Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2078018

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 7 lipca 2016 r.
II SA/Gl 336/16
Uwarunkowania wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego w sytuacji istotnej zmiany stanu wód na gruncie.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.).

Sędziowie: WSA Piotr Broda, NSA Bonifacy Bronkowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A.P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta W., wyznaczony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B,. do załatwienia sprawy zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej realizacją inwestycji przez "A". (zwanej dalej Spółką bądź Spółką "A") w związku z pismem adw. J.S. reprezentującego A. i A. P., umorzył postępowanie w ww. sprawie. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania, w tym przede wszystkim na opinię biegłego, organ I instancji stwierdził, iż zmiana stosunków wodnych na gruncie objętym robotami budowlanymi nie wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Organ podkreślił, że w trakcie rozprawy administracyjnej nie można było jednoznacznie ustalić czy zostały zmienione stosunki wodne oraz czy ewentualna zmiana niekorzystnie wpływa na nieruchomości sąsiednie, stwierdzono zatem konieczność powołania biegłego. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta W. zwrócił się do mgr inż. T.P., posiadającego kwalifikacje do wykonywania dokumentacji hydrologicznych, o wydanie opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie oraz stwierdzenia czy w wyniku tychże zmian zaistniały szkody na działkach sąsiednich w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (obecnie t.j.: Dz. U. 2015, poz. 469 z późn. zm.).

W dniu [...] r. opinia została przekazana organowi. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. strony postępowania zostały zawiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (w tym opinii biegłego) oraz zgłoszonych żądań. W trakcie prowadzonego postępowania strony wielokrotnie przekazywały do akt sprawy dokumenty oraz pisma.

W opinii hydrologicznej opracowanej przez biegłego stwierdzono m.in., że:

inwestycja była realizowana na terenie poeksploatacyjnym po byłej cegielni. Pozyskiwanie kopalin na potrzeby cegielni było przyczyną degradacji środowiska, zmienił się reżim wód powierzchniowych i gruntowych;

w trakcie budowy były prowadzone roboty ziemne w celu uporządkowania powierzchni gruntu zgodnie z projektem. Została przeprowadzona rekultywacja terenów poeksploatacyjnych. Wybudowano sieć kanalizacji deszczowej mającej na celu odwodnienie terenu zakładu i przyległych gruntów. Zostały uregulowane stosunki wodne. Wykonany zakres robót przyczynił się również do poprawy stanu środowiska. Wody opadowe i gruntowane wskutek uregulowania reżimu wodnego nie stwarzają obecnie zagrożenia dla przyległych gruntów;

warunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni położonych na części działek nr [...] w kierunku niżej położonej działki nr [...], jak i sąsiednich działek nr [...] nie zmieniły się w wyniku realizacji inwestycji, która nie wpłynęła na zmianę stosunków wodnych na gruntach położonych poniżej;

w czasie przeprowadzonej obserwacji powierzchni gruntu graniczącego z działką nr [...], nie stwierdzono miejsc o zwiększonej wilgotności. Nie zaobserwowano lokalnych miejsc z roślinnością charakterystyczną dla gleb o zwiększonej wilgotności. Świadczy to o braku wypływu wód przypowierzchniowych z terenów wyżej położonych. Stagnująca po opadach i roztopach wiosennych woda w lokalnych zagłębieniach na powierzchni działki nr [...] i u podnóża zbocza, związana jest z budową geologiczną obszaru, gdzie zalegają w podłożu grunty średnio i słabo przepuszczalne;

inwestycja nie zmieniła kierunku odpływu wody opadowej, co wyklucza powstanie szkody na gruntach sąsiednich.

