Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2098240

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 16 sierpnia 2016 r.
II SA/Gl 1156/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Broda (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej M. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1156/15 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie warunków zabudowy postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1156/15 i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. 1

Uzasadnienie faktyczne

W załączeniu skargi na zaskarżoną w zawisłej sprawie decyzję, M. B. wystąpiła na urzędowym formularzu druku PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Powyższe wystąpienie wnioskodawczyni uzasadniła trudną sytuacją materialną, skutkującą niemożliwością poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Podkreśliła, że jest osobą schorowaną, cierpiącą na wiele chorób. Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze swoim małżonkiem, utrzymując się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2227 zł netto miesięcznie. Jednocześnie poinformowała, że poza budynkiem mieszkalnym w którym zamieszkuje - nie posiada żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Skarżąca wskazała na znaczące wydatki związane z koniecznością leczenia. Oświadczyła, że jej miesięczne wydatki na leczenie, rehabilitację i dojazd do lekarzy stanowią kwotę około 400 zł, z kolei na utrzymanie nieruchomości (tekst jedn.: gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, energię elektryczną) około 450 zł, zaś na zakup żywności, środków czystości i odzieży przeznacza około 200 zł. Nadto podała, że na opał przeznacza rocznie około 4000 zł. W załączeniu przesłała dokumenty obrazujące przeciętne, miesięczne wydatki, a także jej dochody oraz orzeczenie orzekające o zaliczeniu jej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

W rozpoznawanej sprawie starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. zwolnił skarżącą od wpisu od skargi, odmawiając jednocześnie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. co do zwolnienia z kosztów sądowych w całości i ustanowienia radcy prawnego. W postanowieniu tym referendarz uznał, że uiszczenie wpisu (który w zawisłej sprawie wynosi 500,00 zł) lub jego części, wobec przywołanych przez wnioskodawczynię okoliczności, mogłoby narazić ją na konieczność rezygnacji z zaspokojenia swoich elementarnych potrzeb, zwłaszcza biorąc pod uwagę stosunkowo krótki termin dla dokonania tej czynności. Oceniając jednak sytuację materialną skarżącej z szerszej perspektywy, nie znalazł on podstaw do uwzględnienia jej wniosku w całości stwierdzając, że do dyspozycji skarżącej i jej małżonka pozostaje kwota wystarczająca do wygospodarowania środków na pokrycie pozostałych kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy przyjął, że skarżąca, jak i jej małżonek, dysponują stałym źródłem dochodów, które w przeliczeniu na osobę wynosi 1150 zł netto. Referendarz podkreślił przy tym, że udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie około 800 - 900 zł miesięcznie, nieuwzględniając jednocześnie, ze względu na aurę pogodową, kosztów zakupu opału.

Od powołanego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu powyższego podniosła, że stan jej zdrowia ciągle się pogarsza, ze względu na przewlekły charakter chorób. Wskazała, że leczona jest eksperymentalnie różnymi zastępczymi lekami, przy stosowaniu których wymagane jest zachowanie odpowiedniej diety, co generuje koszty. Nadto dodała, że zmuszona jest także korzystać przy dojazdach na badania z pomocy osób trzecich, co również zwiększa wydatki.

Przedmiotowy sprzeciw, jako wniesiony z uchybieniem terminu, został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt. II OZ 389/16 oddalił zażalenie skarżącej na przywołane postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2016 r. Z kolei postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. tut. Sąd przywrócił skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca, w treści zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2016 r., ponownie zwróciła uwagę na stale pogarszający się jej stan zdrowia, na dowód czego załączyła kopię karty informacyjnej ze szpitala. Na przesłanym w załączeniu druku PPF skarżąca oświadczyła, że jest osobą starszą ((...) lata) bardzo schorowaną, ma problemy z poruszaniem się, przyznana jej została (...) grupa inwalidzka. Dodała, że nie korzysta z emerytury męża wskazując, że jest między nimi niepotwierdzona prawnie rozdzielność. Wskazała, że otrzymuje pomoc od dzieci, których sytuacja finansowa jest również zła. Podkreśliła, że nie zaciągnęła kredytu, gdyż nie mogłaby go spłacić. Nadto skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu podniosła, że pomoc prawna jest jej niezbędna ze względu na zły stan zdrowia, który wymaga kontynuacji leczenia szpitalnego.

W kolejnym piśmie z dnia 11 sierpnia 2016 r., stanowiącym uzupełnienie sprzeciwu, skarżąca ponownie oznajmiła o pogarszającym się jej stanie zdrowia, na dowód czego złożyła kopie kart informacyjnych z pobytów w szpitalu. Poinformowała, że w ostatnim czasie stwierdzono u niej (...) i (...), które zwiększyły wydatki na leki. Skarżącą podkreśliła, że jej sytuacja rodzinna zmieniła się, gdyż prowadzi z mężem oddzielne gospodarstwo, choć nie mają rozdzielności majątkowej. Mąż jednak nie partycypuje w kosztach jej leczenia oraz utrzymania. Zaznaczyła również, że nie otrzymuje pomocy finansowej od dzieci, które same są w złej sytuacji materialnej. Na przesłanym w załączeniu druku PPF skarżąca oświadczyła, że przy poruszaniu się korzysta z kul. Wskazała, ze minimalizuje koszty poprzez oszczędzanie na jedzeniu i usługach, wszystko przygotowuje sama. Nadto podała, że w wyniku słownego podziału z mężem dysponuje połową domu o powierzchni 40 m2 i wartości około 50 000 zł. Celem udokumentowania ponoszonych wydatków wnioskodawczyni przesłała kopie faktur za leki oraz za energię elektryczną.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Z kolei art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy stanowi zatem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być udzielone stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, tj. uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku oraz wykazanie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy.

Dokonując analizy wniosku skarżącej, załączonych dokumentów oraz argumentacji zawartej w sprzeciwie - Sąd stwierdza, że zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku. Przede wszystkim należało uwzględnić zmianę takich okoliczności, jak prowadzenie przez skarżącą i jej męża odrębnego gospodarstwa, pomimo zamieszkiwania we wspólnym domu, a także brak wsparcia finansowego ze strony dzieci. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że skarżąca choć dysponuje stałym dochodem (937,20 zł netto miesięcznie), przeznacza go w całości na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Co prawda skarżąca i jej małżonek powinni po połowie partycypować w kosztach utrzymania ich wspólnej nieruchomości, to i tak, jak wynika z nadesłanych dokumentów i oświadczenia wnioskodawczymi - miesięczne jej wydatki pokrywają znaczną część emerytury. Do tego doliczyć należy wydatki na żywność, jak również na zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb życiowych. Nie bez znaczenia pozostaje również stan zdrowia skarżącej - a w szczególności schorzenia o charakterze przewlekłym, które stale się pogłębiają, generując tym samym coraz większe koszty.

Ocena stanu majątkowego wnioskodawczyni, jak również jej możliwości finansowe, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzą do wniosku, że skarżąca wykazała dostatecznie, że spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej żądania. Sytuacja życiowa skarżącej w chwili obecnej nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz na opłacenie fachowego pełnomocnika, co w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącej, jako osobie pozbawionej środków na ich pokrycie, skorzystanie z prawa dobrodziejstwa do sądu i obrony swoich praw.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.

--5

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.