Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1310530

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 10 kwietnia 2013 r.
II SA/Gd 25/13
Zezwolenie na usunięcie drzew celem umożliwienia wzrostu innym drzewom.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska.

Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska, NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. J. G. wniósł do Wójta Gminy o wydanie zezwolenia na usunięcie 17 sztuk drzew gatunku topola z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) położonej w miejscowości B., będącej własnością wnioskodawcy. Wskazał, że są to drzewa około 50-letnie, zagrażające bezpieczeństwu (zgniłe pnie i korony).

Decyzją z dnia 14 marca 2012 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 i 4 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), Wójt Gminy odmówił wydania zezwolenia na usunięcie 17 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących: 125 cm, 135 cm, 142 cm, 146 cm, 146 cm, 152 cm, 161 cm, 162 cm, 168 cm, 170 cm, 180 cm, 196 cm, 197 cm, 198 cm, 204 cm, 235 cm, 254 cm z terenu ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku oględzin nieruchomości ustalono, że topole kanadyjskie rosną na terenie pasa zadrzewień śródpolnych, oznaczonych w ewidencji gruntów symbolem Lz, w sąsiedztwie nie występują zabudowania, drzewa nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w istniejących obiektach budowlanych. Podczas oględzin ustalono, że stan sanitarny drzew jest bardzo dobry, w koronie drzew nie występuje posusz, na pniu drzew nie ma śladów pęknięć, są one mocne i zdrowe. W sąsiedztwie drzew znajduje się linia energetyczna, ale bardzo dobry stan sanitarny drzew wskazuje, że drzewa nie stanowią zagrożenia dla funkcjonowania tych urządzeń. Nadto stwierdzono, że w obrębie drzew, objętych wnioskiem, nie występują gatunki objęte ochroną prawną. Organ pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na stan sanitarny drzew oraz brak przesłanek świadczących o tym, że drzewa powodują zagrożenie bezpieczeństwa organ nie zezwolił na ich wycinkę. Pasy zadrzewień są ostojami dla drobnej zwierzyny i ptactwa, a także pełnią funkcję mikroklimatyczne, ochronne, produkcyjne i rekreacyjne.

W odwołaniu od powyższej J. G. wskazał, że na działce nr (...) rosną 54 drzewa gatunku brzoza, klon, lipa i 17 sztuk topoli. Drzewa posadzone zostały w 1965 r. w pięciu rzędach, zaś topole w dwóch rządach. Topole miały stanowić ochronę pozostałych drzew w początkowym okresie wzrostu, a następnie po kilkunastu latach miały być wycięte dla umożliwienia rozwoju bardziej szlachetnych gatunków. Na sąsiedniej działce nr (...) usunięto wszystkie topole, natomiast pozostało 17 topoli na działce nr (...), które rozrosły się do olbrzymich rozmiarów, powodując karłowacenie innych drzew. System korzeniowy topoli zdominował cały teren, korzenie zabierają wodę innym drzewom. Według skarżącego wycięcie 17 sztuk topoli umożliwi rozwój na tym terenie 54 sztuk drzew innych gatunków. Wskazał też, że może dojść do sytuacji jak w 2009 r., gdy topole rosnące na podmokłym terenie zostały wyrwane z korzeniami uszkadzając linie energetyczne. Strona stwierdziła także, że w Unii Europejskiej topola podlega wycince ze względu na szkodliwe działanie na otoczenie.

Decyzją z dnia 19 listopada 2012 r., nr (...), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i 2c ustawy o ochronie przyrody, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazując, na treść art. 83 ust. 1 i 2c ustawy o ochronie przyrody, podniosło, że decyzja w przedmiocie usunięcia drzew ma charakter uznaniowy. Norma art. 83 ustawy nie określa żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów bądź do odmowy jego wydania. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, winien wobec tego rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako, podlegającego ochronie prawnej, elementu przyrody. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna, zawarta we wniosku o wydanie takiego zezwolenia, zostanie przez organ uznana za ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej w ustawie ochrony drzew.

Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, materiał dowodowy sprawy wskazuje, że wnioskowane do wycinki drzewa nie stanowią zagrożenia bezpieczeństwa, zaś stan sanitarny tych drzew jest bardzo dobry. Topole rosną na terenie zadrzewień śródpolnych (LzV). W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono również, że dobry stan sanitarny drzew wskazuje, że drzewa nie stanowią zagrożenia dla funkcjonowania linii energetycznej znajdującej się w sąsiedztwie. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że przyczyna zamierzonego usunięcia drzew podana we wniosku tj. zagrożenie bezpieczeństwa, nie została potwierdzona przeprowadzonym postępowaniem dowodowym. Jak wskazał organ pierwszej instancji zadrzewienia śródpolne spełniają funkcje wiatrochronne, fitomelioracyjne, są ostojami dla drobnej zwierzyny i ptactwa a także pełnią funkcje mikroklimatyczne, ochronne, produkcyjne i rekreacyjne.

Kolegium stwierdziło także, że brak jest także podstaw prawnych do zastosowania art. 83 ust. 1 ustawy w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie wnioskowanych drzew z powodu hipotetycznych przesłanek ewentualnego zagrożenia dla linii energetycznej z powodu np. potencjalnego pojawienia się silnych wiatrów, opartych tylko na twierdzeniach zainteresowanej strony, co zostało podniesione w odwołaniu. Ustawa o ochronie przyrody nie wartościuje gatunków drzew, nie można zatem twierdzić, że drzewa z gatunku topola stanowią mniejszą wartość od drzew z gatunku brzoza, lipa czy klon rosnących na pozostałej części nieruchomości wnioskodawcy. Ustawodawca jedynie zwolnił od opłat usunięcie topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, pod warunkiem, że zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków (art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy).

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji miał zatem prawo odmówić zgody na wycięcie 17 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska z terenu przedmiotowej nieruchomości. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę, ochrona składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach. W ramach wykonywania tego obowiązku organ miał prawo uznać, że sporne drzewa nie kwalifikują się do wycięcia.

W skardze na powyższą decyzję J. G. wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że na przedmiotowej działce rosną 54 drzewa, zdaniem skarżącego szlachetniejsze. Objęte wnioskiem topole rosną w pasie śródpolnym i zdominowały cały wymieniony pas, powodując karłowacenie innych drzew. Wycięcie topoli nie pozbawi ostoi dla drobnej zwierzyny i ptactwa, natomiast poprawi funkcje rekreacyjne, na które powołują się organy obu instancji. Wskazał, że mógłby być zobowiązany do zastąpienia wyciętych drzew w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków. Wszystkie topole posiadają większe wymiary niż wymienione w art. 86 ust. 1 ustawy i wycięcie ich znacznie poprawi wzrost pozostałych drzew i krzewów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Należy zauważyć, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym krajobrazu, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, a celem ochrony przyrody stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 ustawy jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień zgodnie z rozdziałem czwartym ustawy o ochronie przyrody, obejmującym swoim zakresem jej art. 83 ust. 1, jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że decyzja taka zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę. Organ zaś ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie zasadności usunięcia drzewa z danej nieruchomości. Organ wydając decyzję w tym zakresie jest zobowiązany do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, który wymaga kierowania się ww. wymienionymi celami ochrony przyrody, jak i dla podmiotu wnioskującego o usunięcie drzewa.

Przenosząc, wyżej poczynione, rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że przedstawiane przez skarżącego, w toku postępowania, powody, dla których miałyby zostać usunięte drzewa z terenu przedmiotowej nieruchomości, nie zasługiwały na akceptację.

Skarżący w swoim wniosku argumentował, że drzewa winny być usunięte, ponieważ z uwagi na ich zgniłe pnie i konary, zagrażają one bezpieczeństwu. W toku postępowania przedstawił dodatkowy argument, a mianowicie okoliczność, że objęte wnioskiem topole planowane były do wycięcia, czego nie wykonano, zaś obecnie utrudniają one rozrost 54 innych drzew szlachetniejszych gatunków. Wskazywał także na prawdopodobieństwo uszkodzenia linii energetycznej, na skutek przewrócenia topoli przez silne wiatry, bowiem rosną one na podmokłym terenie. Podnosił ponadto możliwość zobowiązania go do zastąpienia topoli drzewami innych gatunków.

