Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721703

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 6 września 2019 r.
II SA/Gl 456/19
Dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych i obliczanie dochodu rodziny.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan.

Sędziowie WSA: Renata Siudyka (spr.), Artur Żurawik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie świadczenia wychowawczego

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia (...) r. nr (...);

2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Wójt Gminy K. odmówił K. Z. (dalej "strona", "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. Z. na okres świadczeniowy 2018/2019. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K. Z., gdyż nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia. Przeciętny miesięczny dochód członka rodziny przekroczył bowiem kryterium dochodowe i wyniósł 1.101, 32 zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. Wskazał, że przy obliczaniu wysokości dochodu uwzględnił dochód uzyskany przez stronę z gospodarstwa rolnego w roku kalendarzowym 2017 w wysokości 24.914,6 oraz dotacje unijne przyznane skarżącej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017 w wysokości 14.732,82. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm. - dalej "ustawa") w związku z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm. - dalej "u.s.r.") zostały one zakwalifikowane jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona - reprezentowana przez radcę prawnego - podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 7 pkt 10 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie i przyjęcie, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego; art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.s.r. poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie faktu, że przepis ten odwołuje się do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wymaga analizy art. 21 ust. 1 pkt 46, 47d i 116 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509- dalej "u.p.d.o.f."). Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie stronie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu stwierdziła że bezzwrotna pomoc zagraniczna, czyli dopłaty bezpośrednie dla rolników są uwzględniane przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego wynikającego z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wobec tego bezprawne jest ponowne doliczanie do dochodu rodziny ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, bezzwrotnej pomocy zagranicznej - dopłat bezpośrednich dla rolników. Ponadto wywiodła, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że dochody z dopłat bezpośrednich nie podlegają doliczeniu do dochodów z gospodarstwa rolnego. Dochód rolnika obejmuje wyłącznie ryczałtową kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 8 u.s.r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia (...) r. nr (...) w wyniku rozpoznania odwołania strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy ustawy w tym art. 5 ust. 3, według którego świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Wskazało, że zgodnie z art. 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 u.s.r. za dochód należy przyjąć:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: Kolegium wskazało, że strona i jej rodzina w rozumieniu przepisów ustawy jest trzyosobowa.

W rodzinie nie ma osób niepełnosprawnych. Ustalony przez organ I instancji dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe do otrzymania zawnioskowanych świadczeń. Strona jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych 7,33 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 i 1579 oraz z.2017 r., poz. 624,1282 i 1529). Prezes GUS ogłosił, że w 2017 r. dochód z 1 ha przeliczeniowego wyniósł 3399,00 zł/12 = 283,25 zł). Miesięcznie zatem dochód w rodzinie wyniósł 2076,22 zł. Ponadto zgodnie z informacją przekazaną przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r. strona otrzymała płatność bezpośrednią do gruntów rolnych w 2017 r. w łącznej wysokości 14.732,82 zł (co stanowi miesięcznie 1.227,73 zł), które należy uwzględnić zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c u.s.r., jako inne dochody inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc, Zatem łączny dochód strony wynosi 3.303,95 zł, co stanowi na osobę w rodzinie 1.101,32 zł. Kolegium powołało się na tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2017 r. sygnatura IV SA/Gl 654/16. W związku z tym stwierdziło, że strona nie spełniła kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i organ I instancji prawidłowo postąpił odmawiając jej przyznania prawa do tego świadczenia.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika-zarzuciła naruszenie przez organ prawa materialnego, tj. - art. 7 ust. 10 ustawy przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie i przyjęcie, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego; art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.s.r., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie z pominięciem faktu, iż przepis ten odwołuje się do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wymaga analizy art. 21 ust. 1 pkt 46, 47d i 116 u.p.d.o.f. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że według art. 2 pkt 1 ustawy, dochód na potrzeby przyznania świadczenia wychowawczego ustala się mając na uwadze definicję dochodu zawartą w art. 3 pkt 1 u.s.r. Dochód, w rozumieniu tego przepisu, stanową m.in. nie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochody z gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 1 lit. c tiret dwudzieste trzecie u.s.r.). Dochód z gospodarstwa rolnego ustala się w oparciu o normę wynikającą z art. 7 ust. 5 ustawy, przyjmując się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381, z późn. zm.) Kwota ta wynosiła w 2017 r. 3 399 zł. Dodatkowo, zwróciła uwagę na treść art. 7 ust. 10 ustawy. Przepis ten nakazuje sumowanie dochodów rolniczych i pozarolniczych, jedynie w przypadku, gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze. Zarzuciła, że normy tej organ nie analizował, a zatem nie rozważył, czy dochód z tytułu dopłat bezpośrednich jest dochodem z gospodarstwa rolnego, czy dochodem pozarolniczym. Ustawa nie zawiera definicji legalnej zastosowanych w art. 7 ust. 10 pojęć. W tym stanie rzeczy konieczne będzie odwołanie się do reguł wykładni językowej. "Pozarolniczy" to jak podaje Słownik Języka Polskiego - sjp.pl "nie mający związku z rolnictwem", a definicja ze Słownika Języka Polskiego PWN brzmi "nie związany z rolnictwem". Tak więc, aby dokonać prawidłowej interpretacji przepisu, odpowiedzieć trzeba na pytanie o związek lub brak związku dopłat bezpośrednich z rolnictwem. W roku bazowym dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego dla skarżącej tj. 2016, kwestię wypłaty tych dopłat regulowała ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278, z późn. zm.). Art. 8 ust. 1 ww. ustawy przesądzał, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art.

