II SA/Bk 212/19 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2700491

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lipca 2019 r. II SA/Bk 212/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2019 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym skargi K. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2018 r. w sprawie II SA/Bk 296/18 ze skargi K. M. na decyzję Wojewody P. z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2018 r. w sprawie II SA/Bk 296/18 tutejszy sąd oddalił skargę K. M. na decyzję Wojewody P. w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot kosztów przejazdu na zajęcia w ramach studiów podyplomowych finansowanych przez urząd pracy. Z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd nie stwierdził aby organy dopuściły się naruszenia prawa ustalając bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego o zwrot kosztów przejazdu. Wynikała ona z ustalenia faktu podrobienia pieczątki i podpisu pracownika urzędu na wniosku o przyznanie zwrotu tych kosztów, w zakresie potwierdzającym wpływ wniosku. Organy przyjęły bowiem, że skoro de facto wniosek nie wpłynął, to brak było podstaw do prowadzenia postępowania. Sąd ustalenia i ocenę prawną organów obydwu instancji zaakceptował jako nienaruszające prawa.

W toku postępowania sądowego o sygn. akt II SA/Bk 296/18, K. M. reprezentował ustanowiony z urzędu pełnomocnik w osobie adw. M. S. (vide postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2018 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmujący ustanowienie adwokata oraz pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia (...) kwietnia 2018 r. o wyznaczeniu pełnomocnika, k. 19 i 27 akt II SA/Bk 296/18). Powiadomiony o terminie rozprawy pełnomocnik, w dniu 5 czerwca 2018 r. udzielił aplikantce adwokackiej A. T. upoważnienia do zastępowania go w sprawie II SA/Bk 296/18 (k. 33 akt II SA/Bk 296/18), która to aplikantka stawiła się na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. (vide protokół tej rozprawy k. 41).

Wyrok w sprawie II SA/Bk 296/18 wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek pełnomocnika skarżącego, został doręczony pełnomocnikowi w dniu 5 października 2018 r. (k. 63 akt II SA/Bk 296/18). Pełnomocnik w dniu 31 października 2018 r. nadał na adres sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która została oceniona przez sędziego sprawozdawcę jako sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, a jej odpis, wraz z pouczeniem o sposobie oraz terminie wniesienia skargi kasacyjnej, został nadany na adres skarżącego (tj. ul. (...), Z.) w dniu 6 listopada 2018 r. Skarżący własnoręcznie pokwitował odbiór opinii w dniu 15 listopada 2018 r. (k. 78 akt II SA/Bk 296/18).

Wyrok w sprawie II SA/Bk 296/18 stał się prawomocny dnia 18 grudnia 2018 r.

W dniu 14 lutego 2019 r. K. M. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego, która - po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających odnośnie jej przedmiotu (vide pismo skarżącego z dnia 28 marca 2019 r.) - została zakwalifikowana jako skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 296/18 (k. 12, 16). Skarżący wskazał, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu w sprawie II SA/Bk 296/18 "nie dopełnił obowiązku rzetelnej obrony mocodawcy". Skarżący wskazał na zaświadczenie lekarskie z dnia 6 lutego 2019 r. dołączone do sprawy II SAB/Bk 77/18. W piśmie precyzującym skargę z dnia 28 marca 2019 r. dodatkowo wyjaśnił, że w sprawie II SA/Bk 296/18 nie zostało mu zapewnione prawo do obrony, a uchybienie nie nastąpiło z winy skarżącego.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 kwietnia 2019 r. ustanowiony w sprawie II SA/Bk 296/18 pełnomocnik skarżącego został wezwany do: usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi o wznowienie postępowania przez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania oraz do złożenia jednego jej odpisu. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 18 kwietnia 2019 r., ten zaś w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r. wniósł o zwolnienie z reprezentacji skarżącego (k. 27). Dodatkowo w piśmie precyzującym z dnia 14 maja 2019 r. wskazał, że kontakt z mocodawcą był znacznie utrudniony, zaś dalsza reprezentacja mocodawcy przez niego jest nieuzasadniona z uwagi na to, że zarzuty skargi o wznowienie kierowane są wobec niego jako pełnomocnika (k. 31).

Po zmianie osoby pełnomocnika (pismo z dnia 21 maja 2019 r., k. 34) na adw. R. G., ponownie wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi o wznowienie postępowania przez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania oraz do złożenia jednego jej odpisu, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania (k. 36). Z uwagi na zaginięcie przesyłki zawierającej wezwanie (vide wydruk z dnia 19 lipca 2019 r. z emonitoring.poczta-polska.pl) nie ustalono daty doręczenia wezwania. Odpowiedź na wezwanie została nadana w dniu 5 czerwca 2019 r. (k. 40-41). Wynika z niej, że pełnomocnik przedłożył odpis skargi o wznowienie oraz wyjaśnił, że podstawą wznowienia jest nienależyta reprezentacja (art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., zaś o podstawie wznowienia skarżący dowiedział się w chwili sporządzania skargi o wznowienie postępowania sądowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu.

Merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania poprzedzone jest każdorazowo oceną jej dopuszczalności, na którą składa się zbadanie zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi oraz zbadanie, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.).

