Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 20 września 2006 r.
II SA/Gd 989/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.).

Sędziowie NSA: Jan Jędrkowiak, Krzysztof Ziółkowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. i H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2005 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa

1. Uchyla zaskarżoną decyzję;

2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących B. M. i H. S. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 11 lipca 2005 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 158 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 16 marca 1964 r. nr (...) w sprawie przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 16 marca 1964 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej orzekło o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonej, niezabudowanej nieruchomości rolnej o pow. 3028 m2 nr ew. (...), położonej we wsi K., stanowiącej własność F. D.

B. M. i H. S. wniosły o stwierdzenie nieważności tej decyzji twierdząc, że działka nie była opuszczona, bowiem F. D. zawarł umowę dzierżawy z J. E.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeprowadzeniu postępowania ustaliło, że w chwili podjęcia decyzji nie były spełnione przesłanki uznania przedmiotowej nieruchomości za gospodarstwo rolne opuszczone. W związku z tym stwierdziło, że decyzja z dnia 16 marca 1964 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności.

Skarb Państwa - Starostwa wniósł o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia 17 października 2005 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło własną decyzję z dnia 11 lipca 2005 r. i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 16 marca 1964 r. nr (...) w sprawie przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wnioskodawczynie przedłożyły jedynie umowę dzierżawy z dnia 28 listopada 1958 r., zawartą na okres dwóch lat. Nie przedłożyły natomiast dowodów na przedłużenie tej umowy, jak również nie przedstawiły dowodów świadczących o rolniczym zagospodarowaniu nieruchomości w całości bądź części.

Organ uznał, że przedmiotowa nieruchomość odpowiadała cechom opuszczenia określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Zgodnie bowiem z treścią § 1 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo rolne, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo rolne nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Tak więc zdaniem organu nieruchomość mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161).

W tym stanie rzeczy organ ponownie rozpatrując wniosek stwierdził, że decyzja z dnia 16 marca 1964 r. nie została wydana bez podstawy prawnej czy też z rażącym naruszeniem prawa, skutkiem czego brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Skargę na powyższą decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. M. i H. S. zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, pominięciu szeregu dowodów przy orzekaniu, jak również zaniechaniu przeprowadzenia postępowania na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na wadliwy przyjęciu, że decyzja nie jest nieważna oraz naruszenie art. 107 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. W oparciu o te zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a.

Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a. Stosownie zaś do treści art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zarówno orzecznictwo sądowe jak i poglądy literatury są zgodne, iż środek przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia. Takie stanowisko zajął m.in. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 lutego 1996 r. III AZP 23/95 (OSNAPU z 1996 r. nr 15, poz. 205), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 1996 r., sygn. akt I SA 1296/95 (Glosa z 1996 r. nr 7 poz. 12) i w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r. OPS 4/96 (ONSA z 1997 r. Nr 2 poz. 44). Zgodnie z tymi poglądami wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez naczelny organ administracji publicznej ma w istocie wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2001 r., sygn. akt IV SA 941/99, nie publ.)

W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 16 marca 1964 r. nr (...) w sprawie przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa. Strona postępowania złożyła następnie do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt administracyjnych, w szczególności zaś z treści obu wymienionych wyżej decyzji SKO wynika, że sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności została po raz pierwszy rozpatrzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w składzie: B. M., L. Ś., D. J. Na skutek zaś wniosku o ponowne rozpatrzenie, sprawa została rozpoznana w składzie: B. M., L. Ś., D. J. Jak wynika z powyższego, mimo zaistnienia przesłanek do wyłączenia pracowników zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 k.p.a., w składzie organu orzekającego pozostały wszystkie osoby, które orzekały w przedmiotowej sprawie przy pierwszym jej rozpatrywaniu.

Osoba, która brała udział w wydaniu decyzji organu administracji pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w całości postępowania odwoławczego, począwszy od wpływu odwołania do organu odwoławczego aż do aktu wydania decyzji organu odwoławczego. Nie może być jej udziałem już wstępne postępowanie organu odwoławczego obejmujące badanie odwołania pod względem jego wymagań formalnych (art. 63 k.p.a.) oraz czynności przewidziane w art. 64 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2002 r., sygn. akt V SA 2535/01, LEX nr 149513). To samo dotyczy ponownego rozpatrywania sprawy przez samorządowe kolegium odwoławcze.

Skutkiem prawnym niewyłączenia pracownika w przypadku występowania okoliczności, których następstwem - zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie, jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą - w przypadku decyzji ostatecznej - sankcję w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2003 r., sygn. akt V SA1313/02, niepubl.).

Sąd, podzielając również pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Gd.871/03 (niepubl.), zważył, że w świetle powyższych ustaleń rozstrzyganie o zgodności z prawem decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 17 października 2005 r., czy też kontrola ważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 16 marca 1964 r. nr (...) w sprawie przejęcia niezabudowanej nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa, byłyby przedwczesne, albowiem to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając wyłączenie członków składu, którzy wydali decyzję z dnia 11 lipca 2005 r. nr (...) winno ponownie rozpatrzyć niniejszą sprawę w trybie art. 127 § 3 k.p.a. W tym celu należy przeprowadzić postępowanie administracyjne w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a następnie dokonać oceny, czy w świetle poczynionych ustaleń zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 16 marca 1964 r. nr (...).

Podstawy uchylenia decyzji w postępowaniu sądowym wyliczone zostały w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Między innymi sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd jest obowiązany uchylić wówczas decyzję niezależnie od tego, czy naruszenie przepisów prawa procesowego miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania przyjmując stosownie do treści art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżące wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego.