Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3115392

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 12 stycznia 2021 r.
II SA/Bk 792/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi "D." SA w W. na decyzję Wojewody P. z dnia (...) października 2020 r. nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru PESEL

1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia (...) sierpnia 2020 r., nr (...).

2. Zasądza od Wojewody P. na rzecz "D." SA z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...).05.2020 r. Spółka Akcyjna "D." z siedziba w W. złożyła wniosek do Urzędu Miejskiego w B. o udostępnienie z rejestru PESEL adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy p. E. G.

Spółka (zwana dalej: skarżącą) uzasadniła wniosek tym, że p. E. G. jest prezesem zarządu Spółki z o.o. D. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. W postępowaniu upadłościowym ustalono plan podziału majątku Spółki D., gdzie pełne zaspokojenie wierzytelności uzyskują wierzyciele kategorii I i II, wierzyciele kategorii III uzyskują zaspokojenie w 5,16%, zaś skarżąca została zaliczona do kategorii IV, co oznacza, że nie uzyskała zaspokojenia swoich wierzytelności wynoszących 32 825,94 zł. Skarżąca twierdziła, że zamierza dochodzić swoich należności od członka zarządu upadłej Spółki czyli p. E. G., zgodnie z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Aby wytoczyć powództwo, skarżąca musi podać miejsce zamieszkania pozwanej, zgodnie z art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. Stąd też niezbędna jest znajomość adresu. Do wniosku Skarżąca dołączyła wyciąg z zestawienia do listy wierzytelności firmy D. Sp. z o.o., kserokopię ostatecznego planu podziału wierzytelności oraz wyciąg z KRS, uzyskane z Sądu Rejonowego P. - S. XI Wydział Gospodarczy (sygn. akt (...)). Urząd Miejski w B. wezwał skarżącą, pismem z dnia (...).07.2020 r., do nadesłania dokumentów potwierdzających interesprawny w uzyskaniu danych osobowych p. E. G. W odpowiedzi z dnia (...).08.2020 r. skarżąca wyraziła stanowisko, że takim dokumentem nie musi być postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego, skoro został ustalony podział funduszy z masy upadłości. Dołączyła na tą okoliczność kilka wyroków sądowych.

Decyzją z dnia (...).08.2020 r. Prezydent Miasta B., na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 t.j.), odmówił skarżącej udostępnienia z rejestru PESEL adresu zameldowanuia na pobyt stały i czasowy p. E. G.

Organ stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanego adresu. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, dane z rejestru PESEL mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeśli wykażą w tym interesprawny. Organ przywołał art. 370f ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe, który stanowi "Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego". W aktach sprawy brak jest takiego postanowienia, stąd też na tym etapie nie występuje odpowiedzialność członków zarządu spółki, bo zaspokojenie następuje z masy upadłości. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości o którym mowa w art. 299 k.s.h.

W odwołaniu od ww. decyzji D. S.A. zarzuciła: naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w związku z art. 299 § 1 k.s.h. i art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. przez dokonanie błędnych wykładni tych przepisów i stwierdzenie nie wykazania interesu prawnego w sytuacji gdy:

- nie istnieje podstawa prawna zobowiązująca skarżącą do przedstawienia postanowienia sądu upadłościowego o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań Spółki D.,

- dołączony do wniosku ostateczny plan podziału wierzytelności, z którego skarżąca nie uzyskała spłaty, stanowi udowodnienie interesu prawnego, uzasadniającego wniosek,

- decyzja jest sprzeczna z linią orzeczniczą sądów powszechnych i administracyjnych (wskazano sygnatury akt),

- organ naruszył art, 6 k.p.a. poprzez przekroczenie uprawnień do oceny złożonego wniosku, ponieważ zasadność wystąpienia z pozwem o zapłatę przeciwko E.G., w trybie art. 299 k.s.h, będzie dokonywana przez sąd powszechny.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta B. i uwzględnienie wniosku bądź o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ I instancji.

