Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720635

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 14 sierpnia 2019 r.
II SA/Gl 168/19
Przedawnienie wykonania środka karnego a cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska, Andrzej Matan.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta C. z (...) r.

2. umarza postępowanie administracyjne

3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego zwrot kwoty 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 665, zwanej dalej k.k.w.) i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2019.341, zwanej też dalej ustawą lub ustawą o kierujących pojazdami), Prezydent Miasta C. orzekł o cofnięciu A. P. (dalej też jako skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B od dnia złożenia oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy tj. od dnia 19 września 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w dniu (...) r. do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w C., sygn. akt (...) z dnia (...) r. z orzeczonym zakazem prowadzenia przez ww. wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerów na okres 36 miesięcy. W związku z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego zostało przesłane orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień w orzeczonym w wyroku zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez adwokata skarżący wniósł o umorzenie postępowania wobec upływu 10 letniego okresu od uprawomocnienia się wyroku skazującego.

Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem:

- art. 43 § 3 w zw. z art. 42 § 2 Kodeksu karnego (dalej jako k.k.) oraz w związku z art. 182 § 2 k.k.w. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, iż terminem początkowym wykonania orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerowych jest dzień złożenia przez niego oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy tj. 19 września 2018 r. w sytuacji, gdy prawo jazdy zostało zagubione w grudniu 2006 r. i od tego czasu nie posiadał niezbędnych do tego uprawnień:

- art. 103 § 3 w zw. z § 1 pkt 3 k.k., w sytuacji gdy doszło do przedawnienia wykonania orzeczonej kary po upływie 10 lat od uprawomocnienia się wyroku skazującego,

- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego słusznego interesu w sytuacji gdy sąd karny nie wskazał terminu od którego należy liczyć wykonanie środka karnego w postaci pozbawienia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej taż jako Kolegium lub SKO) zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami uchyliło ww. decyzję Prezydenta i orzekło o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres od 19 września 2018 r. do 19 września 2021 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazało na wynikający z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz z art. 182 § 2 k.k.w. obowiązek orzeczenia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, która to sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, w której w stosunku do skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia (...) r. został orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zakaz ten obowiązuje zgodnie z art. 43 § 2 k.k. od uprawomocnienia się wyroku karnego i zgodnie z § 3 tego przepisu biegnie od chwili zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów. W świetle utrwalonego orzecznictwa gdy ukarany i zobowiązany do zwrotu dokumentu nie może tego zwrotu dokonać bo np. dokument zgubił to okres na który orzeczono zakaz biegnie dopiero od momentu zgłoszenia zguby, co skarżący uczynił dopiero 19 września 2018 r.

Odnośnie zarzutu przedawnienia wykonania orzeczonego zakazu SKO stwierdziło, że wobec braku w tym zakresie na gruncie prawa administracyjnego odpowiedniej normy prawnej, przedawnienia nie mogło przyjąć. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami przesłanką do wydania decyzji o cofnięciu prawa jest orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów. Wydanie decyzji o cofnięciu prawa jazdy stanowi administracyjnoprawny skutek określonego zdarzenia wskazanego przez ustawodawcę i powinno być oceniane na gruncie prawa administracyjnego materialnego, a nie na gruncie prawa karnego, jak chciałaby pełnomocnik odwołującego. W świetle tej normy prawnej ustawodawca traktuje orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdu jako jedną z przesłanek aktualizujących po stronie właściwego organu administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o ściśle określonej treści. Jednocześnie ustawodawca na gruncie przepisów prawa materialnego nie określił ram czasowych, których przekroczenie dezaktualizowałoby ten obowiązek.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta oraz o zobowiązanie tego organu do wydania w określonym terminie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

a) art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 43 § 3, art. 103 § 1 pkt 3 i § 2, art. 4 § 4 i art. 178a § 2 k.k. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie o cofnięciu wobec skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kat. B, podczas gdy rozstrzygnięcie to nie znajduje uzasadnienia w świetle okoliczności niniejszej sprawy, albowiem:

1) skarżący nie został pouczony przez Sąd Rejonowy w C. o konieczności zwrotu dokumentu prawa jazdy celem rozpoczęcia biegu terminu odbywania środka karnego, a w konsekwencji, w świetle stanowiska wyrażonego w judykaturze, termin ten rozpoczął bieg wraz z uprawomocnieniem się wyroku karnego (tj. w 2006 r.), a tym samym uległ zakończeniu i skarżący wykonał orzeczony środek karny, a nadto, w przypadku nie podzielenia powyższego:

2) z okoliczności sprawy wynika - w tym w szczególności z daty wydania wyroku w postępowaniu karnym - że w świetle obowiązującej regulacji karnej, wykonanie orzeczonego środka karnego uległo przedawnieniu, natomiast organ administracji publicznej (posiadający w sprawie status organu postępowania wykonawczego) winien zastosować w tym zakresie regulację prawa karnego (odnosząc się tym samym do całokształtu systemu prawnego, nie ograniczając się zaś wyłącznie do norm prawa administracyjnego),

a niezależnie od powyższego:

3) czyn, za który skazany został skarżący, nie jest obecnie zabroniony pod groźbą kary, a w konsekwencji w świetle przepisów prawa karnego skazanie uległo zatarciu z mocy prawa, natomiast z przyczyn wskazanych w pkt 2 Kolegium winno zastosować tę regulację.

II. postępowania, które miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, a w szczególności:

a) art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 i art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując, co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zasługują na akceptację.

W świetle treści art. 182 k.k.w., w oparciu o który to przepis zostało wszczęte postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości, na co trafnie zwraca uwagę strona skarżąca, że cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami o jakim mowa w tym przepisie oraz w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami następuje jako wykonanie wyroku karnego.

W konsekwencji zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu tym mają zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia wykonania kary o jakich mowa w Kodeksie karnym względnie w Kodeksie wykroczeń.

Z żadnego obowiązującego przepisu nie wynika bowiem aby zastosowanie powyższych przepisów w takim postępowaniu zostało wyłączone i w konsekwencji aby organy administracji publicznej regulacje te jako prawo powszechnie obowiązujące mogły pominąć, ograniczając się przy ferowaniu orzeczeń jedynie do stosowania przepisów administracyjnego prawa materialnego, co zdaje się twierdzić w zaskarżonej decyzji SKO.

Oznacza to, że wykonując wyrok karny organy orzekające nie mogą orzec o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jeżeli do dnia wydania w tym przedmiocie ostatecznej decyzji doszło do przedawnienia wykonania środka karnego, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie w związku z treścią art. 103 § 2 w zw. z § 1 pkt 3 Kodeksu karnego (oraz w związku z treścią art. 50 ust. 3 obowiązującej w dacie orzekania przez organy obu instancji ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013. 1247, zwanej dalej ustawą zmieniającą), a to w sytuacji, gdy już w dacie orzekania przez Prezydenta od daty uprawomocnienia się wyroku SR w C. z dnia (...) r. upłynęło ponad 12 lat.

W związku z upływem okresu przedawnienia wykonania kary, postępowanie w przedmiocie jej wykonania przez orzeczenie o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stało się bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Niedopuszczalne było bowiem z mocy prawa wydanie orzeczenia o cofnięciu uprawnień po upływie okresu przedawnienia wykonania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów prawa materialnego, co uzasadniało ich uchylenie przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) i orzeczenie o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 tej ustawy.

W odniesieniu do zarzutów skargi należy dodatkowo stwierdzić, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 4 § 4 k.k., a to w sytuacji gdy czyn objęty skazującym wyrokiem SR w C. z dnia (...) r. w dalszym ciągu jest zabroniony pod groźbą kary, a to w związku z treścią art. 87 § 1a Kodeksu wykroczeń.

Wobec przedawnienia wykonania orzeczonego środka karnego bez znaczenia dla rozpoznania skargi należało uznać rozpoznanie sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Należy jedynie stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż ewentualne naruszenie tych przepisów mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, łącznie w kwocie 697 zł, orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. ec

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.