Po analizie zgromadzonych dowodów i materiałów należy stwierdzić, zdaniem organu, że w wyniku realizacji inwestycji zmieniło się ukształtowanie terenów objętych robotami - działki nr [...]. Zmieniło się również ukształtowanie działek nr [...] (własność Gminy S.). W wyniku prowadzonych prac zmniejszyła się powierzchnia stawu - z płytkiego rozlewiska o nieregularnym kształcie obejmującego działki nr [...], powstał zbiornik wodny o większej głębokości oraz mniejszej powierzchni ograniczony prawie zupełnie do działki nr [...], teren przyległy został wyrównany. Wykonana została kanalizacja deszczowa, która odprowadza nadmiar wody ze stawu. Wzdłuż południowych granic działek nr [...] oraz [...] (w południowej części działki nr [...]) zlokalizowany jest naturalny jar porośnięty roślinnością drzewiastą, z którego wody, poprzez teren boiska - działka [...] (własność Gminy S.), mogą spływać w kierunku nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż ul. [...] (w tym należących do A.iA. P. Jar uniemożliwia również spływ wód z terenów wyżej położonych (stok [...] w kierunku działek nr [...] oraz [...] - staw nie mógł stanowić i w dalszym ciągu nie stanowi zbiornika retencyjnego dla tych wód. Wody ze zbocza jaru oraz z kierunku zachodniego spływają w kierunku stawu (dla tych wód staw może pełnić funkcję retencyjną, a ich nadmiar odprowadzany jest kanalizacją deszczową) oraz parkingu zlokalizowanego w wykopie, z którego wody poprzez kanalizację deszczową zakładu odprowadzane są do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej.

Organ I instancji wskazał następnie, że w trakcie postępowania administracyjnego A. i A. P. oraz ich pełnomocnik kwestionowali kwalifikacje powołanego biegłego, wnosili również o powołanie nowego biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych. Jednakowoż Burmistrz Miasta W. powołał biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę i uprawnienia pozwalające na przygotowanie opinii. Podnoszone kilkakrotnie w trakcie postępowania administracyjnego kwestie uzyskanej przez Spółkę "A" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę oraz samego procesu budowlanego oraz pozwolenia na użytkowanie nie są i nie były przedmiotem niniejszego postępowania. Burmistrz Miasta W. został wyznaczony do załatwienia przedmiotowej sprawy w zakresie 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne i to jedynie było przedmiotem postępowania.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, zdaniem organu I instancji, że realizacja inwestycji przez Spółkę "A" poprzez zmianę ukształtowania terenu spowodowała zmianę stanu wody na gruncie objętym robotami budowlanymi, jednak zmiana ta nie wpłynęła niekorzystnie na nieruchomości sąsiednie, nie zmienił się również kierunek odpływu wód opadowych. Zalewanie nieruchomości położonych wzdłuż ul. [...], które podnoszone jest przez A i A. P. spowodowane może być naturalnym ukształtowaniem terenu (jar) oraz prawdopodobnie zintensyfikowaniem zjawisk atmosferycznych.

W złożonym odwołaniu pełnomocnik A i A. P. wskazał, iż rozstrzygnięcie organu I instancji narusza art. 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich twierdzeń, zarzutów i wniosków odwołujących się, w tym nieuwzględnienie złożonego przez nich wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów i wniosków odwołujących się. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia organowi I instancji.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie nałożenia na Spółkę "A" obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło wszystkie ustalenia i oceny poczynione przez organ I instancji odnoszące się do meritum sprawy uznając, podobnie jak organ I instancji, że realizacja inwestycji przez Spółkę "A" poprzez zmianę ukształtowania terenu spowodowała zmianę stanu wody na gruncie objętym robotami budowlanymi, jednak zmiana ta nie wpływa niekorzystnie na nieruchomości sąsiednie, nie zmienił się również kierunek odpływu wód opadowych. Motywując zaś treść osnowy podjętej decyzji wskazało, iż zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w sytuacji niestwierdzenia zmiany stosunków wodnych na gruncie organ winien orzec o odmowie nałożenia wymienionych obowiązków, nie zaś umorzyć postępowanie.

