Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 15 września 2006 r.
II SA/Gd 156/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 15 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2005 r. Nr (...) w przedmiocie braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki postanawia odrzucić wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 725/05.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 4 sierpnia 2005 r. B. Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pismem z dnia 19 listopada 2005 r. Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz do nadesłania odpisu skargi wraz z załącznikami w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Z uwagi na to, iż skarżący we wskazanym terminie nie uiścił wpisu i nie uzupełnił jej braków Sąd postanowieniem z dnia 2 stycznia 2006 r. odrzucił skargę.

Doręczając stronom odpisy powyższego postanowienia Sąd pouczył je o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, o obowiązku jej sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego oraz o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 10 stycznia 2006 r.

W dniu 9 lutego 2006 r. skarżącemu upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

W dniu 10 lutego 2006 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, który to wniosek uwzględniono postanowieniem z dnia 15 lutego 2006 r.

W dniu 10 lutego 2006 r. skarżący złożył w organie nadzoru budowlanego pismo skierowane do tutejszego Sądu zawierające żądanie "wznowienia postępowania na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego".

Organ przekazał powyższe pismo do Sądu w dniu 3 marca 2006 r.

Wezwany do usunięcia braków formalnych tego pisma skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wyjaśnił, iż wniosek o wznowienie postępowania dotyczy postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 2 stycznia 2006 r. Skarżący wyjaśnił, iż domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 w związku z art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z art. 45 Konstytucji RP z uwagi na brak pouczenia go w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazanej podstawy wznowienia skarżący powołując się na treść ww. art. 6 wyjaśnił, iż sąd wzywając go do uiszczenia wpisu sądowego powinien był pouczyć go o możliwości i trybie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Odrzucenie skargi w związku z nieuiszczeniem wpisu, w sytuacji braku stosownego pouczenia o przysługujących stronie prawach narusza przepis art. 45 Konstytucji RP. Za tym stanowiskiem w ocenie skarżącego przemawia dodatkowo fakt, iż postanowieniem z dnia 15 lutego 2006 r. przyznano mu prawo pomocy.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 2 stycznia 2006 r. w przedmiocie odrzucenia jego skargi na decyzję organu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w trzymiesięcznym terminie wskazanym w art. 277 ww. ustawy. Wobec bowiem wskazywanej przez stronę podstawy wznowienia i okoliczności podanych w skardze termin ten należy liczyć od dnia w którym strona dowiedziała się o możliwości ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, czyli od dnia 9 stycznia 2006 r. Przekazanie przez organ skargi o wznowienie postępowania w dniu 3 marca 2006 r., a więc w tym terminie skutkuje jego zachowaniem.

W niniejszej sprawie skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Należy wskazać, iż przytoczenie w treści wniosku o wznowienie postępowania przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wymieniają podstawy wznowienia nie jest równoznaczne z tym, iż skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Sąd na posiedzeniu niejawnym jest zobligowany i uprawniony do zbadania wskazanej podstawy w aspekcie okoliczności podnoszonych we wniosku. W przypadku bowiem stwierdzenia, iż wskazywana podstawa wznowienia w rzeczywistości nie występuje należy uznać, iż skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.

Zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Skarżący zaistnienia tej podstawy upatruje w naruszeniu przez sąd przepisu art. 6 ww. ustawy. Twierdzi, iż wskutek braku pouczenia go w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego o możliwości uzyskania w ramach prawa pomocy zwolnienia od kosztów wpisu i ustanowienia pełnomocnika nie złożył w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy. To w konsekwencji spowodowało odrzucenie jego skargi i naruszenie prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji.

Przywołany art. 6 stanowi, iż sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia tego przepisu nie oznacza jednak obowiązku pouczania każdej strony wnoszącej skargę o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taki obowiązek powstaje dopiero wówczas gdy z podnoszonych okoliczności wynika, iż stan majątkowy strony może utrudnić jej lub uniemożliwić dochodzenie jej praw. Należy zauważyć, iż z treści skargi w niniejszej sprawie taka okoliczność nie wynika. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, przy czym stosownie do wymogów art. 6 wyjaśniono skarżącemu, iż bezskuteczny upływ tego terminu spowoduje odrzucenie skargi. Skarżący nie dysponując środkami na uiszczenie wpisu po otrzymaniu wezwania winien uzupełnić braki skargi i poinformować sąd, iż jego stan majątkowy nie pozwala mu na ponoszenie kosztów sądowych. Wówczas taka informacja obligowałaby sąd do udzielenia mu w trybie art. 6 wskazówek co do możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Należy wskazać, iż podstawą odrzucenia skargi w niniejszej sprawie nie było tylko nieuiszczenie wpisu przez skarżącego ale również nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Stąd skarżący nie może skutecznie powoływać się na naruszenie przez sąd przepisów prawa (art. 6 ww. ustawy) i pozbawieniem go możności działania. Nawet bowiem złożenie przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do uiszczenia wpisu nie skutkowałoby przerwaniem tego terminu w odniesieniu do usunięcia braków formalnych skargi. Udzielanie stronom wskazówek co do czynności procesowych jest uwarunkowane okolicznościami konkretnej sprawy. Pouczenie o instytucji prawa pomocy w trybie art. 6 ustawy jest konieczne i celowe wówczas gdy ze wskazywanych okoliczności wynika, iż stan majątkowy strony może uniemożliwić jej lub utrudnić podejmowanie czynności. Z tych właśnie względów sąd pouczając strony o możliwości wniesienia środków odwoławczych objętych tzw. przymusem adwokackim poucza strony w trybie art. 6 o instytucji prawa pomocy. Przepis ten jednak nie obliguje sądu do pouczania strony wnoszącej skargę w wezwaniu do uiszczenia wpisu o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, chyba że już z twierdzeń skargi wynika celowość takiego pouczenia.

Całkowicie pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wynikające z tego przepisu tzw. prawo do sądu jest realizowane w ramach i w zgodzie z obowiązującą procedurą sądową. Skoro skarżący wniósł skargę do sądu, która zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została odrzucona, to nie może skutecznie odwoływać się do art. 45 ust. 1 Konstytucji dla wykazania, iż został pozbawiony możliwości rozpatrzenia jego sprawy przez sąd.

W związku z powyższym nie można uznać, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z dnia 2 stycznia 2006 r. skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa (art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 45 Konstytucji) był pozbawiony możności działania. Jak wskazano wyżej przepis art. 6 ww. ustawy nie obliguje sądu administracyjnego do pouczania stron w wezwaniu do uiszczenia wpisu o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Tym samym nie można uznać, iż wniesiona skarga o wznowienie postępowania jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Okoliczność ta skutkuje natomiast odrzuceniem wniosku stosownie do przytoczonego na wstępie przepisu art. 280 § 1 wskazanej ustawy.