaje z nią w stałym kontakcie telefonicznym. Ustalono też, że strona stara się o przyznanie świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W ramach uzasadnienia prawnego organ I instancji przywołał art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, jak marnotrawienie przyznanego wsparcia bądź szeroko pojęta odmowa współpracy z pracownikiem socjalnym ośrodka, dysproporcja pomiędzy wysokością udokumentowanego dochodu, a sytuacją majątkową strony oraz odmowa złożenia przez stronę oświadczenia majątkowego. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przywołany przepis jest uzupełnieniem regulacji zawartej w art. 163 k.p.a.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej wysokość zasiłku stałego stanowi różnicę pomiędzy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Dalej zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, kwota zasiłku stałego nie może być jednak niższa niż 30,00 zł miesięcznie.

Definicja dochodu zawarta w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przesądza, że świadczenia alimentacyjne otrzymywane co miesiąc od córki stanowią dochód strony. Zważając na ich wysokość organ uznał, że nie jest ona osobą uprawnioną do zasiłku stałego.

Konsekwencją uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały było także uchylenie decyzji przyznającej świadczenie w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 73 § 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Od decyzji Burmistrza Miasta S. strona wniosła odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie I instancji w całości.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania, treść decyzji organu I instancji oraz istotę zarzutów podniesionych w odwołaniu. Kolegium przedstawiło podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia przytaczając najpierw treść art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 163 k.p.a., a w dalszej kolejność przytoczyło treść art. 37 oraz art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało także, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 u.p.s. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Kolegium zwróciło uwagę na to, że zaskarżona decyzja organu I instancji. uchyla z mocą wsteczną, tj. z dniem 1 marca 2018 r. przyznany skarżącej zasiłek stały oraz świadczenie w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Kolegium zaakcentowało jednocześnie, że ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję. Według organu odwoławczego oznacza to, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej, jak i jej uchylenie, mają charakter konstytutywny. Brak jest przy tym jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej lub nakładające określony obowiązek - z mocą wsteczną - ex tunc. Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy. Po to zatem, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis obowiązującego prawa. Nie budzi przy tym wątpliwości Kolegium to, że ustawa o pomocy społecznej takiego uregulowania nie zawiera. Art. 106 ust. 5 tej ustawy umożliwia zatem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym, czyli ex nunc (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25. 05. 2018 r. sygn. II SA/Łd 209/18). W oparciu o powyższą argumentację Kolegium stwierdziło, że organ I instancji, orzekając o uchyleniu decyzji z datą wsteczną decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku stałego, naruszył art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Kolegium zauważyło również, że rozpatrując sprawę w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, właściwy organ ma obowiązek wyjaśnić i wykazać, kierując się zasadami postępowania dowodowego ustanowionymi w k.p.a., wystąpienie okoliczności uzasadniającej zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ powinien zbadać, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek wskazanych w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a następnie wskazać jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że uchylając ostateczną decyzję przyznającą prawo do świadczeń organ nie tylko powinien wskazać, która z przesłanek określonych w wyżej wskazanym. przepisie zachodzi w sprawie, ale również uargumentować swoje stanowisko w tym zakresie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18. 04. 2018 r. sygn. II SA/Sz 154/18).

Według Kolegium z materiału dowodowego wynika, że fakt opłacania pobytu skarżącej w prywatnym domu opieki przez jej córkę w miesięcznej kwocie 2 600 zł był znany organowi I już w znacznie wcześniejszym okresie, o czym świadczy na przykład treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu (...) r. czy notatka służbowa z dnia (...) r. sporządzona przez pracownika socjalnego. Z tego względu Kolegium przyjęło, że wskazana przez organ I instancji okoliczność otrzymywania przez Stronę comiesięcznych świadczeń pieniężnych od córki nie stanowi zmiany sytuacji dochodowej Strony, powodującej uchylenie jej prawa do zasiłku stałego oraz świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, dlatego zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania sprawie jako bezprzedmiotowe zgodnie ż art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł Prokurator Rejonowy B., domagając się uchylenia decyzji Kolegium i zarzucając wydanie tej decyzji z naruszeniem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem.

