Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722994

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 18 września 2019 r.
II SA/Gd 190/19
Informacyjny charakter doręczenia pisma stronie z pominięciem pełnomocnika.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska.

Sędziowie WSA: Dariusz Kurkiewicz, Asesor Magdalena Dobek-Rak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na postanowienie Wojewody z dnia 19 grudnia 2018 r., nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości

1. uchyla zaskarżone postanowienie,

2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody z dnia 19 grudnia 2018 r., nr (...), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty K., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 23 października 2018 r., nr (...).

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 23 października 2018 r. Starosta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonych jako działki nr (...) i (...), położonych w obrębie L., gmina Ż., poprzez udzielenie przedsiębiorstwu B zezwolenia na ułożenie linii kablowej nN 0,4 kV przebiegającej przez te działki w ramach budowy sieci elektroenergetycznej nN 0,4 kV od istniejącej stacji transformatorowej nr (...)"(...)", stanowiącej inwestycję celu publicznego.

Od powyższej decyzji w dniu 14 listopada 2018 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) odwołanie wniosła Spółka A.

Wojewoda postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził bowiem, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 29 października 2018 r. Tym samym, wnosząc w dniu 14 listopada 2018 r. odwołanie Spółka uchybiła terminowi do dokonania tej czynności, bowiem upłynął on w dniu 13 listopada 2018 r.

W skardze skarżąca Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., polegającym na uznaniu, że skarżąca przekroczyła ustawowy termin do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, która to zdaniem organu została jej skutecznie doręczona w dniu 29 października 2019 r., podczas gdy w rzeczywistości zaskarżona decyzja została doręczona wyłącznie stronie (na adres siedziby Spółki w C.), z pominięciem jej prawidłowo ustanowionego pełnomocnika i wskazanego w treści pełnomocnictwa adresu do doręczeń (dla tegoż pełnomocnika), co jednocześnie stanowiło naruszenie zasad określonych w art. 8 k.p.a. oraz w art. 10 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podkreślając, że Spółka wnosząc odwołanie od decyzji z dnia 23 października 2018 r. nie zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na nieskuteczne doręczenie decyzji Starosty. Również w skardze taki wniosek nie został zawarty. Niewątpliwie, doręczenie decyzji stronie a nie pełnomocnikowi należy traktować jako pominięcie samej strony, jednakże w sytuacji, kiedy strona po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji nie podniosła faktu nieprawidłowości w doręczeniu tej decyzji i wniosła w ustawowym terminie odwołanie, należy przyjąć, że doręczenie decyzji skarżącemu zamiast pełnomocnikowi było skuteczne. Strona ma bowiem prawo podjąć każdą czynność w sprawie z pominięciem pełnomocnika. Skuteczne wniesienie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji doręczonej stronie, a nie jej pełnomocnikowi wyłącza zatem możliwość uznania doręczenia tej decyzji za nieprawidłowe.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa.

Stanowiący podstawę prawną kontrolowanego postanowienia przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dnia od dnia doręczenia decyzji stronie a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Stwierdzenie zaś przez organ odwoławczy, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. uprawnia do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Jednak zauważyć należy, że termin do wniesienia odwołania, zgodnie z powołanym art. 129 § 2 k.p.a., biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Przy czym, w myśl art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Stosownie zaś do treści art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Art. 32 k.p.a. stanowi bowiem, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Z powyższego wynika, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa w postępowaniu za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec czego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r., I OSK 259/17, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń, nakłada na organy administracji prowadzące postępowanie obowiązek doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OSK 256/16, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik powinien mieć bowiem zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie. Przepisy regulujące doręczenie lub ogłoszenie, z uwagi na ich ogólny cel, stanowią gwarancję przestrzegania przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego i mają chronić obywatela przed nadużyciami ze strony administracji (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2007 r., II GSK 268/07, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, doręczenie decyzji stronie z pominięciem jej pełnomocnika jest bezskuteczne (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2017 r., II OSK 59/16, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Doręczenie w takiej sytuacji decyzji stronie, zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma w stosunku do tej strony wymiar wyłącznie informacyjny, strona zostaje tylko poinformowana o treści orzeczenia. Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., I OSK 1855/13, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bieg terminu do złożenia środka odwoławczego warunkuje dopiero doręczenie decyzji (postanowienia) ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się przy tym uwagę że doręczenie, aczkolwiek dokonane z oczywistym naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., może być uznane za skutecznie dokonane, jedynie wtedy, gdy nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 2995/98, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że decyzja Starosty K. z dnia 23 października 2018 r. nie została skutecznie doręczona skarżącej Spółce.

W dniu 27 września 2018 r. adwokat M. K. przedłożył bowiem do akt administracyjnych sprawy pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą Spółkę do reprezentowania jej w przedmiotowej sprawie w postępowaniu administracyjnym, sądowoadministracyjnym, przed wszelkimi organami, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W pełnomocnictwie wskazano adres do doręczeń: ul. P. (...), (...) G. Od tego momentu organ zobowiązany był do dokonywania doręczeń skarżącej Spółce na adres pełnomocnika wskazany w dokumencie pełnomocnictwa jako adres do doręczeń.

Powyższych obowiązków organ zaniedbał w niniejszej sprawie, albowiem zarówno zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed jej rozstrzygnięciem, jak i decyzję Starosty z dnia 23 października 2018 r. wysłano do adwokata M. K. na adres C. (...), (...) G., będący adresem skarżącej Spółki. Pod adresem tym przesyłki zostały odebrane przez osobę upoważnioną w Spółce do odbioru korespondencji. Doręczenie decyzji nastąpiło więc z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a tym samym było nieskuteczne. Przy tym oceny tej nie może zmienić fakt wcześniejszego doręczenia zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. również na adres Spółki z pominięciem pełnomocnika. Świadczy to wyłącznie o całkowitym pominięciu przez organ pełnomocnika strony w toku całego postępowania i naruszeniu jej podstawowych uprawnień procesowych.

Dokonane w ten sposób doręczenie decyzji organu pierwszej instancji wywołało niewątpliwie ujemne skutki procesowe dla strony skarżącej, gdyż wniosła ona odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 1 k.p.a.

Ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zaś możliwe tylko wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona. Jeżeli nie nastąpiło prawidłowe jej doręczenie przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania nie jest możliwe, ponieważ termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2019 r., I GSK 1126/18, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sytuacji brak było podstaw do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą Spółkę odwołania.

Dlatego też, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 zł, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika - adwokata w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym, do czego uprawniony był stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.