W sprawie niniejszej, zarówno pełnomocnik skarżącego, jak i sam skarżący (opisowo), powołali podstawę wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Stosownie do treści art. 277 p.p.s.a., gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać trzeba, że skarżący dotrzymał trzymiesięcznego terminu. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że o podstawie wznowienia skarżący dowiedział się w dacie wnoszenia skargi o wznowienie, jednakże - w ocenie sądu - termin ten przypadał wcześniej. O wyroku i zawartym w nim rozstrzygnięciu skarżący osobiście dowiedział się w istocie w dniu 15 listopada 2018 r. wraz z otrzymaniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, której odbiór pokwitował osobiście (wcześniejsze pisma w sprawie II SA/Bk 296/18, w tym odpis wyroku z uzasadnieniem, kierowane były na adres ustanowionego pełnomocnika). Skargę o wznowienie wniósł w dniu 14 lutego 2019 r. (uczynił to do sądu niewłaściwego, tj. Sądu Rejonowego w Z., który to Sąd w dniu 15 lutego 2019 r. przekazał ją tutejszemu sądowi).

Pomimo wniesienia skargi w terminie, nie zawiera ona wskazania ustawowej podstawy wznowienia, co powoduje jej niedopuszczalność. W ramach powołanej podstawy wznowienia, skarżący wskazał na nieakceptowany przez niego sposób reprezentacji przez pełnomocnika, który - w jego ocenie - nie stanowił wypełnienia obowiązku należytej reprezentacji. Pełnomocnik skarżącego w sprawie II SA/Bk 296/18 adw. M. S. wskazał natomiast w pismach z dnia 23 kwietnia 2019 r. oraz z dnia 14 maja 2019 r., że w toku postępowania nie miał kontaktu z mocodawcą, każda próba kontaktu listownego kończyła się niepowodzeniem.

Utrwalone zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, które sąd w sprawie niniejszej podziela, że niezadowolenie strony ze sposobu jej reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania polegającej na nienależytej reprezentacji (vide np. postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Brak należytej reprezentacji występuje bowiem wówczas, gdy pełnomocnik jest umocowany nieprawidłowo, albo gdy osoba będąca pełnomocnikiem, roli tej pełnić nie może (np. z uwagi na brak zdolności procesowej). Natomiast brak należytej reprezentacji nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo umocowany pełnomocnik, nawet wówczas, gdy wykonuje on swoje obowiązki w sposób prowadzący do negatywnych dla skarżącego skutków lub w sposób nieakceptowany przez skarżącego (vide np. postanowienie z dnia 11 października 2018 r., II SA/Bk 210/18, CBOSA).

Tymczasem z akt sprawy II SA/Bk 296/18 wynika, że ustanowiony skarżącemu z urzędu pełnomocnik czynnie działał w sprawie, dochowując terminów procesowych. Został zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 23 sierpnia 2018 r., do udziału w rozprawie upoważnił aplikantkę adwokacką, która się na rozprawę stawiła, w przewidzianym terminie pełnomocnik wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a następnie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, którą sąd ocenił jako sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności. Brak jest w takiej sytuacji podstaw do twierdzenia, że można w ogóle mówić o nienależytej reprezentacji. Wyłącznie niezadowolenie skarżącego ze sposobu wykonywania reprezentacji przez pełnomocnika, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Powyższe okoliczności nie świadczą również o możliwości wystąpienia przesłanki pozbawienia strony możności działania. Ta przesłanka oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga zatem wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania Tymczasem z akt sprawy wynika, że do pełnomocnika skarżącego kierowana była w sposób skuteczny korespondencja sądowa w sprawie II SA/Bk 296/18, w tym zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 23 sierpnia 2018 r. (doręczone w dniu 25 czerwca 2018 r. - k. 39 akt II SA/Bk 296/18). W postępowaniu przed sądami administracyjnymi doręczeń przesyłek sądowych dla strony reprezentowanej przez pełnomocnika, sąd dokonuje do rąk pełnomocnika, co wynika wprost z art. 67 § 5 p.p.s.a. W związku z tym brak jest podstaw aby uznać, że w sprawie może być w ogóle rozważana przesłanka pozbawienia możności działania.

Skarżący w skardze o wznowienie powoływał się na zaświadczenie lekarskie z dnia 6 lutego 2019 r. stwierdzające brak możliwości dotrzymania terminów procesowych z uwagi na zdiagnozowane schorzenie. W sprawie niniejszej, do której akt sąd dołączył kserokopię tego zaświadczenia złożonego do sprawy II SAB/Bk 9/19, kwestia wpływu choroby na sposób działania strony może być rozważana wyłącznie w kategorii ograniczeń w zdolności do czynności procesowej, bowiem terminu do złożenia skargi o wznowienie skarżący dotrzymał, co wyżej wyjaśniono. Osoba ze stwierdzoną chorobą psychiczną nie jest jednak automatycznie pozbawiona zdolności do czynności procesowych, jeśli nie orzeczono ubezwłasnowolnienia, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Wobec skarżącego nie zostało orzeczone ubezwłasnowolnienie, co w sprawie jest bezsporne. Skarżący jest również osobą pełnoletnią (ur. (...) sierpnia 1964 r., vide zaświadczenie lekarskie), zatem także i z tego powodu nie można rozważać ograniczenia zdolności procesowej.

Reasumując, wskazanie okoliczności, które formalnie odpowiadają podstawie wznowienia postępowania (w sprawie: wskazanie podstawy prawnej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i powoływanie się na brak należytej reprezentacji, dołączenie zaświadczenia lekarskiego mającego wykazywać chorobę psychiczną i brak zdolności procesowej), ale z uwagi na okoliczności sprawy takiej podstawy z oczywistych względów stanowić nie mogą (reprezentacja przez pełnomocnika, brak orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu osoby dorosłej) - powoduje, że zachodzi sytuacja niewskazania podstawy wznowienia, której wystąpienie mogłoby zostać ustalone podczas merytorycznego badania skargi o wznowienie. Stąd też skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 296/18 podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

Identyczne stanowisko jak w sprawie niniejszej tutejszy sąd sformułował w postanowieniach wydanych w sprawach II SAB/Bk 9/19 i II SAB/Bk 10/19 (CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.