II SA/Gd 19/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2647116

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 marca 2019 r. II SA/Gd 19/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.).

Sędziowie WSA: Mariola Jaroszewska, Asesor Magdalena Dobek-Rak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 23 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty z 5 czerwca 2018 r., o odmowie wznowienia postępowania w sprawie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w L., gmina C. stanowiącej dz. nr (...).

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:

Pismem z 18 stycznia 2017 r. Starosta w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa mienia w trybie art. 25e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r., o Krajowym Rejestrze Sądowym zwrócił się do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, że podmiot A. nie jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. Kolejnym pismem z 21 marca 2017 r., organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego o udzielenie informacji czy firma A. podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, czy do dnia 31 grudnia 2015 r., złożyła wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, jeżeli tak czy wniosek został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo czy postępowanie o wpis zostało umorzone.

Sąd Rejonowy w piśmie z 27 marca 2017 r., poinformował, że firma A. nie złożyła do dnia 31 grudnia 2015 r., wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Podmioty które nie złożyły wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego uznaje się za wykreślone z dniem 1 stycznia 2016 r. Dodatkowo Sąd wskazał, iż Spółka złożyła wniosek o wpis do KRS w dniu 17 marca 2017 r., jednak Sąd odrzucił wniosek.

Zawiadomieniem z 25 kwietnia 2017 r., Starosta działając z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w gminie C., obręb L. dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) jako mienia pozostałego po A. Decyzją z 11 lipca 2017 r., Starosta orzekł o nieodpłatnym nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r., przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę wykonującego zadania z administracji rządowej, prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w gminie C., obręb L. oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr (...) o powierzchni 1 502 m2 dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr (...), jako mienia pozostałego po A. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 5 sierpnia 2017 r.

A. wnioskiem z 23 marca 2018 r., zwrócił się do Starosty o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 11 lipca 2017 r. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z brakiem udziału strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją bez jej winy. Nie jest dopuszczalnym sytuacja, w której dochodzi do nabycia prawa oraz podjęcia działań zmierzających do zmiany wpisu w treści księgi wieczystej z pominięciem właściciela.

W konsekwencji powyższego Starosta postanowieniem z 5 czerwca 2018 r., odmówił wznowienia postępowania z wniosku A. w sprawie zakończonej decyzją Starosty z 11 lipca 2017 r. w sprawie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w L. gmina C. oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr (...).

Rozpoznając wniesione zażalenie Kolegium uznało za zasadne orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia jako zgodnego i uzasadnionego w świetle przepisów obowiązującego prawa. W ocenie Kolegium organ I instancji wykazał, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o wskazaną przez pełnomocnika wnioskodawcy przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ponieważ wniosek w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiącej dz.nr (...) został złożony przez podmiot pozbawiony legitymacji procesowej do takiego działania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Podkreśliło Kolegium, iż w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym oznacza możność wskazania określonego przepisu prawa prawnego, z którego by wynikało, iż dane postępowanie administracyjne będzie oddziaływać na konkretne prawo danego podmiotu.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji przywołał treść przepisu art. 9 ust. 2a przywołanej ustawy, wedle którego podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia1997 r., które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r., nie złożyły wniosku o wpis do rejestru uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku, gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r., został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach art. 2b-2g i 21 powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania.

Z dniem 1 stycznia 2016 r., Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów o których mowa w 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru (ust. 2b). W postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w ust. 2b oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w ust. 2a. (art. 9 ust. 2j)przywołanej ustawy. Decyzje w tym przedmiocie wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 9 ust. 2 i ustawy).

Działając w oparciu o powyższe przepisy prawa Starosta po ustaleniu, że firma A. nie dopełniła terminowego obowiązku, o którym mowa w ww. przepisie art. 9 ust. 2a ustawy, decyzją z 11 lipca 2017 r., orzekł o nieodpłatnym nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r., przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę prawa własności mienia pozostałego po firmie A., która z dniem 1 stycznia 2016 r., została uznana za wykreśloną z Krajowego Rejestru Sądowego.