W ocenie skarżącego decyzja nie może kształtować stanu prawnego wyłącznie "na przyszłość", niezależnie od ujawnionego niezgodnego z prawem stanu dochodów strony i w konsekwencji sankcjonowania przez organy administracji stanu niezgodnego ewidentnie niezgodnego z prawem.

Wątpliwości skarżącego nasuwa decyzja zmieniająca lub uchylająca wydana na skutek nienależnie pobranego świadczenia, a więc świadczenia pieniężnego uzyskanego na podstawie nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Decyzja taka ma charakter konstytutywny, ale należy jej przypisać moc wstecznego oddziaływania, ponieważ konstytutywność aktu administracyjnego nie zawsze idzie w parze ze skutkiem ex nunc. Wiele bowiem decyzji dotyczących przyznawania świadczeń oraz decyzji weryfikujących wysokość świadczeń oddziałuje wstecz, mimo że ich konstytutywny charakter nie jest kwestionowany Zdaniem skarżącego podział decyzji na deklaratoryjne i konstytutywne nie przesądza o ich temporalnej skuteczności. To, czy dany akt administracyjny wywiera skutek ex tunc, czy ex nunc, jest związane nie z samym podziałem orzeczeń, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Skarżący dostrzegł jednocześnie, że prezentowany przez niego pogląd nie jest zgodnie oceniany w orzecznictwie i w powyższej kwestii judykatura prezentuje skrajnie odmienne stanowiska.

W tym stanie rzeczy skarżący uznał za konieczne i uzasadnione poddanie decyzji samorządowego kolegium odwoławczego ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, t.j. z późn. zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.

a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.

b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.

c) p.p.s.a.).

W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie są decyzje wydane w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. jest przepisem lex specialis w stosunku do regulacji zawartej w art. 163 k.p.a., stanowiącym, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale trzynastym k.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne. W konsekwencji przepis art. 163 k.p.a. nie może być powoływany jako jedyna i samodzielna podstawa prawna wzruszenia decyzji, gdyż nie określa przesłanek jej zmiany lub uchylenia, a jest wyłącznie normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego. Prawidłowo zatem obok art. 163 k.p.a. organ I instancji powołał, stanowiący podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej, także przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Z uwagi na użyte w art. 106 ust. 5 powyższej ustawy pojęcia "zmienia" i "uchyla", nie ulega wątpliwości, że wydane w jego trybie decyzje dotyczące zmiany bądź uchylenia decyzji przyznającej dane świadczenie z pomocy społecznej są decyzjami konstytutywnymi. Konstytutywny charakter decyzji organu I instancji stanowi tło sporu w rozpoznawanej sprawie, którego istota sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ I instancji mógł z mocą wsteczną uchylić decyzję przyznającą stronie zasiłek stały i decyzję ustalającą stronie prawo do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.

W kontekście powyższego sporu należy wskazać na utrwalony w doktrynie i judykaturze pogląd, zgodnie z którym kwestia, jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc - ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP 2008/5/s. 47 i nast.; wyrok SN z 19 lutego 2009 r. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyrok NSA z: 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16; 5 lipca 2016 r., sygn. akt. I OSK 922/16; 12 października 2016 r., sygn. akt. I OSK 855/16; 13 października 2016 r., sygn. akt. I OSK 2170/16; 9 stycznia 2018 r. sygn. akt. I OSK 1639/17, 25 stycznia 2019 r. sygn. akt. I OSK 3158/18, wszystkie orzeczenia przywołane w ramach niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przywołanych wyrokach akcentowano, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 u.p.s, który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Podnoszono w nich także, że należy uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyrok NSA z: 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09; 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12; 2 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 221/16; A. Mączyński Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151).