Relacjonując faktyczny i prawny stan sprawy organ wskazał m.in., że organ I instancji powołał biegłego T.P. uprawnionego hydrologa, posiadającego świadectwo wydane przez Ministra Środowiska posiadanych kwalifikacji do wykonywania dokumentacji hydrologicznych celem sporządzenia opinii określającej czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy w wyniku stwierdzonych zmian zaistniały szkody na gruntach sąsiednich. Ze sporządzonej opinii biegłego, którą to opinię Kolegium szczegółowo w tym miejscu zrelacjonowało, wynika przede wszystkim, iż w trakcie budowy wybudowano sieć kanalizacji deszczowej mającej na celu odwodnienie terenu zakładu i przyległych gruntów. Zostały uregulowane stosunki wodne. Wody opadowe i gruntowe wskutek uregulowania reżimu wodnego nie stwarzają obecnie zagrożenia dla gruntów sąsiednich. Warunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni położonych w części działek nr [...] w kierunku niżej położonych działek nie zmieniły się w wyniku prowadzonych prac, a tym samym prace te nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych na gruntach położonych poniżej. Inwestycja nie zmieniła kierunku wody opadowej, co wyklucza powstanie szkody na gruntach sąsiednich. Biegły podkreślił, iż stagnująca po opadach i roztopach wiosennych woda w lokalnych zagłębieniach na powierzchni działki [...] i u podnóża zbocza spowodowana jest budową geologiczną terenu tj. gruntami słabo przepuszczającymi wodę co sprawia, iż infiltracja wód powierzchniowych w podłoże jest utrudnione. Wbrew stanowisku A. i A. P. istniejący jar od zawsze uniemożliwiał spływ wód opadowych z terenów wyżej położonych w kierunku ww. stawu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, iż organy winny dopuszczać stosowny dowód z opinii biegłego wszędzie tam, gdzie zachodzi taka potrzeba wynikła z faktu, że nie można stanu faktycznego ustalić na podstawie innych zebranych w sprawie materiałów dowodowych. Tak też uczynił Burmistrz Miasta W. w niniejszej sprawie. Natomiast żądanie strony odwołującej się dotyczące powołania innego biegłego jest zdaniem Kolegium nieuzasadnione. W niniejszej sprawie organ powołał biegłego, a zarówno jego uprawnienia jak i sporządzona opinia nie budzą wątpliwości organu odwoławczego. Ponadto zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami.

Kolegium podkreśliło, że zgromadzone materiały jednoznacznie dowodzą, iż prowadzone inwestycje nie naruszyły stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Pismem z dnia [...] r., reprezentowani przez adw. J.S. A. P. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Kolegium wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił:

I. Naruszenie art. 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 140 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów skarżących dotyczących nieuwzględnienia przez organ I instancji istotnych okoliczności i dowodów, powoływanych przez skarżących w toku postępowania, bezpodstawne nieuwzględnienie złożonego przez skarżących wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego oraz powierzenie sporządzenia opinii biegłemu nie dysponującemu wystarczającymi wiadomościami i doświadczeniem z zakresu stosunków wodnych.

II. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 140 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do podniesionych w odwołaniu zarzutów skarżących.

Motywując sformułowane zarzuty pełnomocnik wskazał m.in., że już w toku postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta W. skarżący, zgłosili liczne zarzuty oraz wnioski dowodowe, wskazując na istotne dla sprawy okoliczności, które organ administracyjny powinien wyjaśnić, w tym wnieśli o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego niż wybrany przez organ. Pomimo powyższego, Burmistrz Miasta W. w uzasadnieniu swej decyzji w ogóle nie odniósł się do powyższych uwag, zarzutów i wniosków skarżących, także Kolegium nie ustosunkowało się do wszystkich podniesionych przez skarżących okoliczności. Pominięte zostały zarzuty i uwagi skarżących co do kwestii takich jak zmniejszenie powierzchni stawu, obniżenie terenu przy wykonywaniu parkingu, zastąpienia terenów zielonych, przewidzianych w decyzji z dnia [...] r. utwardzonym placem parkingowym. Wszystkie powyższe okoliczności mają istotne znaczenie dla sprawy, jednakże zostały pominięte zarówno przez biegłego, jak i w konsekwencji przez oba organy orzekające w sprawie.

Nadto kwestia stosunków wodnych była już przedmiotem badania przez biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska J. K w postępowaniu, prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w C. pod sygn. akt [...] Skarżący załączyli tę opinię do pisma z dnia [...] r., jednakże organ administracyjny w ogóle nie odniósł się do wynikających z niej konkluzji. Z niewiadomych powodów organ I instancji powołał zaś do wydania opinii osobę, która nie legitymuje się ani stosownym dorobkiem naukowym ani dorobkiem orzeczniczym.

Skarżący podkreślili, iż przed ukończeniem przedmiotowej inwestycji ich posesja nie była zalewana, natomiast obecnie woda stoi na działce i wlewa się do piwnic, a już po kilku minutach intensywnych opadów droga zamienia się w potok. Na ul. [...] nie ma drożnej kanalizacji, a zmiana stosunków wodnych pogłębiła związane z tym problemy mieszkańców.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania "A" reprezentowana przez r. pr. J.S., wskazała m.in., że z wymienionych w piśmie skarżących działek tylko działka [...] jest własnością Spółki. Ponieważ art. 29 Prawa wodnego dotyczy właścicieli konieczne jest sprecyzowanie tej kwestii. Nadto określanie zbiornika wodnego zlokalizowanego głównie na działce [...] jako stawu jest nadużyciem. Tego typu zagłębienia (glinianki) są bowiem skutkiem wieloletniej cegielnianej eksploatacji terenu i stanowią one jak dotychczas w zależności od warunków atmosferycznych, większe lub mniejsze rozlewiska wodne. Stare mapy tego terenu, wykonane przed podjęciem cegielnianej eksploatacji, żadnych zbiorników wód stojących nie zawierają. Funkcje stawu przypisują temu zbiornikowi jedynie skarżący bowiem Gmina S. określa rejon "stawu" jako nieckę wypełnioną wodami powierzchniowymi.

