Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 26 lipca 2006 r.
II SA/Gd 698/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.).

Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska, NSA Barbara Skrzycka-Pilch.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2005 r., nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2005 r., na podstawie art. 4, art. 5 ust. 2, art. 17 ust. 1 - 4 oraz art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. U. z dnia 6 stycznia 2005 r. przyznano wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem E. U. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od dnia 6 stycznia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.

W rozstrzygnięciu wskazano również, że od przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego odprowadzana będzie składka na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie emerytalne.

Organ administracji wskazał, że wnioskodawczyni spełniała określone w ustawie warunki do uzyskania przedmiotowego świadczenia rodzinnego oraz zawarł w decyzji pouczenie o terminie wypłaty świadczenia oraz obowiązkach ciążących na osobie pobierającej świadczenie pielęgnacyjne.

T. U. wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym zakwestionowała ustalony okres przyznania świadczenia, które w jej ocenie winno być przyznane od miesiąca października 2004 r.

Odwołująca się powoływała się na tę okoliczność, że samotnie wychowuje troje dzieci, w tym jedno dziecko niepełnosprawne, tj. córkę E. U., która od 1 stycznia 2003 r. miała ustaloną niepełnosprawność.

Na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności od 1 stycznia 2003 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na to dziecko. W dniu 5 października 2004 r. stanęła na kolejnej komisji lekarskiej, która wprawdzie uznała, że dziecko jest dalej niepełnosprawne i wymaga stałej opieki, lecz w pkt 6 i 7 orzeczenia o niepełnosprawności dokonano pomyłki wpisując, że dziecko nie wymaga stałej opieki innej osoby.

Konsekwencją tego wpisu było wstrzymanie jej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca października 2004 r. Po odwołaniu się od opisanego wyżej orzeczenia lekarskiego Wojewódzki Zespół do Spraw Niepełnosprawności przy Wojewodzie w dniu 15 grudnia 2004 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej określenia wskazań i orzekł, że małoletnia E. U. jest w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną, wobec której zachodzi konieczność stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Po otrzymaniu odpisu tego orzeczenia w Urzędzie poinformowano ją, że świadczenie pielęgnacyjne może być wypłacone dopiero od stycznia 2005 r., tj. od dnia złożenia ponownego wniosku o przyznanie tego świadczenia.

Odwołująca się wywodziła, że jej dziecko przez cały ten okres było niepełnosprawne, wymagało wyjątkowej opieki osób trzecich i nie rozumie, dlaczego za błędy komisji lekarskiej ma ponosić odpowiedzialność finansową jej małoletnia córka.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 maja 2005 r.:

uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego orzekło o przyznaniu tego świadczenia z tytułu opieki nad E. U. od dnia 1 stycznia do 31 października 2005 r. w pozostałej części utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego.

Natomiast w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takiej sytuacji prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3 ustawy).

W sprawie niniejszej odwołująca się wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia w dniu 6 stycznia 2005 r., a zatem świadczenie powinno jej zostać przyznane od 1 stycznia 2005 r. do końca okresu ważności orzeczenia, który został określony do dnia 31 października 2005 r.

T. U. wniosła skargę do Sądu, w której ponawiając zarzuty odwołania, kwestionowała wyłącznie okres, na który przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy, wywodząc, że brak było podstaw do pozbawienia jej tego świadczenia za ostatni kwartał 2004 r. Fakt błędu komisji lekarskiej nie może powodować negatywnych skutków dla niepełnosprawnego dziecka.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując dodatkowo, że do przepisu art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodano ust. 3a, stanowiący, że "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego."

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania tej normy prawnej w niniejszej sprawie wyłącznie z tej przyczyny, że odwołanie rozpatrywano w dniu 30 maja 2005 r., natomiast wyżej wymieniony art. 24 ust. 3a ustawy wchodził w życie z dniem 1 czerwca 2005 r., a przepisy przejściowe nie dopuszczały jego obowiązywania z mocą wsteczną.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy organom administracji, że stosownie do przepisów Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej między innymi osobom niepełnosprawnym (por. art. 68 ust. 3).

Ponadto stosownie do art. 69 ustawy zasadniczej osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.

Przytoczone wyżej przepisy obowiązującej Konstytucji wytyczają między innymi wykładnię przepisów ustawowych oraz aktów wykonawczych do nich w taki sposób, aby zapewniona została stała, systematyczna pomoc tym obywatelom, którzy z przyczyn od siebie niezależnych muszą w codziennym życiu korzystać z pomocy państwa oraz innych osób.

Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne, a wynika z nich, że niepełnosprawność małoletniej E. U. datuje się od dnia 1 stycznia 2003 r. oraz, że legitymowała się ona odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności w okresie od 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 września 2004 r.

W dniu 5 października 2004 r. małoletnia E. U. stanęła na kolejnej komisji lekarskiej, która wprawdzie uznała, że dziecko jest dalej niepełnosprawne i wymaga stałej opieki, lecz w pkt 6 i 7 orzeczenia o niepełnosprawności dokonano omyłkowego wpisu, że dziecko nie wymaga stałej opieki innej osoby.

Konsekwencją tego błędu było wstrzymanie wypłaty skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca października 2004 r. do końca 2004 r. Po odwołaniu się od opisanego wyżej orzeczenia lekarskiego Wojewódzki Zespół do Spraw Niepełnosprawności przy Wojewodzie w dniu 15 grudnia 2004 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej określenia wskazań i orzekł, że małoletnia E. U. jest w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną, wobec której zachodzi konieczność stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wynika z tego jednoznacznie, iż niepełnosprawność małoletniej E. U. ma charakter ciągły i datuje się od 1 stycznia 2003 r. Jej sytuacja odpowiadała zatem regulacji zawartej w art. 24 ust. 3a ustawy.

Ustawodawca wprowadzając do ustawy o świadczeniach rodzinnych przytoczony wyżej art. 24 ust. 3a naprawił w istocie własny błąd polegający na niezapewnieniu osobom niepełnosprawnym ciągłości należnych im świadczeń w przypadku przeciągającej się procedury uzyskania kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bądź błędnego (omyłkowego) rozstrzygnięcia innego organu w tym zakresie.

Wskazać w tym miejscu należy, że przyczyny braku możliwości uzyskania w odpowiednim czasie, bądź też dopiero w wyniku długotrwałej procedury odwoławczej niezbędnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego niepełnosprawność świadczeniobiorcy nie są związane z jakimikolwiek błędami bądź zaniedbaniami osób niepełnosprawnych. Osoby te zatem nie mogą być obciążane konsekwencjami zaniedbań innych organów administracji publicznej, bądź tez odsyłane na drogę postępowania odszkodowawczego przed sądem powszechnym.

Wykładnia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu przytoczonych wyżej wiążących norm prawnych Konstytucji zobowiązywała w istocie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co najmniej, do zastosowania w tej sprawie przepisu art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

W dalszym postępowaniu organ pierwszej instancji winien wydać decyzję rozstrzygającą pozytywnie wyłącznie wniosek T. U. o przyznanie jej należnego świadczenia wraz z dodatkami za okres od dnia 1 października 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. W pozostałym bowiem zakresie rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonych decyzjach nie naruszały prawa.