W rozumieniu przywołanych wyżej przepisów prawa nie ma więc wątpliwości, że dnia 1 stycznia 2016 r., skarżąca Spółka została uznana za wykreśloną z rejestru, wygasły prawa wspólników w majątku likwidacyjnym spółki co oznacza, że spółka ta utraciła swój byt prawny, a jedynym podmiotem zgodnie z art. 9 ust. 2j ustawy będącym stroną postępowania stał się Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę. Z uwagi na fakt, iż podmiot wnoszący o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty z 11 lipca 2017 r. nie spełniał warunków formalnych przewidzianych przepisem art. 147 k.p.a., gdyż wniosek o wznowienie postępowania nie został złożony przez podmiot który utracił status strony w rozumieniu przepisów k.p.a. koniecznym było wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w zażaleniu Kolegium zwróciło uwagę, iż zaniechanie rejestracji Spółki działającej od dnia 23 maja 1997 r., do Krajowego Rejestru Sądowego oznacza że podmiot ten nie dopełnił obowiązku rejestrowego i nie uporządkował swojej sytuacji prawnej. W rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych, jak i przepisów wcześniejszych, nabycie przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością osobowości prawnej było związane z wpisem do rejestru (art. 12 Kodeksu spółek handlowych i art. 160 ust. 4, art. 171 § 1 Kodeksu handlowego). Ponadto to przepis art. 7 cytowanej ustawy stanowi, że podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. poz. 1924 z 2014) druk sejmowy 2816 zaznaczono, że okres ponad 13 lat liczony od wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym stwarzał dostateczne możliwości złożenia wniosku o wpis podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego przy zachowaniu minimum staranności ze stronny zainteresowanych. Niestety w niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do złożenia wniosku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nie zachował tej staranności, ponieważ z pisma Sądu Rejonowego z 27 marca 2017 r., wynika, że wniosek o wpis do KRS Spółka złożyła dopiero w dniu 10 marca 2017 r. Zamknięcie ostatecznie datą 31 grudnia 2015 r., możliwości dokonania wpisu miało na względzie zapewnienie pewności oraz bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, zapobiegnięcie sytuacji w której nieprzerejestrowane spółki były poza kontrolą i nadzorem sądów rejestrowych co mogło prowadzić do wielu nadużyć.

Mając więc na uwadze, iż w rozumieniu przepisu art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić tylko na żądanie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a w niniejszej sprawie organ I instancji wykazał, że strona żądająca wznowienia postępowania z dniem 1 stycznia 2016 r., utraciła przymiot strony, który pozwalałby na jej zaliczenie do kręgu stron w niniejszym postępowaniu, zarzuty podnoszone przez pełnomocnika strony w zażaleniu Kolegium uznało za bezpodstawne.

Skargę na powyższe postanowienie wniosło A. (dalej skarżąca albo Spółka) zarzucając naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w z związku z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania a w konsekwencji pozbawienie strony możliwości czynnego udział w postępowaniu oraz naruszenie art. 147 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem legitymacji do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej wskazał, że wprowadzone rozwiązanie stanowiące o nieodpłatnym nabyciu mienia przez Skarb Państwa ingeruje w konstytucyjne prawo własności skarżącej. Bezsprzecznie nie można uznać, iż właściciel nieprzerejestrowanej spółki działał niezgodnie z prawem. Ustawodawca wielokrotnie przedłużał terminy na dokonanie wymaganych czynności, jednakże dotychczas niewykonanie tych obowiązków nie było zagrożone sankcją likwidacji podmiotu poprzez jego wykreślenie z rejestru przedsiębiorców. Treść wprowadzonych przepisów skutkuje wygaśnięciem wszelkich praw wspólników w majątku likwidacyjnym z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Przyjęcie regulacji w brzmieniu przywołanym przez organ spowodowało, iż skarżąca nie tylko utraciła spółkę jako przedsiębiorstwo, ale także mienie należące do spółki, tj. przykładowo nieruchomość położoną we W. przy ul. G., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Zatem ustawodawca pozbawił skarżącą własności i innych praw majątkowych.

Regulacje wprowadzone ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw budzą wątpliwości w zakresie poprawności oraz zgodności z Konstytucją RP. W niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wobec braku udziału strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną bez jej winy. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której dochodzi do nabycia prawa oraz podjęcia działań zmierzających do zmiany wpisu w treści księgi wieczystej z pominięciem właściciela. Taki stan rzeczy stanowi naruszenie prawa, które nie może się ostać.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mającym, bądź mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej jako: k.p.a.).

Kwestią bezsporną pozostaje, że rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania organ I instancji, odmówił wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w L., gmina C., stanowiącej działkę nr (...). Poza sporem pozostaje, że motywem wydanego postanowienia Starosty, był - oczywisty (w ocenie tego organu) - brak interesu prawnego, po stronie wnioskującej Spółki. Z tej też przyczyny organ I instancji uznał, za celowe odmówić wznowienia postępowania w sprawie.

Podzielił to stanowisko organ odwoławczy przyjmując brak przymiotu strony po stronie skarżącej wnioskującej o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości - działki nr (...) położonej w L.

Podkreślić trzeba, że na podstawie art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że w przypadku gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest - tak jak w niniejszej sprawie - na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ("strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"), to badanie interesu prawnego wnioskodawcy następuje, co - do zasady - już po wznowieniu postępowania administracyjnego. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy już z treści wniosku wynika, iż brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Taka sytuacja - w ocenie orzekających w sprawie organów - ziściła się na gruncie badanej sprawy. Sąd to stanowisko podziela.

Mocno należy zaakcentować, że stan faktyczny badanej sprawy jest szczególny. W okolicznościach badanej sprawy nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie o przerejestrowanie Spółki nie zostało zainicjowane i bezspornie nie toczyło się. Przyznaje to nawet pełnomocnik Spółki we wniesionej skardze i wywodzi niekonstytucyjność tego rodzaju przepisów prawa. Wystąpienie tych wszystkich elementów, zostało ustalone na etapie wydawania decyzji w dniu 11 lipca 2017 r. i niewątpliwie na moment wydawania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stan faktyczny w tym zakresie pozostał taki sam. A. nie posiada bytu prawnego.

Jednocześnie, zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770 z późn. zm.), zostało przez ustawodawcę literalnie wskazane, jako przesłanka wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 9 ust. 2i tej samej ustawy (którą w badanej sprawie wydano 11 lipca 2017 r. i której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania). To bezpośrednie powiązanie przez ustawodawcę zaistnienia przesłanek z art. 9 ust. 2b z przepisem art. 9 ust. 2i powołanej ustawy, powoduje, że poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych w kontekście statusu skarżącej Spółki oraz losów samej Spółki, jest ze sobą nierozerwalnie związane.

Za oczywisty należy uznać brak przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym skoro tego przymiotu wnioskująca Spółka nie posiadała w postępowaniu głównym, zakończonym ostateczną decyzją z 11 lipca 2017 r. Nieskuteczne jest kwestionowanie przez pełnomocnika strony skarżącej konstytucyjności przepisów w sytuacji, gdy przez wiele lat ustawodawca umożliwiał dokonanie czynności przerejestrowania podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego celem zachowania ciągłości bytu, a Spółka z tej możliwości nie skorzystała. W konsekwencji utraty bytu prawnego nie sposób przyjąć, że Spółka posiada interes prawny we wznowieniu postępowania. Jedynym więc podmiotem legitymującym się interesem prawnym do udziału w postępowaniu w sprawie nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości Spółki, jest Skarb Państwa.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.