II SA/Gl 1061/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2682161

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2019 r. II SA/Gl 1061/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski.

Sędziowie WSA: Elżbieta Kaznowska (spr.), Artur Żurawik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Prawomocnym wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w G. III Wydział Karny uznał D. T. za winnego popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycję z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i wymierzył mu karę, m.in. orzekając zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii D. Wyrok ten został przesłany do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w G.

W dniu (...) r. do Prezydenta Miasta G. wpłynął wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii D, w związku z orzeczonym sądowym zakazem kierowania pojazdami mechanicznymi.

Decyzją (...) r. nr (...) Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 10 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 978) odmówił wnioskującemu wydania dokumentu prawa jazdy kategorii D.

W uzasadnieniu przyznał, że do organu wpłynął wymieniony powyżej wyrok Sądu Rejonowego w G., w którym orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyjątkiem kat. D, na okres 3 lat. Organ podał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii D, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, D. T., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy i wnosząc o jej zmianę i orzeczenie o zwrocie prawa jazdy kategorii D, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta G. z wytyczną, że jest on obowiązany wydać wnioskodawcy prawo jazdy kategorii D. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że decyzja Prezydenta jest błędna. W ocenie odwołującego zakaz określony w art. 12 ust. 1 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie obejmuje kierowców, w zakresie posiadanych przez nich innych uprawnień niż objęte zakazem prowadzenia pojazdów.

W wypadku kiedy sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów, do prowadzenia których uprawnienia stwierdza prawo jazdy określonej kategorii, a skazany posiada także uprawnienia stwierdzone prawem jazdy kategorii D, których zakaz nie obejmuje, Prezydent Miasta G. cofa (w tym przypadku decyzją z dnia (...) r.) uprawnienia w obrębie kategorii objętych zakazem (art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego), a pozostałe posiadane przez skarżącego uprawnienia nadal istnieją i nie ma potrzeby wydawania decyzji o ich nadaniu. Konieczny jest natomiast zwrot skarżącemu prawa jazdy stwierdzającego te, nie zabrane uprawnienia. Organ administracji zobowiązany jest zamówić spersonalizowane nowe prawo jazdy z zaznaczeniem posiadanych kategorii.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia (...) r. Nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko co do zaistnienia podstawy do odmowy zwrotu prawa jazdy W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji, a organ ten zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2). Na mocy art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.

W niniejszej sprawie nastąpiła przesłanka cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż wyrokiem karnym orzeczono wobec odwołującego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, z wyłączeniem pojazdów do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii D, na okres trzech lat.

W odniesieniu do kwestii odmowy zwrotu prawa jazdy Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy ustawodawca jednoznacznie wskazał, że prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+C, C+E, D1+E lub D+E nie może zostać zwrócone osobie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Powyższa sytuacja zaistniała w badanym stanie faktycznym w związku z czym organ pierwszej instancji słusznie odmówił odwołującemu wydania prawa jazdy nawet w sytuacji, gdy osoba wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami innych kategorii w okresie wcześniejszym - nawet poprzedzającym wejście w życie ustawy o kierujących pojazdami.

W ocenie organu przedstawiony stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłankę zawartą w art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 cytowanej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie kategorii B- osobie ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C,D, C+D o D+E przedmiotowe prawo jazdy nie może zostać zwrócone. W czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B strona nie może korzystać z innych uprawnień (C,D, C+E i D+E).

Organ jednocześnie podkreślił, że decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy na charakter związany, tzn. w zaistniałym stanie faktycznym jest zobligowany do wydania decyzji konkretnej treści i stąd nie mógł uwzględnić argumentów odnoszących się do trudnej sytuacji życiowej skarżącego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentowany przez pełnomocnika, D. T. zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. zarzucił jej obrazę przepisu art. 12 ust. 2 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i domagał się uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści: "czy art. 12 ust. 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 45 i art. 175 w zakresie w jakim implikuje rozszerzenie zakresu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju poza wymiar określony wyrokiem skazującym przez sąd".

W uzasadnieniu powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Podkreślono, że strona przed wyrokiem karnym legitymowała się prawem jazdy obejmującym różne kategorie, a Sąd Rejonowy w G. prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów samochodowych, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii D. Nie oznacza to więc, że w trakcie zasądzonego zakazu strona nie może prowadzić pojazdów mechanicznych obejmujących kategorię D. W ocenie skarżącego zakaz określony w art. 12 ust. 2 w związku z ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie obejmuje kierowców w zakresie posiadanych przez nich innych uprawnień niż objęte zakazem prowadzenia pojazdów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz zawartą w niej argumentację. Podkreślił, że zakaz prowadzenia pojazdów powinien być określony tylko wyrokiem sądu karnego. Wskazując na zwiększenie dolegliwości prawnych poprzez stosowane w sprawie przepisy prawa administracyjnego poddaje w wątpliwość ich konstytucyjność.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tjedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.), a w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei, w myśl art. 12 ust. 2 pkt 2 przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika jasno i wyraźnie, że prawo jazdy nie może być zwrócone w zakresie prawa jazdy wnioskowanej w niniejszej sprawie kategorii D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Jak wynika z akt sprawy wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w G. III Wydział Karny z dnia (...) r. sygn. akt (...) orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii D, na okres trzech lat. W świetle tego wyroku skarżący został więc pozbawiony uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii, za wyjątkiem kategorii D.

Tak więc w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie ma cytowany powyżej art. 12 ust. 2 pkt 2. Orzeczony wobec skarżącego powyższym wyrokiem zakaz obejmuje bowiem kategorie wszystkich uprawnień, czyli także kategorię B. Z kolei, jak wskazano powyżej prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznych - w okresie i w zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2), a przepis ten stosuje się także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Tak więc osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B (w tym przypadku wynika to pośrednio z pkt 2 wymienionego wyroku, - tj. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyjątkiem kategorii D, czyli wszystkich pozostałych) nie może być wydane - jak również i zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienie w zakresie wnioskowanej kategorii D.

Wobec jednoznacznej treści przepisów, stwierdzić należy, iż z woli ustawodawcy okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie kategorii prawa jazdy wynikająca z treści prawomocnego wyroku karnego, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, aniżeli objęte orzeczonym przez sąd zakazem. Ponieważ brzmienie powyższych przepisów nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, a użyte sformułowania pozwalają na proste ich rozumienie, stąd wykładnia językowa jest wystarczająca dla odczytania zawartych w nich norm.

Zdaniem Sądu, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz. U. z 2016 r. poz. 2197). Nie ma tu więc mowy o podwójnym karaniu, czy naruszeniu zasady ne bis in idem. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 (wszystkie opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia bowiem nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań, godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby zaś możliwa.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów należy stwierdzić, że nie są one zasadne. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, iż przepis powyższy ma również zastosowanie do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Dolegliwości wynikające z decyzji organów administracji są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego, a dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy określonej. W istocie z wyroku sądu karnego w niniejszej sprawie wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii z wyłączeniem prawa jazdy kategorii D, ale na podstawie przepisów ustawy o kierujących pojazdami pośrednio - poprzez obowiązujący organ administracji art. 12 ust. 1 - również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii D. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy z uwzględnieniem ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami, zawierającej dolegliwości będące skutkiem środka karnego orzeczonego przez sąd karny.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Organy wskazały bowiem na jakich okolicznościach oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie i dlaczego. W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organy administracyjne są bowiem związane treścią przepisów prawa, a te mówią wprost, że prawa jazdy konkretnych kategorii, wymienionych w ustawie, nie można wydać lub zwrócić osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia w zakresie wymienionych tam kategorii prawa jazdy. Ustawodawca ustanowił przytoczone wyżej przepisy jako przepisy bezwzględnie obowiązujące nie pozostawiając tym samym organom administracyjnym możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Nie dopatrzył się też Sąd podstawy do uwzględnienia wniosku o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, nie podzielając w zupełności zarzutu skarżącego, iż orzeczeniem organów administracyjnych nastąpiło rozszerzenie zakresu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju ponad wymiar określony wyrokiem skazującym przez sąd. Podkreślić trzeba, że orzeczenie karne wpłynęło jedynie na dodatkową niezależną od sankcji karnej, sankcję administracyjną w postaci uniemożliwienia odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdem, przy orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów.

Nie znajdując zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł - jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.