II SA/Bk 456/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2576108

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 października 2018 r. II SA/Bk 456/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.).

Sędziowie: NSA Grażyna Gryglaszewska, WSA Marek Leszczyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi J. K. i M. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia (...) maja 2018 r., nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej

1.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia (...) marca 2018 r., nr (...);

2.

zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących M. K. i J. K. kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) maja 2018 r., nr (...) P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpoznaniu zażalenia M. i J. K., uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) i orzekł o nałożeniu na M. i J. K., właścicieli segmentu mieszkalnego w zabudowie szeregowej, zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym (...) przy ul. (...) w B. (reprezentowanych przez pełnomocnika adwokata D. O.), obowiązku przedłożenia w terminie do dnia (...).07.2018 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej i przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego, zawierającej ocenę prawidłowości wykonania izolacji pionowej budynku przy ul. (...) w B. oraz ocenę aktualnego stanu izolacji przeciwwilgociowej budynku, do czego niezbędne będzie dokonanie odkrywek ścian fundamentowych ww. budynku. Organ wskazał jednocześnie, że przedłożona ekspertyza techniczna winna zawierać wskazanie sposobu usunięcia ewentualnych nieprawidłowości powodujących zawilgocenie ściany zewnętrznej segmentu mieszkalnego w zabudowie szeregowej, zlokalizowanego przy ul. (...) w B.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z dnia (...).07.2017 r. J. K., reprezentowany przez pełnomocnika - matkę E. K., zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o kontrolę nieruchomości przy ul. (...) w B. w związku z zawilgoceniem ściany zewnętrznej, jak i wewnętrznej w budynku jednorodzinnym w zabudowie szeregowej przy ul. (...) w B. - będącym własnością J. K. We wniosku wyrażone zostały obawy, że balkon i ścianki na piętrach balkonów oraz taras budynku numer (...) wybudowane zostały niezgodnie z projektem budowlanym bądź stanowią samowolę budowlaną. W niewłaściwie wykonanych robotach budowlanych przez właścicieli sąsiedniego budynku numer (...), pełnomocnik J. K. upatrywała przyczyn zawilgocenia ściany budynku syna. Przeprowadzona w dniu (...).08.2017 r. kontrola nieruchomości przy ul. (...) w B. potwierdziła występowanie śladów zawilgocenia na ścianie w pokoju na parterze ww. budynku mieszkalnego, graniczącej z segmentem nr (...). Organ I instancji nie ustalił przyczyn występującego zawilgocenia ww. ściany budynku mieszkalnego przy ul. (...) w B. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. postanowieniem z dnia (...).09.2017 r. znak: (...), wydanym w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na właściciela budynku mieszkalnego przy ul. (...) w B. - J. K., obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia (...).10.2017 r., oceny technicznej zawierającej wskazanie przyczyn powodujących zawilgocenie ściany graniczącej z segmentem numer (...) wraz ze wskazaniem rozwiązań eliminujących występujące zawilgocenie tej ściany, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane.

W dniu (...).11.2017 r. J. K., (już reprezentowany przez adwokata D. O.), przedłożył nakazaną ww. postanowieniem ocenę techniczną. Autor oceny technicznej wskazał jako przyczynę powstawania wykwitów wilgoci na zewnętrznej ścianie domu nr (...), niezabezpieczone połączenie dwóch elementów budowlanych - ściany szczytowej budynku numer (...) i murka ozdobnego na terenie posesji numer (...). Autor wskazał, że miejsce styku murka i ściany nie zostało zabezpieczone w żaden sposób przed penetracją wód opadowych. Według autora niniejszego opracowania, aby wyeliminować powstałe zawilgocenie należy: wypełnić szczelinę między dwoma elementami budowlanymi uszczelniaczem zewnętrznym trwale plastycznym i założyć od góry murku obróbkę blacharską z wydrą w murze nieruchomości nr (...), która skutecznie odprowadzi wody środowiskowe od ściany przedmiotowego budynku lub usunąć murek przylegający do ściany nieruchomości nr (...) i odtworzyć izolację pionową w strefie cokołowej tej nieruchomości, która na skutek prawdopodobnie długotrwałego działania wilgoci mogła ulec stopniowej degradacji.

Po przedłożeniu powyższej oceny technicznej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia (...).12.2017 r. znak: (...), wydaną w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, odmówił nakazania właścicielowi budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, zlokalizowanego przy ul. (...) w B., J. K., wykonania czynności eliminujących zawilgocenie ściany zewnętrznej w ww. budynku. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiło naruszenie własności nieruchomości J. K., powodowane niszczejącymi skutkami w usytuowaniu murka ogrodowego na sąsiedniej działce nr (...) przy ul. (...) w B., a roszczenia z tego tytułu mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi.

Powyższa decyzja organu I instancji, została uchylona w trybie odwoławczym decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...).02.2018 r. znak: (...), a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy przed podjęciem decyzji kasacyjnej dysponował wiedzą, że równolegle do postępowania zakończonego decyzją opartą na treści art. 66 Prawa budowlanego tj. w trybie rozdziału ustawy Prawo budowlane dotyczącego utrzymania obiektu budowlanego, przeprowadzona została kontrola zgodności z projektem budowlanym robót budowlanych właścicieli sąsiedniej nieruchomości o numerze porządkowym (...), związanych ze wzniesieniem własnego budynku. Organ odwoławczy dysponował kopią dokumentacji związanej z robotami budowlanymi państwa K. i kopią protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu (...) stycznia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. stwierdził, że przedłożona ocena techniczna nie daje jednoznacznej odpowiedzi czy przyczyną zawilgocenia ściany budynku numer (...) jest niezabezpieczenie szczeliny między murkiem ozdobnym sąsiadów K. a ścianą budynku państwa K., czy przyczyna tkwi w ewentualnie uszkodzonej izolacji pionowej w strefie cokołowej budynku państw K., czy też powodem zawilgocenia jest niewłaściwie wykonana izolacja segmentu numer (...) na etapie jego budowy. Jednocześnie organ odwoławczy nie wykluczył, że przyczyną zawilgocenia ściany budynku państwa K. są roboty budowlane wykonane na sąsiedniej nieruchomości przy ulicy (...). Ustalenie powyższych okoliczności wymaga uzupełnienia materiału dowodowego poprzez nakazanie wykonania nowej oceny technicznej lub nakazanie uzupełnienia przedłożonej oceny technicznej o sprawdzenie stanu izolacji pionowej budynku numer (...), do czego niezbędne będzie dokonanie odkrywek tej izolacji. Organ odwoławczy wskazał także na uchybienia procesowe w postępowaniu przed organem I instancji i zalecił jednoznaczne wyjaśnienie kwestii reprezentacji państwa K. w postępowaniu administracyjnym, a w przypadku wydania decyzji w trybie innymi niż przepis art. 66 Prawa budowlanego, włączenie do kręgu stron postępowania właścicieli sąsiedniej nieruchomości - przy ulicy (...). W sytuacji zaś ponowienia decyzji opartej na art. 66 Prawa budowlanego, organ II instancji wskazał na konieczność uściślenia podstawy prawnej do konkretnego przypadku objętego art. 66 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy zalecił także dokonanie ustaleń co do procesu inwestycyjnego państwa K. poprzez dołączenie dokumentacji budowlanej budowy segmentu numer (...).

W powtórnie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji poprzestając na wyjaśnieniu kwestii umocowania adwokata D. O. i włączeniu do akt pisma państwa K. z dnia (...) marca 2018 r. informującego o woli prowadzenia jednego postępowania w sprawie robót budowlanych sąsiadów K., w których to robotach budowlanych wnioskodawcy upatrują przyczyny zawilgocenia ściany swojego budynku, postanowieniem z dnia (...).03.2018 r. znak: (...).HD, wydanym w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na M. i J. K., obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentów w postaci:

1.

ekspertyzy technicznej zawierającej propozycje szczegółowych rozwiązań sposobu usunięcia ujawnionych wad, nieprawidłowości powodujących zawilgocenie ściany zewnętrznej segmentu mieszkalnego w zabudowie szeregowej, zlokalizowanego przy ul. (...) w B.