Powyższe twierdzenia skarżącego, mające wykazywać zasadność wniosku, nie znalazły swego uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie, to jest w toku przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości oględzin. Z ustaleń faktycznych poczynionych w toku tych oględzin wynikało, że w sąsiedztwie topoli, objętych wnioskiem, nie występują zabudowania, stan sanitarny drzew jest bardzo dobry i nie stanowią one zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Nie został zatem potwierdzony, wskazywany przez skarżącego, zły stan sanitarny drzew, a w konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, na skutek przewrócenia drzew. Przewidywania skarżącego o możliwych szkodach spowodowanych wywróceniem drzew przez silny wiatr nie mogą, wobec powyższych ustaleń, stanowić podstawy wydania zezwolenia na ich usunięcie.

Opisywane przez skarżącego działania związane z nasadzeniami przedmiotowych drzew oraz przedstawiona koncepcja, zgodnie z którą miałyby być one przeznaczone do wycięcia po upływie określonego czasu nie mogą obecnie stanowić podstawy do ich usunięcia, skoro celem ochrony przyrody, na podstawie ustawy, jest m.in. ochrona zadrzewień.

Nie ma także podstaw, na gruncie obowiązujących przepisów, aby - wbrew twierdzeniom skarżącego - dokonywać wartościowania poszczególnych elementów przyrody, w tym poszczególnych gatunków drzew i dokonywać usuwania jednych w celu umożliwienia wzrostu innym. Ustawodawca objął bowiem ochroną wszystkie elementy przyrody opisane w art. 2 ust. 1 ustawy, w tym zadrzewienia, bez względu na objęte nimi gatunki drzew.

Odnośnie możliwości zastosowania w stosunku do skarżącego art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy, zgodnie z którym nie pobiera się opłat za usunięcie drzew topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków, to należało podkreślić, że przepis ten może mieć zastosowanie dopiero w razie wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu. Wbrew twierdzeniom skarżącego przepis ten nie dopuszcza usuwania tego rodzaju drzew, jak opisane w nim topole.

Nie mniej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były ustalenia organu pierwszej instancji, podzielone przez organ odwoławczy, że zadrzewienia śródpolne spełniają funkcje wiatrochronne, fitomelioracyjne, są ostojami dla drobnej zwierzyny i ptactwa a także pełnią funkcje mikroklimatyczne, ochronne.

Tak więc skoro ustawodawca przewidział, że usunięcie drzewa w wieku ponad 10 lat podlega ochronie (por. art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy) i usunięcie takiego drzewa podlega reglamentacji, to należy uznać, że zgoda na ich usunięcie może być wydawana tylko w przypadkach szczególnych, bez szkody dla szeroko rozumianej ochrony przyrody.

Ustawodawca przesłanki wyrażenia zgody pozostawił uznaniu organu, który winien poszukiwać rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak i podmiotu wnioskującego.

Zdaniem Sądu podnoszone przez skarżących argumenty o mniejszej wartości drzew gatunku topoli oraz bliżej niesprecyzowane zagrożenie bezpieczeństwa mienia nie mogły stanowić podstawy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Podkreślić też należy, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom wynikającym między innymi z ustawy o ochronie przyrody. Tak więc skarżący nie ma nieograniczonej swobody dysponowania własnością i zasobami przyrody znajdującymi się na jego działce.

W ocenie Sądu organ wydając przedmiotową decyzję nie naruszył reguł uznania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał i wyjaśnił dlaczego nie zachodzą podstawy do usunięcia siedmiu zdrowych drzew rosnących na działce skarżących. W ocenie Sądu organy administracji publicznej nie naruszyły reguł postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wnioski organów wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego, nie wykraczają poza swobodną ocenę materiału. Dokonane ustalenia i ich ocena nie pozostaje w sprzeczności z treścią zebranego materiału w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.