Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723689

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 13 września 2019 r.
II SA/Bk 588/19
Obowiązek umorzenia postępowania wobec cofnięcia wniosku.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.).

Sędziowie: NSA Grażyna Gryglaszewska, Asesor sądowy, WSA Elżbieta Lemańska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. T. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia terminu na wycofanie wniosku o rodzicielskie świadczenia uzupełniające uchyla zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) lutego 2019 r. R. T. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") o przyznanie jej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (zwanego dalej "świadczeniem").

Decyzją z dnia (...) marca 2019 r. Prezes ZUS wydał decyzję nr (...) na mocy której przyznał wnioskodawczyni rodzicielskie świadczenie uzupełniające w wysokości 1.100 zł miesięcznie.

W dniu (...) maja 2019 r. R. T. złożyła podanie o wycofanie wniosku o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia, ze względu na fakt, że pobiera zasiłek opiekuńczy na niepełnosprawnego syna, który jest dla niej korzystniejszy. Zobowiązała się również do zwrotu pobranego świadczenia. Na podaniu umieszczono dopisek, z którego wynika, że wnosi ona o przywrócenie terminu na wycofanie ww. wniosku. Wraz z podaniem R. T. złożyła uzupełniony urzędowy formularz wycofania wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające.

Postanowieniem z (...) czerwca 2019 r. nr (...) Prezes ZUS odmówił przywrócenia terminu na wycofanie wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające z uwagi na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu 14-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który biegł od dnia doręczenia wnioskodawczyni ww. decyzji.

R. T. wniosła do tut. Sadu skargę na ww. postanowienie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o wycofanie wniosku o świadczenie. Wskazała, że pobiera świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego syna w wysokości 1.583 zł miesięcznie, które jest wyższe niż przyznane jej świadczenie wynoszące 935 zł miesięcznie. Podała, że po złożeniu przedmiotowego wniosku, dowiedziała się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej, że nie może pobierać jednocześnie obydwu świadczeń, w związku z czym chciałaby otrzymywać to, które jest dla niej bardziej korzystne. Wskazała też, że wniosek o świadczenie złożyła wskutek błędnego pouczenia przez pracownika ZUS, zaś pobrane z ZUS-u pieniądze zwróciła.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019 r. poz. 303, zwanej dalej: "u.r.ś.u."), która weszła w życie 1 marca 2019 r. Ustawa ta wprowadziła do polskiego porządku prawnego nieznany dotąd rodzaj świadczenia, którego celem jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci (vide: art. 1 ust. 1 u.r.ś.u.). Jak stanowi art. 11 u.r.ś.u., do postępowania w sprawie świadczenia w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca przed przyznaniem jej przedmiotowego świadczenia, otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, którego wysokość przewyższa przyznane jej świadczenie. Z tego względu, skarżąca złożyła w dniu (...) maja 2019 r. wniosek o wycofanie jej wniosku o przyznanie świadczenia, wybierając wypłatę świadczenia o wyższej wysokości. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zamiarem skarżącej było wycofanie wniosku o przyznanie świadczenia, a nie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wycofanie świadczenia, jak błędnie zinterpretował jej wniosek orzekający w sprawie organ. Potwierdza to również skarżąca w złożonej do tut. Sądu skardze, wnosząc w niej o ponowne rozpatrzenie wniosku o wycofanie wniosku o świadczenie, a nie o ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu na wycofanie świadczenia. Dodać przy tym należy, że skoro w art. 4 ust. 1 u.r.ś.u. wskazano, że ustalenie prawa do świadczenia następuje m.in. na wniosek matki dzieci, to w ocenie tut. Sądu, matka wnioskująca o świadczenie, może w każdej chwili cofnąć swój wniosek. Z uwagi zaś na brak szczególnej regulacji odnoszącej się do przypadku cofnięcia podania przez stronę inicjującą postępowanie (w szczególności w u.r.ś.u.), zastosowanie w tym względzie mają przepisy k.p.a. - zgodnie z brzmieniem art. 11 u.r.ś.u.