2.

pozwolenia na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku nr (...), wraz z dokumentami potwierdzającymi przyjęcie budynku do użytkowania przez organ architektoniczno - budowlany oraz ewentualnie opracowań projektowych i dokumentów technicznych robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania.

3.

protokołu z ostatniej okresowej, co najmniej raz w roku kontroli, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego: instalacji służących ochronie środowiska (szczelność przyłącza kanalizacji sanitarnej) oraz instalacji gazowych i przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).

4.

protokołu z ostatniej okresowej, co najmniej raz na 5 lat kontroli, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badania instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu przydatności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, odporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

Na powyższe postanowienie państwo K. wnieśli zażalenie, w którym zarzucili organowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i dowolne przyjęcie, że ich budynek jest w niewłaściwym stanie technicznym, naruszenie przepisów k.p.a. - art. 6, 7, 77, 80 i 127, poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenie art. 124 k.p.a. poprzez niewskazanie w sposób właściwy podstawy prawnej oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia (...) maja 2018 r., nr (...), orzekł co do istoty sprawy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w ten sposób, że uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i orzekł o nałożeniu na M. i J. K., obowiązku przedłożenia w terminie do dnia (...).07.2018 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. ekspertyzy technicznej.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ II instancji wskazał, iż w sprawie bezsporny jest fakt występowania zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy (...) w B. W ocenie organu II instancji, zaskarżone postanowienie nie zostało jednak wydane prawidłowo. Organ odwoławczy zakwestionował bowiem zasadność nałożonych na państwa K. obowiązków określonych w pkt 3 i pkt 4 postanowienia pierwszoinstancyjnego. W ocenie organu żądanie przedłożenia dokumentów wskazanych punktem 3 i 4 postanowienia organu I instancji, ani nie jest uzasadnione stanem faktycznym sprawy, ani nie wynika z przepisu art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Niespełnienie obowiązku wynikającego z art. 62 ust. 1 pkt 1-4a reguluje m.in. przepis art. 93 pkt 8 ustawy -Prawo budowlane. Organ odwoławczy uznał także, że nie można było stronie postępowania nakazać przedłożenia dokumentów wynikających z pkt 2 ww. postanowienia organu I instancji, gdyż organ ten może sam ustalić ww. dane na skutek podjęcia określonych czynności z urzędu. Dopiero gdy uzyskanie niezbędnych w prowadzonym postępowaniu informacji drogą urzędową nie będzie możliwe, organ może zwrócić się do strony o ich przedstawienie, zaś strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do ich przedstawienia.

Zobowiązanie do przedłożenia ekspertyzy organ II instancji uzasadnił następująco. Postanowienie, o którym mowa w przepisie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane ma charakter dowodowy, co znaczy że wydawane jest w celu zgromadzenia dokumentów, które są niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Słusznie organ I instancji wskazał na szereg przyczyn, które mogą mieć wpływ na występujące zawilgocenie ściany budynku państwa K., a które nie zostały zbadane przez autora oceny technicznej, jak np. stan i jakość wykonanej izolacji pionowej budynku państwa K. Uzasadnione jest zatem, aby ocena prawidłowości wykonania izolacji przeciwwilgociowej poprzez dokonywanie odkrywek tejże izolacji wraz ze sposobem naprawienia nieprawidłowości została wykonana przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej, gdyż istnieją uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych w związku z występującym zawilgoceniem ściany ww. budynku. Organ II instancji podkreślił, iż wykonanie ekspertyzy wykaże istnienie przyczyny zawilgocenia lub jej braku związanego ze stanem izolacji budynku Państwa K., zatem uznano, że zaskarżone postanowienie organu I instancji w tym zakresie było dopuszczalne i uzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu zażalenia, organ II instancji podniósł, iż postanowieniem z dnia (...).04.2018 r. znak: (...), wydanym na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w treści postanowienia z dnia (...).03.2018 r. znak: (...), w części dotyczącej podanej podstawy prawnej ustawy - Prawo budowlane. Nie zmieniło to jednak faktu, iż winna być ona użyta na początku wydanego w sprawie postanowienia, w jego sentencji, nie zaś w jego uzasadnieniu. W związku z powyższym, zasadny był zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a., w części dotyczącej powołanej podstawy prawnej, gdyż z art. 81c ust. 2 nie wynikały obowiązki nakazane pkt 3 i pkt 4 ww. postanowienia organu I instancji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. K. oraz J. K. (reprezentowani przez pełnomocnika adwokata D. O.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:

1.

naruszenie art. 123 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia niewykonalnego z mocy prawa,

2.

naruszenie art. 6, 7, 77, 80, 107 k.p.a. na skutek niezachowania przez organ administracyjny II instancji zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy (w tym w zasadzie bez żadnych dowodów w sprawie) oraz wydanie postanowienia uwzględniającego porządek prawny i uzasadniony interes zainteresowanych podmiotów na skutek przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie możliwe jest przedłożenie ekspertyzy technicznej, do sporządzenia której należy dokonać odkrywek fundamentów i w tym celu należałoby wejść na posesję sąsiada i kopać na jego nieruchomości.

Na tej podstawie wnieśli o uchylenie w zaskarżonego postanowienia organu II instancji w części dotyczącej nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej organ II instancji podtrzymał stanowisko, iż obowiązek przedłożenia ekspertyzy jest niezbędny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdził, iż obowiązek wskazania przez organ konkretnego miejsca przeprowadzenia odkrywek izolacji przeciwwilgociowej jest nieuzasadniony, gdyż to dopiero osoba uprawniona do przeprowadzenia ekspertyzy oceni, gdzie należy dokonywać odkrywek. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie jest wykonalne, albowiem zgodnie z przepisem art. 47 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane przewidziana jest możliwość uzyskania zgody organu architektoniczno - budowlanego (Prezydenta Miasta B.) o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w razie braku zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na wejście i w razie nieuzgodnienia wiążących się z tym warunków, a także ewentualna rekompensata z tego tytułu.

W toku postępowania sądowego Sąd dopuścił dowód z dołączonych do akt sprawy o sygn. II SAB/Bk (ze skargi J. K. i M. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w sprawie samowolnych robót budowlanych na nieruchomości przy ulicy (...) w B.), a w szczególności z dołączonych do nich akt administracyjnych sprawy samowolnych robót budowlanych państwa K. zakończonej ostateczną decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia (...) września 2018 r. umarzającą postepowanie w przedmiocie samowoli budowlanej. Pełnomocnik skarżących oświadczył na rozprawie, że zamierza zaskarżyć opisaną decyzję do sądu administracyjnego (vide: protokół rozprawy - k. 35-36 akt sądowych)

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek z przyczyn nieco innych niż podniesione w zarzutach skargi.

Skład orzekający w sprawie niniejszej uznał bowiem, że nałożenie w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego tj. ww. przepisu a ponieważ wydanie postanowienia nie zostało poprzedzone koniecznym wyjaśnieniem przez organ okoliczności sprawy, doszło również do naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Brak związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi, obliguje sąd do oceny sprawy niezależnie od argumentacji podniesionej w skardze.

