Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3124264

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 13 stycznia 2021 r.
II SA/Gl 1116/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.).

Sędziowie WSA: Andrzej Matan, Renata Siudyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji PESEL oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 27 lutego 2020 r. M. S. (dalej: "skarżący") złożył wniosek do Urzędu Miejskiego w J. o udostępnienie z rejestru PESEL danych spadkobierców po zmarłej L. W. (dłużnik). Powołując się na przepisy dotyczące dziedziczenia ustawowego wyjaśnił, że posiada interesprawny w uzyskaniu danych dzieci dłużnika (posiada informację, że dłużnik pozostawił dzieci), bowiem dane te (w szczególności dane dotyczące numeru aktu urodzenia dzieci dłużnika oraz urzędu stanu cywilnego, który go sporządził) są niezbędne celem przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Odpis aktu stanu cywilnego stanowi jedyny urzędowy dowód w postaci dokumentu o określonej ustawą treści, iż pomiędzy spadkodawcą a spadkobiercą istnieje węzeł pokrewieństwa, a zatem, że wystąpiła okoliczność faktyczna, z którą prawo materialne łączy ten skutek, iż istnieje podstawa prawna do przejścia odpowiedzialności za długi na spadkobierców dłużnika. Do wniosku dołączono również kserokopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. w Ł. z (...) r., sygn. akt (...), z której wynika, że postępowanie egzekucyjne z wniosku skarżącego przeciwko dłużnikowi zostało zawieszone z uwagi na zgon.

Prezydent Miasta J. decyzją z dnia (...) r., nr (...), odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanych danych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik skarżącego. Zarzucił rozstrzygnięciu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności polegającą na przyjęciu, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w wydaniu mu odpisu skróconego aktu urodzenia zstępnego dłużnika. Zdaniem skarżącego, wykazanie interesu prawnego, zgodnie z orzecznictwem, ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego ten interes kreują. Sprowadza się to do wykazania związku pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowanej normy może wpłynąć na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Powołał się na regulację art. 1025 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm., w skrócie: "k.c."), zgodnie z którą ma uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku oraz przedstawił ustawowy tryb dziedziczenia spadku. Zaznaczył jednocześnie, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku bez wskazania potencjalnych danych spadkobierców ustawowych będzie obarczony brakami formalnymi, uniemożliwiającymi wszczęcie postępowania spadkowego. Dodatkowo podkreślił, że żaden przepisprawa nie obliguje wnioskodawcy do składania niekompletnego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, oraz że wnioskodawca musi we wniosku wskazać uczestników postępowania i spadkobierców, poprzez przedłożenie aktu zgonu spadkodawcy i aktu urodzenia spadkobiercy, a także wykazać istnienie węzła pokrewieństwa, z którym art. 931 § 1 k.c. łączy dziedziczenie ustawowe, czyli następstwo prawne. Wierzyciel w terminie 6 miesięcy od daty zawieszenia egzekucji musi podjąć czynności do dalszego prowadzenia postępowania pod rygorem umorzenia postępowania z urzędu (art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 z późn. zm., w skrócie: "k.p.c."). Tym samym w świetle obowiązujących przepisów musi zainicjować postępowanie spadkowe i przekazać o nim informację organowi egzekucyjnemu, w przeciwnym razie w przypadku umorzenia postępowania z urzędu w wyniku bezczynności komornika, zostanie obciążony opłatą przez komornika (art. 29 ust. 1 o kosztach komorniczych). Przywołał również orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie wykładni pojęcia interesu prawnego, tj. wyrok WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 483/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 331/17; wyrok WSA W Opolu z 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Op 432/19 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