Wyjaśnić przy tym należy, że strona inicjująca postępowanie administracyjne, pozostaje jego dysponentem w całym toku postępowania. Wyznacza bowiem swoim żądaniem nie tylko rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, ale również jego zakres, tj. granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu. Organy prowadzące postępowanie, są zaś tym żądaniem związane, bowiem wyłącznie strona składająca podanie, określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza (por.m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. VII SA/Wa 1463/17, Lex nr 2494829, lub postanowienie NSA z 4 marca 2014 r., II OW 157/13, Lex nr 1450940, którego teza brzmi, że: w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji).

Dodać przy tym należy, że k.p.a. nie przewiduje terminu na wycofanie składanych przez stronę oświadczeń i wniosków w toku postępowania. Oznacza to, że wniosek taki strona może złożyć w każdym czasie. W związku z tym, brak jest możliwości uchybienia terminowi, który nie istnieje, a tym bardziej, jego przywrócenia. Wyjaśnić przy tym należy, że przywracalne są jedynie terminy zawite, tj. takie, których niezachowanie powoduje bezskuteczność czynności dokonanej po jego upływie. Terminy te są wprost wskazane w k.p.a. Natomiast czynność skarżącej, nie tylko nie wymagała zachowania jakiegokolwiek terminu, ale też jest skuteczna i wywołuje skutki prawne. Organ zatem niezasadnie zastosował regulację dotyczącą przywrócenia terminu, w reakcji na wycofanie wniosku o przedmiotowe świadczenie, który nie jest ograniczony żadnym terminem. Podkreślić raz jeszcze należy, że cofnięcie wniosku wszczynającego określone postępowanie administracyjne, wnioskodawca może złożyć w każdym czasie, nawet po rozpatrzeniu przez organ sprawy, tym wnioskiem zainicjowanej. Jeżeli natomiast organ poweźmie wątpliwości, co do treści żądania strony, winien ją wezwać do jego sprecyzowania.

Cofnięcie wniosku przed rozpatrzeniem sprawy, rodzi konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, na zasadzie art. 105 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., II OSK 377/06, Lex nr 337479). Podanie skarżącej z 23 maja 2019 r. nie mogło jednak skutkować umorzeniem postępowania, bowiem na chwilę jego złożenia, sprawa została już rozpatrzona decyzją z (...) marca 2019 r. W takiej sytuacji organ obowiązany był zastosować art. 155 k.p.a., który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Art. 154 § 2 k.p.a., stanowi zaś, że w takim przypadku właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzja Prezesa ZUS z (...) marca 2019 r. jest decyzją przyznającą skarżącej prawo (tj. prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego). Może zatem, za zgodą skarżącej, zostać uchylona w każdym czasie przez organ, który ją wydał, pod warunkiem, że przepisy szczególne nie sprzeciwiają się jej uchyleniu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wyrażenie zgody przez skarżącą wynika przy tym wprost z jej podania z dnia (...) maja 2019 r., którego treść wskazuje, że skarżąca nie chce pobierać przedmiotowego świadczenia, wskutek przyznania którego, utraciła prawo do pobierania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie zatem za uchyleniem ww. decyzji przemawia słuszny interes strony, natomiast u.r.ś.u., nie zawiera przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu tej decyzji. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie niniejszej wystąpiły wszystkie przesłanki, niezbędne do uchylenia decyzji z dnia (...) marca 2019 r., na mocy której skarżąca nabyła prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Uchylenie decyzji może zaś nastąpić w każdym czasie, a zatem nie stosuje się w tym przypadku żadnych ograniczeń czasowych.

W tych okolicznościach należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. Organ nieprawidłowo bowiem zinterpretował żądanie skarżącej wyrażone w podaniu z 23 maja 2019 r., co w konsekwencji skutkowało naruszeniem również art. 58 k.p.a. i art. 59 § 1 k.p.a., polegającym na ich błędnym zastosowaniu w okolicznościach niniejszej sprawy. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ będzie miał na względzie wyżej poczynione rozważania oraz bezwzględną konieczność dochowania zasad postępowania administracyjnego. Przede wszystkim zaś dokona prawidłowej interpretacji żądania skarżącej zawartego w podaniu z (...) maja 2019 r. oraz podejmie właściwe czynności procesowe w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z (...) marca 2019 r., zgodnie z żądaniem strony, na której wniosek postępowanie zostało wszczęte. Wydany zaś, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, akt prawny, organ należycie uzasadni.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.