5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności rolnikom kwalifikującym się w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej. Skarżąca podniosła, że analiza treści ww. przepisów wskazuje na istotną, z uwagi na stan faktyczny sprawy, okoliczność - warunkiem otrzymania tzw. dopłat jest bycie rolnikiem, posiadanie określonego areału gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, wpis do ewidencji gospodarstw rolnych itd. Nie budzi więc wątpliwości, że dochody pochodzące z tych dopłat są związane z rolnictwem i stanowią dochody z gospodarstwa rolnego, a nie pozarolnicze, skoro otrzymuje je rolnik prowadzący gospodarstwo rolne za uprawę gruntów rolnych. Analogiczną klasyfikację (dochód z dopłat bezpośrednich wliczany do dochodu ogłaszanego przez Prezesa GUS) zawiera notatka, załączona do odwołania. Oznacza to, że doliczenie dochodu z dopłat bezpośrednich otrzymanych przez skarżącą w 2017 r. jako dochodów pozarolniczych było nieuzasadnione i naruszało art. 7 ust. 10 ustawy. Ponieważ przepis ten ma charakter prawa materialnego, a naruszenie powstało w wyniku błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania, konieczne jest ponowne wyliczenie dochodu i przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko. Skarżąca dodała, że ponieważ GUS wliczył już dochód z dopłat bezpośrednich do dochodu z gospodarstwa rolnego, jego doliczenie, jako dochodu pozarolniczego, naruszałoby także zasadę, sformułowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak najdokładniejszego odzwierciedlenia sytuacji dochodowej rodziny, albowiem byłby on wliczany dwukrotnie, niewątpliwie zawyżając dochód rodziny. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.s.r., skarżąca wskazała, że organy I i II instancji dokonały samodzielnej, a zarazem błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.s.r. poprzez nadanie pojęciu: "środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc" znaczenia dosłownego bez odwołania się do treści ustawy podatkowej, a to art. 21 ust. 1 pkt 46, art. 47d i 116 u.p.d.o.f, pomimo iż art. 3 pkt 1 lit. c u.s.r. zawiera wprowadzenie: "inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych" czyli wprost odwołuje się do u.p.d.o.f w zakresie rozstrzygającym zwolnienia podatkowe. Zdaniem organów obydwu instancji dopłaty bezpośrednie powinny być kwalifikowane jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji w ogóle nie analizował przepisów prawa podatkowego, obowiązujących w tym zakresie, pomimo iż art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.s.r. odwołuje się wprost do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dodatkowo zaznaczyła, że przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych jest uznawanie dochodu tego rodzaju za niepodlegajacy opodatkowaniu na podstawie przepisów u.p.d.o.f. Powołała się przy tym na szereg wyroków sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których uznawano za dochód rolnika wyłącznie ryczałtową kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 8 u.s.r. (będącego odpowiednikiem art. 10 ust. 7 ustawy). Do skargi dołączyła "Notatkę informacyjna na temat metody szacowania dochodów do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie dla potrzeb określania dochodu z pracy na 1 ha przeliczeniowy".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Dodatkowo zauważyło, że w przypadku rodziny nie miała miejsca utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j/ Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a."), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Powodem odmowy było stwierdzenie, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm. - dalej "ustawa"). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Natomiast według art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm. - dalej "u.s.r.") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in.: środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc (tiret 9) oraz dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego (tiret 23). Jednocześnie, przepis art. 7 ust. 10 ustawy stanowi, że w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. Z powołanego przepisu wynika, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne do dochodu rodziny, ustalanego w celu przyznania świadczenia wychowawczego, o jakim mowa w art. 5 ust. 3 ustawy wlicza dochód z gospodarstwa rolnego i dochód pozarolniczy. Ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego określone przy tym zostało w art. 7 ust. 5 i 6 ustawy. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 5 w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ponadto, stosownie do treści art. 7 ust. 6 ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, co znalazło odzwierciedlenie w zarzutach formułowanych względem rozstrzygnięć organów obydwu instancji.

Orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że na dochód rodziny skarżącej składał się dochód z gospodarstwa rolnego ustalony zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy oraz środki uzyskane w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej - dopłaty bezpośrednie dla rolników. Tak ustalony dochód przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Przyjęty sposób ustalania dochodu rodziny został zakwestionowany przez skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika. Zdaniem skarżącej bezzwrotna pomoc zagraniczna, czyli dopłaty bezpośrednie dla rolników są uwzględniane przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego wynikającego z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wobec tego bezprawne jest ponowne doliczanie do dochodu rodziny ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, bezzwrotnej pomocy zagranicznej - dopłat bezpośrednich dla rolników.

Sąd zauważa, że Kolegium uzasadniając swoje stanowisko powoływało się na nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2017 r. o sygnaturze IV SA/Gl 654/16, który został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1738/17. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu odwołał się do własnego orzecznictwa oraz doktryny zauważając, że: "...przepis art. 7 ust. 5 określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego i nie przewiduje on wyjątków od przyjętej w nim zasady (zob. wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 640/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca przyjął zatem domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim rzeczywiście pracuje. Z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (zob. wyrok NSA z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 785/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu (zob. L. Zacharko, J. Glumińska - Pawlic, J. Blicharz, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, LEX/el 2019). Przepis ten nie mówi o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 587/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjął więc domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, LEX nr 401679). Organ rozpoznający wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie prowadzi więc żadnego postępowania wyjaśniającego (zob. L. Zacharko, J. Glumińska - Pawlic, J. Blicharz, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, LEX/el 2019)."

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, mimo, że ściśle związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, nie mogą być dodatkowo doliczane do dochodu z gospodarstwa rolnego, wyliczanego na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia zawarte w treści dołączonej do skargi "notatki informacyjnej n.t. metody szacowania dochodów do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie dla potrzeb określenia dochodu z pracy na 1 ha przeliczeniowy" sporządzonej przez Główny Urząd Statystyczny wskazują, że dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych uwzględnione są de facto "już z góry" w dochodzie z gospodarstwa rolnego, wyliczanym na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy. Ponadto dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, jako ściśle związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i uwzględnione w dochodzie z gospodarstwa rolnego, wyliczanym na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy, nie stanowią dochodu pozarolniczego, o którym mowa w art. 7 ust. 10 ustawy. W świetle art. 3 pkt 1 u.s.r. uznać należy, że dochód pozarolniczy to dochód, o którym mowa w powołanej powyżej lit. a, b i c art. 3 pkt 1, który jednocześnie nie stanowi dochodu z gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tire 23, a który wyliczany jest konkretnie na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy. Ponieważ jednak dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw pochodzące z budżetu Unii Europejskiej związane są z posiadaniem gospodarstwa rolnego nie mogą stanowić dochodu pozarolniczego.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1738/17, że dodatkowe doliczenie dopłat bezpośrednich do gospodarstw rolnych do dochodu rodziny, ustalanego w celu przyznania świadczenia wychowawczego, świadczy o naruszeniu art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 5 i 10 ustawy, które to naruszenie miało oczywisty wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania i ocenę prawną wyrażone w niniejszym wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.