Wojewoda Śląski decyzją z dnia (...) r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 47 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 z późn. zm., w skrócie: "u.e.l."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...) r. Podzielił argumentację organu I instancji, przemawiającą za uznaniem nie wykazania przez skarżącego interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych z ewidencji PESEL. Zaznaczył, że kwestie związane z udostępnianiem danych z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców uregulowane zostały w rozdziale 6 u.e.l., a także w aktach wykonawczych oraz uzupełniająco stosuje się w tych sprawach przepisy k.p.a. Zgodnie z przepisami u.e.l. zasady udostępniania danych są zróżnicowane w zależności od statusu podmiotu zwracającego się o ich udostępnienie. Artykuł 46 ust. 2 u.e.l. stanowi, że dane mogą być udostępnione: osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interesprawny (pkt 1), jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą (pkt 2), innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą (pkt 3). W doktrynie prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji z rejestrów ewidencji ludności musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interesprawny (tak wyrok NSA z 26 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 286/16, CBOS). Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z 25 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 375/13, CBOS). Z analizy akt wynika, że skarżący zwrócił się wnioskiem o udostępnienie: imion i nazwisk dzieci dłużnika (zstępnych), numerów ich aktów urodzenia i aktualnych adresów zameldowania spadkobierców. W uzasadnieniu potrzeby uzyskania danych wskazał, że dane te są niezbędne do dochodzenia roszczenia pieniężnego w drodze postępowania cywilnego od spadkobierców ustawowych. Niewątpliwym jest, iż skarżący posiada wierzytelność względem zmarłej dłużniczki. Jednak powyższe samo w sobie nie może stanowić podstawy do udostępnienia danych potencjalnych spadkobierców zmarłej, bowiem - jak trafnie wskazał organ I instancji - w polskim systemie prawnym nie został przyjęty system rezerwy, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego zawsze dochodzą do dziedziczenia określonej części spadku. Tym samym nie można wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy, a z nim odpowiedzialność za długi spadkowe, przejdzie na inne osoby niż te, które w ustawie zostały zaliczone do kręgu spadkobierców ustawowych. Śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa cywilnego (art. 922 § 1, art. 924 oraz art. 925 k.c.) łączą skutek w postaci przejścia na jego spadkobierców praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu, a nabycie spadku przez spadkobiercę następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.). Jednak powyższe nie zwalnia wierzyciela od wykazania, że to właśnie ten potencjalny spadkobierca nabył spadek po zmarłym dłużniku. Fakt ten może potwierdzić właśnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez konkretną osobę. Czym innym jest bowiem chwila nabycia spadku przez spadkobiercę, a czym innym potwierdzenie w sposób prawem przewidziany, że to właśnie dana osoba nabyła spadek po zmarłym dłużniku. Skoro, zatem wierzyciel ma prawo dochodzić swoich wierzytelności od spadkobierców dłużnika, to najpierw muszą oni być ustaleni, a do tego właściwy jest sąd powszechny, nie organ gminy. Zgodnie z art. 1025 § 1 k.c., sąd na wniosek osoby mającej w tym interesprawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę, a notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba podpisana elektronicznie mająca interes w uzyskaniu takiego stwierdzenia. Chodzi tu więc o osobę mającą interes w powstaniu tych skutków prawnych, które łączą się ze stwierdzeniem nabycia spadku. Do kręgu tych osób należy zaliczyć m.in. wierzyciela spadkowego. Organ odwoławczy nie podziela jednak stanowiska, zgodnie z którym wierzyciel składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku jest obowiązany do wskazania danych potencjalnych spadkobierców. Wniosek taki powinien zgodnie z art. 511 w związku z art. 187 oraz art. 126 § 1 i 2 k.p.c. zawierać żądanie stwierdzenia nabycia spadku po określonym spadkodawcy, wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, ewentualne wskazanie osób zainteresowanych znanych wnioskodawcy oraz okoliczności uzasadniające właściwość miejscową sądu. Przepisy o pozwie (art. 187 w związku z art. 126 § 1 i 2 k.p.c.) należy stosować odpowiednio, a więc z uwzględnieniem specyfiki postępowania zmierzającego do ustalenia spadkobierców oraz udziałów, w jakich nabycie spadku nastąpiło. Żądanie zatem będzie dokładnie określone, jeżeli wnioskodawca wskaże osobę spadkodawcy, podając jego imię i nazwisko, datę zgonu i miejsce ostatniego zamieszkania, tylko bowiem co do osoby spadkodawcy wniosek jest dla sądu wiążący (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 26 lutego 1969 r., III CZP 132/68, OSNCP 1969, nr 7-8, poz. 131 z glosą W. Siedleckiego, OSPiKA 1969, z. 11, poz. 231 i jego omówieniem, Przegląd orzecznictwa, PiP 1970, z. 10, s. 582, a także J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Art. 1025. WKP 2017; M. Fras, M. Habdas, Kodeks cywilny. Komentarz. Art. 1025 WKP 2019, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 669. WK 2016; A. Jakubecki, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 669, Art. 670 Lex/el. 2018). Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku toczy się w trybie nieprocesowym (art. 669 i art. 670-679 k.p.c.), który charakteryzuje się istotnie mniejszą kontradyktoryjnością niż tryb procesu. W razie gdy krąg uczestników nie jest w pełni ustalony, to sąd z urzędu wzywa zainteresowanych do udziału w sprawie, bowiem związany jest wnioskiem tylko co do określenia osoby spadkodawcy, a o tym, kto dziedziczy spadek, orzeka z urzędu (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 958/17, CBOS). Zatem żądane przez skarżącego dane nie są niezbędne do złożenia wniosku do sądu powszechnego na podstawie art. 1025 k.c. Osoby niewskazane we wniosku, a będące koniecznymi uczestnikami postępowania sąd wezwie osobnym postanowieniem do udziału w sprawie, dlatego nie ma konsekwencji nieoznaczenia uczestników postępowania, może to jedynie wpłynąć na czas postępowania. Jednocześnie należy zaznaczyć, że sądy posiadają dostęp online do rejestru PESEL, a zatem mają możliwość techniczną do wykonania nałożonego obowiązku. W tych okolicznościach skarżący nie wykazał, aby miał interesprawny w domaganiu się na tym etapie postępowania danych dotyczących potencjalnych spadkobierców po zmarłej osobie wymienionej we wniosku. Nie jest bowiem udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu danych potencjalnych spadkobierców dłużnika, przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których skarżący ma zamiar zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia po nim spadku. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interesprawny. Nie jest to bowiem interesprawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca skarżącego z osobami, których żądanie ujawnienia danych z rejestrów ewidencji ludności obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16, CBOS). Interesprawny w uzyskaniu danych potencjalnych spadkobierców dłużnika nie wynika również z samego faktu istnienia wierzytelności wnioskodawcy. Dla wykazania istnienia realnego i aktualnego interesu w uzyskaniu tych danych konieczne jest bowiem wykazanie, że prawa i obowiązki osoby zmarłej przeszły na konkretnych spadkobierców, a więc, że wierzyciel posiada wymagalne roszczenie wobec tych osób (wyrok NSA z 15 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2679/14, CBOS). Ochrona danych osobowych i ograniczenie dostępu do tych danych służy przede wszystkim zapobieganiu udostępnienia danych przypadkowym osobom z uwagi na przysługujące każdemu obywatelowi prawo do prywatności zagwarantowane art. 47 Konstytucji RP. Organ odwoławczy nie widzi zatem analogii pomiędzy wskazanymi w odwołaniu orzeczeniami, a stanem faktycznym niniejszej sprawy. Wyrok WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 483/19 (CBOS) dotyczy stanu faktycznego, w którym odmówiono udostępnienia danych wnioskodawcy z uwagi na niemożność jednoznacznego zidentyfikowania osoby poszukiwanej, natomiast interesprawny wywodzony był z nałożonego na wnioskodawcę zobowiązania sądu do wskazania danych pozwanego. W wyroku WSA we Wrocławiu z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 331/17 (CBOS) problemem prawnym była kwestia, czy osoba występująca z wnioskiem o udostępnienie danych wykazuje się interesem faktycznym, czy interesem prawnym w sytuacji, gdy deklaruje we wniosku, że zamierza wytoczyć powództwo osobie, której dane osobowe dotyczą. Wówczas Sąd przyjął, że osoba, która zamierza wytoczyć powództwo cywilne innej osobie ma w sprawie interes faktyczny, ponieważ interesprawny musi mieć charakter realny, to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie. Zamiar wytoczenia powództwa nie jest regulowany przez żaden przepisprawa, z którego można by wyprowadzić interesprawny wnioskodawcy. Sytuacja prawna wnioskodawcy zmienia się dopiero po skutecznym zainicjowaniu ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym. Z kolei, w nieprawomocnym wyroku WSA w Opolu z 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Op 432/19 (CBOS) wywiedziono, że interesem prawnym w uzyskaniu danych jednostkowych z rejestru w trybie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. jest potrzeba ochrony prawnej przysługującego wnioskodawcy prawa własności nieruchomości (w tym nieruchomości lokalowej), gdy te dane pozwolą na ustalenie tego, czy i kto faktycznie zamieszkuje tą nieruchomość, a zatem korzysta z niej bez wiedzy i zgody właściciela (obecnego właściciela).