Nadto teren ten podlegał kolejnym przekształceniom podczas rekultywacji realizowanej z inicjatywy Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] r. "A" z uwagi na nabycie prawa do nieruchomości dopiero w 2002 r. nie mogła uczestniczyć ani w postępowaniu zakończonym decyzją o rekultywacji, ani też w działaniach dotyczących realizacji wymienionej wyżej decyzji. Nie uczestniczyła też w postępowaniu dotyczącym zakończenia rekultywacji. Późniejsze zaś prace rekultywacyjne Spółka prowadziła samodzielnie, podczas przygotowania nieruchomości do celów inwestycyjnych zgodnie z projektem zagospodarowania terenu zatwierdzonym pozwoleniem na budowę z [...] r. i wydanym po zmianie planu miejscowego pozwoleniem na rozbudowę z dnia [...] r. Działając nadto w porozumieniu z Gminą S., z uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo działek [...] Spółka uporządkowała teren rozlewiska i udrożniła istniejące odprowadzenie nadmiaru wód rurociągiem o stosownych przekrojach do wyremontowanego ostatnio z inicjatywy Gminy potoku, co pozwoli zbiornikowi temu spełniać pożyteczną funkcje zbiornika p/poż. bez zagrożeń dla otaczających działkę [...] terenów. Niezależnie od powyższego Spółka dokonała odpowiednich nasadzeń wzdłuż nowego ogrodzenia wzniesionego po rozbudowie zakładu a rozwijający się drzewostan spełnia i spełniał będzie coraz lepiej założone funkcje. Odnośnie zaś poruszonej kwestii parkingu wskazać należy, że rozbudowana inwestycja wraz z parkingiem po wymaganej kontroli obowiązkowej jako zrealizowana zgodnie z pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym uzyskała prawomocną, końcową decyzję PINB o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] r.

W kolejnych pismach procesowych (pełnomocnika skarżących z [...] r., a pełnomocnika Spółki "A" z dnia [...] r.) strony podtrzymały swoje twierdzenia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać bowiem w tym miejscu należy, że w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie natomiast z ust. 3 powołanego przepisu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do niebudzącego wątpliwości wniosku, iż ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga zatem uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie - por. szerzej np. J. Szachułowicz: Prawo wodne. Komentarz. Warszawa 2006, s. 105. Wydanie takiej decyzji w innych warunkach byłoby zatem niedopuszczalne.

W konsekwencji, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, regułą jest, iż w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą. Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji powołał biegłego mgr inż. T.P., uprawnionego hydrologa, posiadającego stosowne świadectwo wydane przez Ministra Środowiska, celem sporządzenia opinii określającej czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy w wyniku stwierdzonych zmian zaistniały szkody na gruntach sąsiednich. Ze sporządzonej opinii biegłego wynika przede wszystkim, iż w trakcie prowadzonych przez Spółkę "A" robót wybudowano sieć kanalizacji deszczowej mającej na celu odwodnienie terenu zakładu i przyległych gruntów. Zostały uregulowane stosunki wodne. Wody opadowe i gruntowe wskutek uregulowania reżimu wodnego nie stwarzają obecnie zagrożenia dla gruntów sąsiednich. Warunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni położonych w części działek nr [...] w kierunku niżej położonych działek tj. nr [...] nie zmieniły się w wyniku prowadzonych prac, a prace te nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych na gruntach położonych poniżej. Nie stwierdzono miejsc o zwiększonej wilgotności na granicy gruntu działki [...], jak również na skarpie zbocza czy też boisku. Nie zaobserwowano miejsc z roślinnością charakterystyczną dla gleby o zwiększonej wilgotności. Inwestycja nie zmieniła kierunku wody opadowej, co wyklucza powstanie szkody na gruntach sąsiednich tj. działkach [...]. Biegły podkreślił, iż stagnująca po opadach i roztopach wiosennych woda w lokalnych zagłębieniach na powierzchni działki [...] i u podnóża zbocza spowodowana jest budową geologiczną terenu tj. gruntami słabo przepuszczającymi wodę co sprawia, iż infiltracja wód powierzchniowych w podłoże jest utrudnione. Ponadto sporny staw został pogłębiony, a jego powierzchnia w stosunku do stanu poprzedniego zmniejszona. Jednakże wbrew stanowisku A. i A. P., istniejący jar znajdujący się na działce nr [...] od zawsze uniemożliwiał spływ wód opadowych z terenów wyżej położonych w kierunku ww. stawu.