W literaturze przedmiotu (dostępnych komentarzach do art. 81c Prawa budowlanego) oraz w bogatym już orzecznictwie sądów administracyjnych na tle stosowania art. 81c Prawa budowlanego, jednomyślnie jest wskazywane, iż dla zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nie jest wystarczające proste stwierdzenie organu, iż są wątpliwości co do jakości wyrobów robót budowlanych lub robót budowlanych czy stanu technicznego obiektu budowlanego, ale konieczne jest wykazanie, że wątpliwości są uzasadnione tzn., że mają charakter kwalifikowany. Wątpliwości takie organ powinien oprzeć na szczegółowej analizie stanu faktycznego sprawy i wyczerpująco ich wystąpienie uzasadnić (vide: między innymi wyrok NSA z 12 maja 2011 r. sygn. II OSK 865/10). Organ winien mieć na uwadze, że skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy winno odnosić się do sytuacji, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca. Organy architektoniczo-budowlane i organy nadzoru budowlanego, stosujące ww. przepis są bowiem fachowymi pionami administracji publicznej, zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinny rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji (tak, między innymi w wyroku NSA z dnia 22 maja 2013 r. sygn. II OSK 192/12 a także w wyroku WSA w Krakowie z dnia 3 października 2017 r. sygn. II SA/Kr 784/17). Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy a zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, stąd "przerzucenie" w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku dowodowego na stronę postępowania, wymaga wyjątkowości sytuacji i rzetelnego uzasadnienia okolicznościami sprawy. Przepis nie może być nadużywany. Jest przyjęte, że nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia oceny technicznej czy ekspertyzy może nastąpić zarówno przed wszczęciem indywidualnego postępowania administracyjnego, jak i w jego trakcie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało również stanowisko, że dowodem pozyskanym na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nie powinno się ustalać przyczyn zaistniałego stanu faktycznego (tj. takiej a nie innej jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych czy takiego a nie innego stanu technicznego obiektu budowlanego) ani tego, kto ponosi winę za zaistniały stan faktyczny. Ustalany bowiem przez organ zakres ekspertyzy (oceny technicznej) nie może być rozszerzony na wskazanie podstaw prawnych oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy (vide: między innymi, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. II SA/Bd 616/17 - Lex, nr 2466706 oraz WSA w Opolu z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. II SA/Op 557/17 - Lex, nr 2449510). Takie rozumienie treści art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w pełni podziela skład orzekający w sprawie niniejszej.

W okolicznościach sprawy, do nałożenia na skarżących obowiązku przedłożenia ekspertyzy doszło w postępowaniu już ukierunkowanym na postępowanie w trybie tych przepisów ustawy Prawo budowlane, które dotyczą zasad utrzymania obiektu budowlanego tj. dotyczą obowiązków właściciela (zarządcy) obiektu budowlanego w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Wszczęcie przy tym postępowania w trybie przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane poprzedzone zostało przedłożoną przez skarżących oceną techniczną ich obiektu budowlanego, obowiązek sporządzenia której został nałożony na skarżących postanowieniem pokontrolnym z dnia (...) września 2017 r. Sporządzona ocena techniczna potwierdziła braki w należytym odizolowaniu ściany budynku państwa K. na styku z murkiem państwa K. i wskazywała techniczny sposób naprawy sytuacji. Tymczasem organy nadzoru budowlanego obu instancji, wbrew zaprezentowanej wyżej wykładni art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zaleciły potrzebę pogłębienia oceny technicznej o precyzyjne ustalenie przyczyny zawilgocenia. Uczyniły to poprzez nałożenie na skarżących obowiązku przedłożenia kosztownej ekspertyzy, zbytecznej dla rozstrzygnięcia sprawy ukierunkowanej skierowaną wobec wnioskodawców decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. opartą na treści art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Analiza akt administracyjnych obu instancji niewątpliwie przy tym wskazuje, że organ nadzoru budowlanego I instancji pochopnie przedwcześnie ukierunkował postępowanie administracyjne na prowadzone wobec wnioskodawców postępowanie w trybie rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane. Uczynił to w sytuacji, gdy od początku wnioskodawcy łączyli zawilgocenie ściany swojego budynku z robotami budowlanymi państwa K. upatrując w ich samowolnym wykonaniu czy wykonaniu z odstępstwami od projektu budowlanego przyczyn zalegania wilgoci. Powyższe wynikało z treści pierwotnego wniosku E. K., z twierdzeń w trakcie czynności kontrolnych w dniu (...) sierpnia 2017 r. i w dniu (...) stycznia 2018 r. (tj. kontroli poprzedzającej wszczęcie postępowania w sprawie samowolnych robót budowlanych państwa K.), z treści odwołania państwa K. od decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r., z pism wnioskodawców kierowanych do organu I instancji w marcu 2018 r. przypominających o konieczności rozstrzygnięcia przez organ sprawy samowoli budowlanej państwa K., z przesłanej do wiadomości organu skargi E. K. z dnia (...) marca 2018 r. kierowanej do władz centralnych, a zarzucającej, między innymi, błędne rozdzielenie spraw. Wyrażane konsekwentnie przez wnioskodawców stanowisko zostało zbagatelizowane. Co prawda organ nadzoru budowlanego II instancji w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej z dnia (...) lutego 2018 r. napomknął, że w przypadku wydania przez organ I instancji decyzji w trybie innymi niż przepis art. 66 Prawa budowlanego, należałoby włączyć do kręgu stron postępowania właścicieli sąsiedniej nieruchomości - przy ulicy (...), to jednak w końcowym fragmencie uzasadnienia stwierdził, że postępowanie w sprawie robót państwa K. jest odrębnym od niniejszego.