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 i art. 47 ust. 3 u.e.l., poprzez błędne przyjęcie, że nie posiada interesu prawnego do żądania udostępnienia wnioskowanych danych osobowych z rejestru PESEL oraz jeszcze raz powtórzył treść odwołania podkreślając, iż wnioskodawca, inicjując postępowanie spadkowe, zgodnie z uregulowaniem art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. musi wskazać spadkobierców i wykazać, poprzez przedłożenie aktu zgonu spadkodawcy i aktu urodzenia spadkobiercy, istnienie węzła pokrewieństwa, z którym art. 931 § 1 k.c. łączy dziedziczenie ustawowe, czyli następstwo prawne. Dla realizacji swojej wierzytelności musi wykazać następstwo prawne po dłużniku, a tym samym ma interesprawny w żądaniu udzielenia mu żądanych informacji o zstępnych spadkodawcy. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 46 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 47 ust. 3 u.e.l., zgodnie z którymi dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interesprawny (art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l.), a organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych jednostkowych odmawia w drodze decyzji administracyjnej uostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 (art. 47 ust. 3 u.e.l.).

Przyjęta w przepisach u.e.l. konstrukcja ochrony danych osobowych i ograniczenia dostępu do tych danych służy przede wszystkim zapobieganiu udostępniania danych przypadkowym osobom z uwagi na przysługujące obywatelowi prawo do prywatności zagwarantowane w Konstytucji RP. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym - wypracowanym także na gruncie art. 44h ust. 2 pkt 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), które z uwagi na tożsamość omawianej regulacji prawnej zachowuje w pełni walor aktualności w odniesieniu do wykładniart. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. - przyjęto, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem, to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz jego udokumentowania. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2019 r., III SA/Gd 483/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2018 r., IV SA/Wa 1171/16, CBOS). Jednostka ma interesprawny, jeżeli na podstawie obowiązujących przepisów prawa ubiega się o konkretyzację uprawnienia lub wobec jednostki organ administracji publicznej podejmuje władczą ingerencję ograniczenia (cofnięcia) uprawnienia lub nałożenia obowiązku publicznoprawnego. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego odnosi się do władczej ingerencji w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie autorytatywnej konkretyzacji normy materialnego prawa, głównie materialnego prawa administracyjnego. Jednostka ma interesprawny w indywidualnej sprawie rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, gdy norma materialnego prawa administracyjnego w wyniku dokonania przez organ administracji publicznej jej autorytatywnej konkretyzacji daje podstawy do nadania jej uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia jej obowiązkiem materialnoprawnym.

Artykuł 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. wprowadzając przesłankę interesu prawnego żądającego udostępnienia danych z rejestrów ewidencji ludności, nie określa aspektu przedmiotowego, który daje podstawy do wyznaczenia granic przedmiotowych interesu prawnego. Przy wykładni interesu prawnego jako przesłanki materialnoprawnej żądania udostępnienia danych nie można wyznaczyć wąskich ram związanych z autorytatywną konkretyzacją normy materialnego prawa administracyjnego poprzez przyznanie (cofnięcie) uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia obowiązkiem materialnoprawnym. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego, na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., nie wyczerpuje tej wartości prawnej, a wymaga ujęcia szerszego obejmującego możliwość prawną podjęcia obrony prawnej na szeroko pojętej drodze prawa do procesu. Nie oznacza to jednak, że w sposób różny od przyjętego w art. 28 k.p.a. należy ustalić cechy przesądzające o przyznaniu jednostce interesu prawnego. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interesprawny powinien być sprawdzalny obiektywnie. Musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie a nie hipotetycznie, oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por.m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. sygn. akt I SA 1748/83, CBOS oraz publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interesprawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych. Stąd podkreśla się, iż nie jest udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu danych potencjalnych spadkobierców dłużnika, przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których strona ma zamiar zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po tej osobie. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interesprawny. Nie jest to bowiem interesprawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 286/12, CBOS).

Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy należy podzielić stanowisko organów obu instancji, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w przestawionym wyżej rozumieniu, umożliwiającego udostępnienie wnioskowanych danych. Dlatego skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku toczy się w trybie nieprocesowym (art. 669 i art. 670-679 k.p.c.), który charakteryzuje się istotnie mniejszą kontradyktoryjnością niż tryb procesu. W razie gdy krąg uczestników nie jest w pełni ustalony, to sąd z urzędu wzywa zainteresowanych do udziału w sprawie. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien spełniać wymagania stawiane w art. 511 k.p.c., natomiast przepisy o pozwie (art. 187 w związku z art. 126 § 1 i 2 k.p.c.) należy stosować odpowiednio, a więc z uwzględnieniem specyfiki postępowania zmierzającego do ustalenia spadkobierców oraz udziałów w jakich nabycie spadku nastąpiło. Stąd, nie stanowi braku formalnego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku niewskazanie adresów spadkobierców ustawowych, który uzasadniałby następnie wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych pod rygorem zwrotu wniosku (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 958/17 i powołane tamże piśmiennictwo - CBOS, oraz publ. T. Ereciński (red.), k.p.c. Komentarz. Tom IV, WK 2016, teza 5 do art. 511). W związku z powyższym, wbrew zarzutom skarżącego - odmowa udostępnienia żądanych przez niego we wniosku danych nie stanowiła przeszkody do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, ani też zainicjowania ewentualnego innego postępowania.

W tym stanie sprawy organ II instancji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i uczynił to zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.), oraz dokonał wszechstronnej ich oceny, jak też analizy obowiązujących przepisów prawa, które miały w niej zastosowanie, a także odniósł się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ II instancji wyraźnie wskazał wszelkie istotne przesłanki zarówno faktyczne, jak i prawne, wyjaśniając ich znaczenie.

Mając na uwadze powyższe Sad stwierdził, iż w kontrolowanej sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności materiał dowodowy został zgromadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz prawidłowo oceniony stosownie do art. 80 k.p.a., a ponadto był wystarczający do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Wobec powyższego skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), o czym orzeczono w sentencji.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), z uwagi na zaistnienie sytuacji szczególnej związanej z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i związanym z tym zagrożeniem dla życia i zdrowia stron oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.