Wojewoda P., decyzją z dnia (...).10.2020 r. o nr (...) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Wojewoda P. podzielił argumentację organu I instancji, przemawiającą za uznaniem nie wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych z ewidencji PESEL. W ocenie organu, strona nie wykazała materialnoprawnej i bezpośredniej podstawy do uzyskania adresu E. G. Zamiar wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym w trybie art. 299 k.s.h. musiałby być oceniony przez organ administracji czy zaistniały okoliczności uzasadniające odpowiedzialność członka zarządu dłużnej spółki, a taka ocena należy do sądu powszechnego. Organ administracji ma zbadać interesprawny, w świetle art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, który w niniejszym przypadku nie został udowodniony. Nie jest udowodnieniem interesu prawnego, zdaniem Wojewody, przytoczenie przez wnioskodawcę przepisów art. 299 k.s.h. i art. 126 k.p.c. na podstawie których strona ma zamiar wytoczyć powództwo. Nie jest to interesprawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Takiej oceny nie zawiera dołączony do akt ostateczny plan podziału funduszy masy upadłości Spółki D., gdyż na tej podstawie nie można uznać, ze E. G. jako prezes upadłej spółki odpowiada za jej zobowiązania. Słusznie organ I instancji powołał art. 370f ustawy Prawo upadłościowe, z którego wynika że skarżąca powinna dysponować postanowieniem sądu o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego. Takiego postanowienia skarżąca nie dołączyła, a więc przedwczesnym byłoby uznanie, że zachodzi bezskuteczność egzekucji i występuje odpowiedzialność członka zarządu. Tej kwestii organ nie może zbadać, ponieważ należy ona do kognicji sądu powszechnego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku S.A D. zarzuciła zaskarżonej decyzji Wojewody P. z dnia (...).10.2020 r.:

- naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 i art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi interesprawny skarżącej do żądania udostępnienia danych osobowych z rejestru PESEL dotyczących E. G. - prezesa zarządu Spółki "D.";

- naruszenie art. 299 k.s.h. w związku z art. 1 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zasadności dochodzenia roszczeń członków zarządu spółki wbrew kompetencji organu;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 6, 7, 8, 77, 80 k.p.a oraz art. 138 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę dokumentów złożonych w postępowaniu administracyjnym, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, przekroczenie uprawnień do oceny wystąpienia skarżącej z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko E. G.

Skarżąca wniosła o: uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do udostępnienia danych osobowych E. G. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty z odwołania. Podkreślono, że przedłożony przez skarżącą ostateczny plan podziału wierzytelności, z którego skarżąca nie uzyskała zaspokojenia, jest równoznaczny z bezskutecznością egzekucji wobec upadłej spółki. Interesem prawnym skarżącej jest dochodzenie roszczenia od członka zarządu w trybie art. 299 k.s.h., a do tego jest konieczna znajomość adresu członka zarządu spółki. Skarżąca przytoczyła orzecznictwo sądowe na poparcie swego stanowiska.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie jej zarzuty należało uznać za trafne.

Przeprowadzona, pod kątem zgodności z prawem, kontrola sądowa wykazała, że organy orzekające obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 i art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz, 1397 t.j.) zwanej dalej: ustawą, co było podstawą do uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.20002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) zwaną: p.p.s.a.

Art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że dane z rejestru PESEL mogą być udostępnione osobom, jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interesprawny. Zatem, udostępnienie żądanych informacji jest uzależnione od wykazania interesu prawnego przez wnioskującego.

Samo pojęcie "interesprawny" nie zostało w ustawie zdefiniowane. Trzeba więc posiłkować się, jak słusznie twierdzą organy, wykładnią orzeczniczą.

Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie, a które wskazują że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por W. Chróćielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.: por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., II OSK 95/08). Interesprawny musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por.m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interesprawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych.

Dokonując oceny istnienia interesu prawnego organ musi mieć na uwadze okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne konkretnej sprawy. Konsekwentnie tę zasadę należało stosować przy ustaleniu istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru PESEL. Niewątpliwie o interesie prawnym strony w żądaniu udostępnienia danych osobowych z ewidencji ludności mogą świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony jest zależna od danych uzyskanych z ewidencji. Innymi słowy chodzi o sytuację, gdy te dane są potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca przedłożyła pismo z Sądu Rejonowego P. z akt o sygn. (...) wraz z zestawieniem listy wierzytelności oraz ostatecznym planem podziału funduszy masy upadłości D. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, z której wynika, że wierzytelności skarżącej (zakwalifikowanej do grupy IV) w wysokości 32 825,94 zł nie zostaną wypłacone z majątku upadłej spółki. Zgodnie z art. 299 k.s.h. wierzyciel może wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkom zarządu spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna. Na równi z bezskutecznością egzekucji należy traktować taki stan majątku upadłej spółki, w którym wiadomo, że egzekucja nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2015 r. - II CSK 402/14).