Zdaniem składu orzekającego, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w sytuacji gdy doszło już do wyodrębnienia dwóch postępowań administracyjnych: jednego w sprawie zasad właściwego utrzymania przez państwa K. własnego budynku a drugiego w sprawie robót budowlanych państwa K., w których to robotach budowlanych wnioskodawcy upatrują zawilgocenia ściany ich budynku, organ nadzoru budowlanego z wydaniem decyzji w trybie rozdziału 6 Prawa budowlanego winien był wstrzymać się do czasu zakończenia postępowania w sprawie robót budowlanych państwa K. Wynik postępowania w sprawie robót budowlanych państwa K. ma bowiem wpływ na sposób rozstrzygnięcia postępowania w sprawie obowiązków państwa K. w zakresie utrzymania obiektu budowlanego.

Nie ulega wątpliwości, że postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy, nie zostało poprzedzone wyjaśnieniem przez organ we własnym zakresie jak przebiegał procesy inwestycyjny państwa K. Organ I instancji wbrew uprawnieniu do żądania od strony postępowania, dokumentacji budowlanej (oczywiście nie w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowalnego ale na podstawie art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego) i wbrew zaleceniu z uzasadnienia decyzji kasacyjnej z dnia (...) lutego 2018 r. wyjaśnienia, kiedy wybudowany został budynek państwa K. i kiedy został oddany do użytkowania, całkowicie pominął potrzebę zebrania dowodów w zaleconym zakresie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Tym samym, obowiązek przedłożenia ekspertyzy został nałożony bez koniecznego poprzedzenia go szczegółowymi ustaleniami co do sposobu wykonania robót budowlanych przy budowie segmentu nr (...). Tymczasem, jak trafnie zauważył WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 28 marca 2018 r. sygn. II SA/Go 1083/17 (Lex nr 2472056), dopiero wówczas, gdy zebrany materiał dowodowy zrodzi istotne wątpliwości, których organ nie będzie sam w stanie usunąć, można rozważyć zastosowanie środków przewidzianych w art. 81c ust. 2 Prawa budowalnego.

Odnosząc się do zarzutu niewykonalności nałożonego obowiązku z uwagi na konieczność wejścia na grunt nieruchomości sąsiedniej, Sąd podziela stanowisko organu, iż powyższe nie dowodzi prawnej niewykonalności obowiązku gdyż przepis art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego pozwala na uzyskanie decyzji administracyjnej o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości dla wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych. Sam jednak fakt powiązania ekspertyzy z odkrywkami ściany budynku państwa K. wskazuje na potrzebę szczegółowego rozważenia przez organ konieczności nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonych postanowień organów obu instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ w pierwszej kolejności winien rozważyć wstrzymanie się z podjęciem decyzji opartej na treści przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie robót budowlanych państwa K. a zakończenie postępowania decyzją wydaną w trybie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego winien poprzedzić zebraniem dokumentacji związanej z prowadzeniem robót budowlanych ocenianego obiektu budowlanego oraz przekazaniem go do użytkowania, jego utrzymaniem i użytkowaniem. Uprawnienie do żądania przedłożenia takiej dokumentacji wynika z treści art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w związku z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.