Sąd w składzie orzekającym w obecnej sprawie podziela i przyjmuje za swoje przedstawione powyżej stanowisko. W konsekwencji zdaniem Sadu w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy uchylenie obu wskazanych powyżej decyzji mogło wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji uchylającej. Decyzja uchylająca oparta o art. 106 ust. 5 u.p.s. pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność.

Sąd ma świadomość, iż kwestia skuteczności temporalnej decyzji wydawanych na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest sporna również w orzecznictwie sądowym dotyczącym powyższego unormowania. Odnotować w tym miejscu należy, sformułowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i przeciwny do przedstawionego powyżej pogląd, iż skutki ex tunc (wstecz) można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy (zob. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 772/13; w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 477/14, oraz z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1287/12; w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 260/14, sygn. akt II SA/Łd 798/15 i z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 1067/15, a także z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 159/16 - dostępne w CBOSA pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądu powyższego Sąd w składzie orzekającym jednak podziela.

Konsekwencją przyjętego powyżej stanowiska o dopuszczalności uchylenia w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzji ustalającej prawo do zasiłku stałego oraz ustalającej prawo do świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jest uznanie za zasadny zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni wskazanego powyżej przepisu, sprowadzającej się do tego, że uchylenie decyzji ustalającej świadczenie może nastąpić wyłącznie ze skutkiem na przyszłość. Należało zatem uznać, że wydając kontrolowaną obecnie decyzję Kolegium naruszyło przywoływany powyżej art. 106 ust. 5 u.p.s., przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a.).

Odnotować także należy, że według Kolegium wskazana przez organ I instancji okoliczność otrzymywania przez stronę comiesięcznych świadczeń od córki nie stanowi zmiany sytuacji dochodowej strony, powodującej uchylenie jej prawa do zasiłku stałego oraz świadczenia w formie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Według Kolegium powyższe wynika z tego, że fakt opłacania kosztów pobytu strony w prywatnym domu opieki społecznej przez jej córkę był znany organowi w znacznie wcześniejszym okresie, o czym świadczy na przykład treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu (...) r., czy notatka służbowa z dnia (...) r. W związku z tym Sąd stwierdza, że aktach administracyjnych znajduje się kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego wypełniony w dniu (...) r., w którym na stronie czwartej w uwagach do rubryki 14 faktycznie zawarta jest m.in. informacja o tym, że pobyt strony w prywatnym domu opieki opłacany jest przez jej córkę w kwocie 2.600 zł. (załącznik nr 22 w aktach administracyjnych organu I instancji). Informacja taka jest ponadto zawarta w notatce służbowej z dnia (...) r., choć tam akurat nie wskazano konkretnej wysokości opłat ponoszonych przez córkę strony (załącznik nr 24 w aktach administracyjnych organu I instancji). Jednocześnie z załącznika nr 12 akt administracyjnych organu I instancji wynika, że postępowanie w sprawie świadczenia pomocy społecznej tj. zasiłku stałego w związku ze zmianą sytuacji dochodowej strony zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia (...) r., doręczonym stronie w dniu (...) r. Od daty powzięcia przez organ informacji o zmianie sytuacji dochodowej do daty wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego upłynęło zatem około 6 miesięcy, jednak zdaniem Sądu okoliczność ta nie może wpływać na ocenę, czy w sprawie doszło do zmiany sytuacji dochodowej, a tym bardziej okoliczność ta nie uzasadnia postawionej przez Kolegium tezy o bezprzedmiotowości postępowania organu I instancji. Tym samym wobec braku podstaw do uznania postępowania organu I instancji za bezprzedmiotowe, nieprawidłowym było wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie pierwszej instancji w całości. Wydając taką decyzję pomimo braku ku temu podstaw organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Mając na względzie stwierdzone uchybienia dotyczące nieprawidłowej wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. oraz naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i "c" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę, Kolegium ponownie rozpatrzy odwołanie strony od decyzji organu I instancji uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 106 ust. 5 u.p.s. oraz wyrażone powyżej stanowisko Sądu dotyczące brak podstaw do uznania postępowania organu I instancji za bezprzedmiotowe.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.