W ocenie Sądu, skarżąca przedstawiła wystarczające dokumenty, z których wynika, że nie uzyskała zaspokojenia wierzytelności z majątku Spółki D., a wobec tego będzie dochodzić należności, w trybie art. 299 k.s.h. w sądzie powszechnym, od członka zarządu tj. E. G. Do wytoczenia powództwa niezbędne jest posiadanie adresu tej osoby, bowiem tego wymaga przepis art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. (w pierwszym piśmie procesowym konieczne jest wskazanie adresu pozwanego). Nadto, skarżąca ma możliwość dokonać tzw. przedsądowego wezwania członka zarządu spółki do dobrowolnej zapłaty, co oznacza że wytoczenie powództwa może okazać się zbyteczne.

Zdaniem Sądu, skarżąca wykazała posiadanie interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych członka zarządu, bowiem zrealizowanie jej uprawnień, wynikających z art. 299 k.s.h. wymaga znajomości adresu osoby pozwanej. Sąd nie ma wątpliwości, że interesprawny skarżącej ma charakter: własny, osobisty, indywidualny i realny. Skarżąca (a nie inny podmiot) jest wierzycielem Spółki D. w upadłości i tylko skarżąca może ubiegać się o odzyskanie kwoty 32 825,94 zł. Pogląd organu, że sam zarzut dochodzenia roszczeń nie jest wystarczający do uznania, że interesprawny ma charakter realny - jest błędny. Wytoczenie powództwa albo wezwanie członka zarządu do dobrowolnej zapłaty, bez znajomości adresu, nie jest możliwe. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu (powołującego art. 370f Prawa upadłościowego), że dopiero po przedstawieniu postanowienia sądu stwierdzającego wykonanie planu spłaty i umarzającego zobowiązania upadłego można by mówić o bezskuteczności egzekucji, a obecnie żądanie danych z rejestru PESEL jest przedwczesne. Po pierwsze: plan spłaty nie obejmuje wierzytelności skarżącej do zapłaty; po drugie: organ administracji nie jest uprawniony do badania, czy roszczenie odszkodowawcze, którego chce dochodzić skarżąca przed sądem powszechnym, jest uzasadnione.

Jak wyżej wskazano, bezskuteczność egzekucji została wykazana przez skarżącą przed zakończeniem postępowania upadłościowego. Pomiędzy wnioskiem o udostępnienie adresu z rejestru PESEL, a sytuacją prawną skarżącej istnieje powiązanie prawne. Interesprawny został przez skarżącą wykazany w świetle art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności.

Analogiczne stanowisko zostało przedstawione w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2016 r. - IV SA/Wa 3840/15, które skład orzekający podziela.

Strony przytoczyły wiele orzeczeń sądowych na poparcie własnych stanowisk.

Należy podkreślić, że orzecznictwo sądowe na tle rozumienia pojęcia "interesu prawnego" w świetle art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy, jest bogate i różnorodne, Każdy stan faktyczny powinien być indywidualnie oceniany. Wykazanie interesu prawnego nie zawsze sprowadza się do konieczności przedstawienia dowodu na okoliczność wytoczenia, w pierwszej kolejności, powództwa cywilnego przeciwko osobie, której adres jest niezbędny. Wystarczy fakt istnienia wierzytelności, czy tytułu prawnego, z których wynikają określone roszczenia (np. wyroki sądów: II SA/Op 432/19, IV SA/Wa 428/14).

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy uznać za uzasadnione naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy w związku z art. 80 k.p.a. polegającego na błędnej ocenie materiału dowodowego i niewłaściwej subsumpcji przepisu prawa materialnego, co w rezultacie doprowadziło do niezasadnego zastosowania przepisów art. 47 ust. 3 ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Pozostałe zarzuty są, zdaniem Sądu, zbędne ponieważ materiał dowodowy został, przez organy, zebrany w sposób wyczerpujący i prawidłowy.

Niewłaściwie dokonano jego oceny.

Reasumując, należało uznać, że niezgodny z prawem jest pogląd organu, iż skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych dotyczących adresu E. G. - prezesa zarządu upadłej spółki. W rozpoznawanej sprawie doszło do nieuprawnionej odmowy skarżącej do danych z rejestru PESEL. Zaskarżone decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, mającego wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, podstawę do uchylenia decyzji stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą rozstrzygnąć wniosek skarżącj zgodnie z oceną prawną zawartą powyżej.

Wbrew żądaniu skarżącej, Sąd nie skorzystał z przepisu art. 145a § 1 p.ps.a. uważając, że nie byłoby to uzasadnione okolicznościami sprawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.