Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 19 lipca 2006 r.
II SA/Gd 722/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz.

Sędziowie WSA: Felicja Kajut, Mariola Jaroszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2005 r. nr (...) w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 czerwca 2004 r., nr (...)

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego E. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta decyzją Nr (...) z dnia 28 czerwca 2004 r. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209, ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku użytkowników wieczystych nieruchomości położonej w S. przy ulicy Ł. - E. P. w udziale 37/100 części oraz B. M. W. w udziale 63/100 części, o nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości orzekł o odmowie nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ulicy Ł., stanowiącej działkę Nr (...), obszaru 483m2, karta mapy 41, zapisanej w księgach wieczystych KW (...) jako własność Gminy Miasta przez jej użytkowników wieczystych.

Organ ustalił, iż E. P. w dniu 23 października 2003 r. wystąpił z wnioskiem o nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Prezydent Miasta wydał w przedmiotowej sprawie decyzję odmowną, od której strona wniosła odwołanie. Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

B. W. w dniu 10 grudnia 2002 r. również złożyła wniosek o nabycie prawa własności ww. nieruchomości. Prezydent Miasta wydał w przedmiotowej sprawie decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na fakt, iż wniosek został złożony po terminie ustalonym przez ustawodawcę. Organ odwoławczy na skutek odwołania strony uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji ustalił co następuje:

w dniu 26 maja 1990 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości przy ul.Ł. w S., stanowiącej działkę Nr (...) obszaru 150m2 oraz działkę Nr (...) obszaru 333m2 byli E. P. i M. T. P. na prawach współwłasności ustawowej. W dniu 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi tej nieruchomości, stanowiącej działkę Nr (...) obszaru 483m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym: E. P. w udziale wynoszącym 37/100 części, B. M. W. w udziale wynoszącym 63/100 części.

Nabycie prawa własności nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste może nastąpić tylko i wyłącznie w stosunku do osób fizycznych, które łącznie spełniają określone w wyżej cytowanej ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. warunki. To jest były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi danej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. 24 października 2001 r.) i są nimi nadal.

Organ wskazał, że musi być zachowana tożsamość tych osób, to znaczy ta sama osoba uzyskała najpóźniej do dnia 26 maja 1990 r. status użytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Ustawodawca w art. 1 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy przyznaje legitymację do wystąpienia z wnioskiem o nabycie własności także następcom prawnym osób, o których mowa w ustępie 1. W rezultacie owym następcą prawnym jest tylko ta osoba, która po dniu 24 października 2001 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego od osób kwalifikujących się w świetle art. 1 ust. 1 ustawy do wystąpienia z wnioskiem o nabycie.

Według organu I instancji E. P. spełnia przesłanki art. 1 ust. 1 tej ustawy w zakresie tożsamości osób w wymienionych datach. Jednak w przypadku gdy prawo użytkowania wieczystego gruntu należy do dwóch osób, nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszyscy współużytkownicy wieczyści spełniają warunki określone w ww. ustawie.

Biorąc pod uwagę przepis art. 232 kodeksu cywilnego, który stanowi, że użytkowaniem wieczystym mogą być obciążone wyłącznie grunty Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, orzeczenie zgodnie z wnioskiem E. P. doprowadziłoby do sytuacji, w której nieruchomość stanowiąca współwłasność gminy i osoby fizycznej byłaby obciążona prawem użytkowania wieczystego, co nie jest dopuszczalne. Z tych przyczyn orzeczono o odmowie nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ulicy Ł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł E. P. Zarzucił Prezydentowi Miasta błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, naruszenie przepisów prawa materialnego, naruszenie obowiązku wydania decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych. Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub o zmianę decyzji poprzez nieodpłatne przyznanie stronie i jego córce prawa własności do przedmiotowej działki. Skarżący wniósł także o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, powołując się na chorobę swoją jak i żony, jak i na konieczność sprawowania opieki nad żoną.

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lipca 2005 r. Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta.

Uzasadniając wskazano, że organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał właściwej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem w którym decyzja o której mowa w ust. 3 (decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości) stała się ostateczna. Stosownie do ust. 2, prawo własności nabywają także osoby będące następcami prawnymi osób o których mowa w ust. 1. Należy podkreślić, że obie przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego, muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, iż z uprawnienia przewidzianego tą ustawą korzystaj ą tylko osoby fizyczne i to pod warunkiem, że w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami wieczystymi i są nimi w dniu 24 października 2001 r. Musi być przy tym zachowana tożsamość tych osób. Odwołujący się spełnia wyżej wymienione warunki, albowiem nabył prawo użytkowania wieczystego 37/100 części opisanej na wstępie nieruchomości w wymaganych przez ustawę terminach. Natomiast warunków tych nie spełnia B. W., współużytkowniczka udziału 63/100 bowiem nabyła ona swój udział po 26 maja 1990 r. W tych okolicznościach, wniosek strony nie mógł być uwzględniony albowiem uchybiłby obowiązującym przepisom prawa, w tym art. 232 Kodeksu cywilnego. Ten sam grunt nie może być zarazem przedmiotem współwłasności i współużytkowania. Nie można ustanowić jednocześnie na tej samej nieruchomości prawa własności i prawa użytkowania wieczystego.

Na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze przytacza argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji I instancji. Twierdzi, że B. W. będąc współużytkownikiem wieczystym działki jako następczyni prawna po matce M. T. P., korzysta z ciągłości prawa użytkowania wieczystego zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 2001 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi.