Trafnie Kolegium podkreśliło, iż w rzeczywistości każde wybudowanie jakiegokolwiek obiektu zawsze zmienia stosunki wodne. Jednakże organ może nałożyć obowiązki przewidziane w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne dopiero wtedy, gdy zmiana powoduje szkodę na gruntach sąsiednich. Obydwa zaś organy w oparciu o dowody zgormadzone w postępowaniu, w tym zwłaszcza nie budzącą ich wątpliwości opinię biegłego, uznały, iż zmiany stosunków wodnych związane z inwestycjami prowadzonymi przez Spółkę nie wpłynęły szkodliwie na grunty sąsiednie, w tym na nieruchomość skarżących. W niniejszej sprawie biegły jednoznacznie bowiem wykazał, że Spółka realizując inwestycję uregulowała stosunki wodne na terenie zakładu i terenie poeksploatacyjnym po byłej cegielni w sposób skutkujący brakiem zagrożenia wodami opadowymi dla terenów sąsiednich. Wbrew zarzutom skarżących oceniając ukształtowanie terenu odniesiono się także do problematyki stawu i parkingu, jak również rekultywacji terenu.

Zdaniem Sądu wnioski te należy w pełni podzielić, wynikają bowiem jednoznacznie z widniejących w aktach administracyjnych dowodów, a skarżący dowodów tych skutecznie nie podważyli. Nie przedłożyli bowiem żadnych przeciwdowodów, w postaci zwłaszcza odmiennej kontropinii, które wyrażałyby odmienny pogląd na temat wpływu zmiany stosunków wodnych na gruncie na nieruchomości sąsiednie. Także skarga zawiera w tej mierze jedynie gołosłowne, nie poparte dowodami, tezy skarżących bądź ich pełnomocnika o wpływie inwestycji na zalewanie nieruchomości. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących za przeciwdowód taki w żadnej mierze nie może być uznana opinia sporządzona w roku [...], a następnie uzupełniona w roku 2015 przez biegłą sądową z zakresu ochrony środowiska mgr J. K. Wymieniona opinia sporządzona została bowiem w postępowaniu prokuratorskim dotyczącym nie wpływu zmiany stosunków wodnych na nieruchomości sąsiednie lecz podejrzenia spowodowania przez rozbudowę przedsiębiorstwa zniszczeń w świecie roślinnym i zwierzęcym znacznych rozmiarów, nie odnosi się zatem do przedmiotowej sprawy. Notabene biegła w ww. opinii stwierdziła w konkluzji, że zniszczeń, o których mowa, nie stwierdza, a jak podaje w piśmie procesowym pełnomocnik Spółki stało się to przyczyna umorzenia postępowania karnego. Także inne widniejące w aktach sprawy opinie, których uwzględnienia skarżący się domagali, nie zostały sporządzone na użytek niniejszej sprawy, dotyczą innych postępowań (w sprawie Spółki "A" toczyło się bądź toczy szereg postępowań w związku z licznymi zgłaszanymi przez skarżących wnioskami) bądź innych zgłaszanych przez skarżących zarzutów wobec inwestycji (np. opinia dotycząca spraw środowiskowych dr inż. I.K. czy opinia geologów mgr inż. K.S. i mgr R.M. notabene jednoznacznie wskazujących, że informacje na temat stawu, nasypu, zalewania itp. pochodzą jedynie od zleceniodawców, A. i A. P.).

Nie do zaakceptowania jest też zdaniem Sądu, podważanie kompetencji powołanego przez organ biegłego albowiem, zdaniem adw. S. nie posiada on dorobku naukowego i orzeczniczego. Biegły mgr inż. T.P., jak wynika z akt sprawy, jest bowiem uprawnionym hydrologiem (świadectwo nr [...]), a żaden przepis nie wymaga by legitymował się konkretnym dorobkiem naukowym i orzeczniczym. Notabene także pełnomocnik skarżących nie wskazuje w tej mierze przepisów, na które mógłby się powołać ograniczając się do gołosłownego zarzutu wynikającego z faktu sporządzenia przez biegłego opinii nie potwierdzającej tez skarżących. Trafnie nadto Kolegium wskazuje, przywołując w tej mierze wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014 r. II OSK 2191/12, iż co prawda strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. W niniejszej sprawie organ powołał biegłego, zarówno jego uprawnienia jak i sporządzona opinia nie budziły w ocenie organu wątpliwości, a stosownie do art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania co do przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami.

Bez znaczenia prawnego pozostaje przedłożona przez pełnomocnika skarżących pismem procesowym z dnia [...] r. korespondencja pomiędzy skarżącymi a Urzędem Miejskim w S. i Starostą [...] wskazująca, iż nie wydawano pozwolenia na budowę zbiornika przeciwpożarowego na działce [...] i takowy na działce tej nie istnieje, co zdaniem pełnomocnika świadczy dodatkowo o wadliwości opinii hydrologicznej sporządzonej przez mgr inż. T.P.. Opinia, o której mowa, obrazując stan wód na gruncie, nie tylko podaje bowiem szczegółowo i precyzyjnie parametry owego, znajdującego się notabene na działce gminnej, nie zaś należącej do Spółki "A", zbiornika, ale zawiera nadto jego nie budzące wątpliwości zdjęcie fotograficzne. To zaś czy na zbiornik ten udzielono pozwolenia i kto go zrealizował pozostaje poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy. Także pełnomocnik skarżących nie wskazał jaki wpływ na prowadzone przez organy postępowanie wobec Spółki z art. 29 Prawa wodnego ma fakt istnienia bądź nieistnienia na działce gminnej przedmiotowego zbiornika.

Skoro zatem postępowanie administracyjne nie dowiodło by działania Spółki "A" zmieniły stan wody na gruncie powodując szkody na nieruchomości skarżących to podzielić należy przekonanie orzekających w sprawie organów, iż brak przesłanek zawartych w art. 29 Prawo wodne uprawniających i obligujących do zastosowania ust. 3 wskazanego przepisu. Poprawnie też, podzielając w pełni merytoryczne ustalenia organu I instancji, Kolegium z przyczyn jedynie proceduralnych uchyliło zaskarżoną doń decyzję Wójta i odmówiło nałożenia na Spółkę obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich w miejsce dokonanego przez organ I instancji umorzenia postępowania. Prawidłowo bowiem Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie mógł umorzyć postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem nie stało się one bezprzedmiotowe, a jedynie stwierdzono, że nie doszło do szkody na działkach wnioskodawców wskutek działań sąsiadów podjętych na swoich działkach. Dlatego też organ odwoławczy uprawniony był do skorzystania z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., i na jego podstawie do uchylenia wadliwej w zakresie sformułowania osnowy decyzji pierwszej instancji i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

Ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy uznać należy za trafną. Został on zgromadzony w sposób wyczerpujący, w pełni odpowiadając wymogom art. 7, 77 i 80 k.p.a., a stronie skarżącej zapewniono gwarantowany prawem udział w postępowaniu. Wbrew zarzutom skargi wydane przez organy decyzje są należycie, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnione, zawierając zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniosło się także do zarzutów odwołania.

Na rozstrzygnięcie sprawy nie mogły też wpłynąć wielokrotnie ponawiane przez skarżących zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też w kierowanych do Sądu pismach procesowych zarzuty wobec wykonawstwa budowlanego (zdaniem skarżących, które to zarzuty pełnomocnik Spółki uważa za niezgodne z rzeczywistością, parking został zrealizowany w niezgodzie z projektem budowlanym, usunięto tereny zielone i zmniejszono powierzchnię stawu) albowiem problematyka ta wykracza poza zakres przedmiotowy sprawy. Notabene, jak wynika z akt sprawy, parking wraz z resztą rozbudowanych obiektów, w tym wymogami dotyczącymi zieleni, podlegał już w przeszłości stosownej kontroli zakończonej ostatecznym i prawomocnym pozwoleniem na użytkowanie. Także uwagi skarżących odnoszące się krytycznie do pozwolenia na budowę, czy decyzji środowiskowej nie mogą w niniejszym postępowaniu odegrać roli.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.