II SA/Gl 1092/14 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1644650

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r. II SA/Gl 1092/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Łukasz Strzępek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie dozoru pojazdu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że w Sądzie z jego udziałem toczy się około 40 spraw, a łączna kwota wpisów, jakie jest zobowiązany ponieść z tego tytułu wynosi około 5.000 zł. Skarżący nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wspomnianych wpisów, gdyż uzyskane wynagrodzenie za parkowanie pojazdów nie pokrywa częstokroć kosztów ich przechowywania. Dodatkowo podniesiono, że konieczność uiszczenia wpisów w takiej wysokości ograniczałoby dostępność sądu dla strony, zagwarantowaną m.in. w art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela.

Z treści formularza oraz nadesłanych przy nim dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją małżonką, mieszkając w budynku o pow. 172 m2, posiada dwa samochody osobowe, oszczędności w kwocie 10.000 zł, nieruchomość rolną o pow. 15 ha oraz nieruchomości zajęte pod budynki warsztatowe i parkingi. Skarżący wraz z małżonką utrzymują się z prowadzonych działalności gospodarczych (każde z osobna), za 2013 r. dochód roczny R. K. wyniósł 11895 zł, a jego małżonka, do miesiąca września 2014 r. odnotowała stratę rzędu 17.595 zł. Do druku formularza dołączone zostało zeznanie podatkowe R. K. (PIT 36L) za 2013 r. oraz podsumowanie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów od stycznia do września 2014 r. prowadzonej na potrzeby działalności gospodarczej małżonki skarżącego, z której wynika wystąpienie straty rzędu 17.594 zł.

Ponieważ informacje podane przez stronę okazały się niewystarczające dla wszechstronnej oceny jej sytuacji materialnej, w pięciu sprawach, spośród wszystkich pozostałych, w których skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zobowiązał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:

- nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy;

- nadesłanie dokumentacji księgowej dotyczącej działalności gospodarczej wnioskodawcy, obrazującej wysokość osiąganych w bieżącym roku przychodów, wydatków oraz dochodów;

- wskazania w jaki sposób zagospodarowana jest nieruchomość rolna o pow. 15 ha, w tym podania, czy przynosi ona jakiekolwiek pożytki cywilne lub naturalne, a jeżeli tak to w jakiej wysokości oraz nadesłania zaświadczenia o uzyskanych (lub ich braku) dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych;

- udokumentowania wysokości wydatków przeznaczonych na bieżące utrzymanie, tj. kosztów dostaw wody, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, zakupu lekarstw itp.

- nadesłania kopii dowodów rejestracyjnych posiadanych przez skarżącego samochodów osobowych.

Pełnomocnik skarżącego, w odpowiedzi na te wezwania wniosła o wydłużenie terminu na dostarczenie wspomnianych dokumentów, jednakże do dnia dzisiejszego nie zostały one dostarczone do Sądu.

Uzasadnienie prawne

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:

Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 z późn. zm. - zwana dalej p.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.

Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe.

W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego albowiem nie wykazano, że jego sytuacja materialna wyklucza samodzielne pokrycie wydatków z tytułu kosztów sądowych.

Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 p.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 - System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 - Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 - Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).

W realiach rozpoznawanej sprawy uzyskano niepełne informacje dotyczące rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, przez co nie można stwierdzić, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Przesłanie kopii zeznania podatkowego za rok ubiegły, po upływie ponad 10 miesięcy nowego roku nie daje żadnych wiarygodnych informacji na temat aktualnej sytuacji materialnej strony. Nie przesłano bowiem żadnego dokumentu dotyczącego aktualnych dochodów i wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Informacje dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego również nie są aktualne, albowiem dotyczą one okresu od stycznia do września ubiegłego roku. Mając na względzie upływ czasu należałoby oczekiwać uzupełnienia tych danych obejmujących okres do końca ubiegłego roku w celu stwierdzenia, czy deklarowana strata miała charakter narastający, czy też nie.

Dalej wskazać przyjdzie, że skarżący uchylił się od podania informacji na temat sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej, którą wymienił w druku formularza. Jest to zaś kwestia istotna. Trudno bowiem zaaprobować tezę, że właściciel gruntu o pow. 15 ha nie czerpie zeń żadnych pożytków, nie uzyskuje dopłat ze środków wspólnotowych, wreszcie utrzymuje (płacąc podatki) tak duży areał, oczekując jednocześnie zwolnienia z obowiązku ponoszenia należności publicznoprawnych. Do tego dodać należy, że nic nie wiadomo na temat kosztów utrzymania domu, w którym strona zamieszkuje wraz z żoną.

Na koniec wreszcie wskazać trzeba, że wnioskodawca posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł i, z nieznanych przyczyn, nie ma zamiaru części z nich przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych, oczekując przyznania prawa pomocy. Przypomnieć więc trzeba, że prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób rzeczywiście ubogich, których sytuacja materialna wyklucza lub też nastręcza dużych trudności w wygospodarowaniu środków na opłacenie tych kosztów. Nie może zaś być przyznane osobom, których majątek z powodzeniem pozwala na poczynienie tego rodzaju wydatku, a tylko subiektywne przekonanie o rozmiarze tego wydatku skłania do wystąpienia o przyznanie prawa pomocy.

Wobec tego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.