W sprawie zgłosił udział Prokurator Prokuratury Okręgowej, który pismem z dnia 10 października 2005 r. podzielił zarzuty skargi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja narusza prawo.

Podzielić należy zarzut skargi odnośnie wadliwej interpretacji przez organy orzekające w niniejszej sprawie przepisu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 3, poz. 24 i Nr 64, poz. 592).

Wymieniony wyżej przepis art. 1 w dacie orzekania przez oba organy miał brzmienie następujące: osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna (ust. 1). Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego (ust. 3). Ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 4). Opłaty sądowe z tytułu założenia i wpisu do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości nabytych na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa (ust. 5). Koszty pomiarów oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych związanych z postępowaniem w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa (ust. 6). Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy tryb wydawania decyzji, o których mowa w ust. 3 (ust. 7).

Jak wynika z niespornych okoliczności sprawy E. P. i B. W. są współużytkownikami wieczystymi w częściach ułamkowych nieruchomości położonej w S. przy ul. Ł., stanowiącej działkę nr (...) o obszarze 483m2, wpisanymi do Księgi wieczystej Nr KW (...), oraz współwłaścicielami stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot budynku mieszkalnego. E. P. był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki zarówno w dacie 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. B. W. zaś jest następcą prawnym na skutek spadkobrania po poprzedniczce prawnej - współużytkowniczce wieczystej działki w dacie 26 maja 1990 r. M. T. P. Wpis B. W. do Księgi Wieczystej Nr (...) jako współużytkownika wieczystego oznaczonej wyżej działki nastąpił w dniu 9 listopada 1994 r. Przedmiotowa nieruchomość, obejmująca naówczas dwie działki o numerach (...) i (...), jak wynika z treści aktu notarialnego umowy użytkowania wieczystego z dnia 18 września 1973 r. Nr rep. (...), oddana została w użytkowanie wieczyste małżonkom M. T. i E. P. w celu zabudowy domem mieszkalnym.

Analiza stanu faktycznego pozwala zatem na twierdzenie, że skarżący oraz uczestniczka B. W. odpowiadają warunkom określonym w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Strony, pozostając aktualnie użytkownikami wieczystymi opisanej wyżej nieruchomości, były nimi w dacie wejścia w życie ustawy to jest w dniu 24 października 2001 r. E. P. był użytkownikiem wieczystym również w dniu 26 maja 1990 r., a B. W. jest następcą prawnym osoby, która legitymowała się prawem użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990 r. Tym samym przysługiwało im w myśl przepisów wskazanej ustawy prawo nabycia własności przedmiotowej nieruchomości - działki nr (...)

Sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze co do tego, że obie przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie, co implikuje obowiązek zachowania tożsamości osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. w stosunku do ich następców prawnych. Zakresem podmiotowym tej ustawy objęci zostali również następcy prawni wieczystych użytkowników, na co w sposób oczywisty wskazuje treść ust. 2 cytowanego wyżej przepisu. W konsekwencji, w ocenie Sądu, krąg osób fizycznych odpowiadających warunkom art. 1 ust. 1 obejmuje również osoby, które w okresie między 26 maja 1990 r. a 24 października 2001 r. stały się następcami prawnymi (pod tytułem ogólnym lub szczególnym) osób, będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., spełniając przy tym pozostałe wymogi art. 1 ust. 1, a odnoszące się do samej nieruchomości.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II S.A./Gd 276/04 (nie publ.). Z kolei w innym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanym w dniu 18 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II S.A./Gd 1491/03 (nie publ.) Sąd ten wskazał między innymi, że nie jest zrozumiałe, ani niczym uzasadnione wyłączenie z kręgu osób ubiegających się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następców prawnych w sytuacji, gdy osoba fizyczna zbyła nieruchomość będącą w użytkowaniu w okresie między dniem 26 maja 1990 r. a dniem 24 października 2001 r.

Trafny jest również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 232 Kodeksu cywilnego o tyle, że w rozpoznawanej sprawie nie znajduje on zastosowania, bowiem oboje współużytkownicy wieczyści mogą skutecznie domagać się przekształcenia tego prawa w prawo własności.

Istota sprawy sprowadza się wyłącznie do rozbieżności w wykładni przepisu prawa materialnego, to jest art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., a co za tym idzie wadliwej oceny dokonanej przez organy administracji na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, iż skarżący wymogom cytowanego przepisu nie odpowiadają.

Sąd podziela w tej mierze stanowisko strony skarżącej, jednakże odnotować należy istnienie poglądów odmiennych, a zgodnych z wykładnią dokonaną w zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (por. m.in. glosę Krzysztofa Kaszubowskiego do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt II S.A./Gd 173/04, Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa 2005/1-2/5).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ nie stosuje ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., a to na skutek utraty przez nią mocy z dniem 12 października 2005 r. na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459). Stosownie do art. 8 tej ostatniej ustawy, do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Organ zatem zwróci się do stron celem ustalenia, czy podtrzymują swoje wnioski złożone w dniu 10 grudnia 2002 r. (B. W.) i w dniu 23 października 2002 r. (E. P.) wniesione do Prezydenta Miasta i w razie pozytywnego ustalenia, rozstrzygnie sprawę na podstawie przepisów wymienionej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił decyzje obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekał w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy, według którego sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane, ponieważ zaskarżona decyzja z uwagi na negatywny charakter z istoty nie jest wykonalna ani skuteczna.

O kosztach Sąd orzekł na wniosek strony, na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalając, że na zasądzone koszty składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 200,00 zł.