Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 10 sierpnia 2006 r.
II SA/Bk 163/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys.

Sędziowie NSA: Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Trykoszko (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A.B.Sz. na decyzję Wojewody P. z dnia (...) stycznia 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały

1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Miasta B.P. z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...).

2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) listopada 2005 r. (Nr (...)) Burmistrza Miasta B.P. orzeczono o odmowie zameldowania A.B.Sz. wraz z małoletnim synem M.Sz. na pobyt stały w lokalu przy ul. O. (...) w B.P. Decyzję oparto na następujących ustaleniach:

Lokal Nr (...) przy ul. O. (...) w B.P. należy do zasobu mieszkaniowego gminy miejskiej B.P. i pozostaje w zarządzie Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z. o.o. w B.P. Najemcą lokalu była babcia A.B.Sz. -W.B. zmarła 6 października 2004 r.

A.B.Sz. wyjaśniła w toku postępowania, że razem z synem zamieszkała u babci w przedmiotowym lokalu wiosną 2004 r. Czyniła starania o zameldowanie - jednak bezskutecznie. Nadal zamieszkuje przy ul. O. (...) w B.P.i nie zamierza opuszczać tego lokalu. Tutaj są jej i syna rzeczy. Opłaca wszystkie rachunki za lokal. Nie posiada innego mieszkania.

Przedsiębiorstwo Komunalne w B.P. wystąpiło z powództwem przeciwko A.B.Sz. o wydanie przedmiotowego lokalu.

Prawomocnym wyrokiem z dnia (...) marca 2005 r. sygn. akt (...) Sądu Rejonowego w B.P. nakazano A.B.Sz., aby opróżniła i wydała Przedsiębiorstwu Komunalnemu Sp. z. o.o. w B.P. lokal mieszkalny Nr (...) znajdujący się w budynku Nr (...) przy ul. O. w B.P. Jednocześnie, mocą powyższego wyroku, przyznano A.B.Sz. prawo do lokalu socjalnego wstrzymując wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia wyżej wymienionej przez gminę miejską B.P. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Przy takich ustaleniach organ stwierdził, że nie została przez skarżącą spełniona przesłanka posiadania "zamiaru stałego przebywania" w spornym lokalu, która to przesłanka jest wymieniona w art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późniejszymi zmianami), definiującym termin "pobyt stały". Orzeczenie sądu nakazujące skarżącej wydanie lokalu wyklucza "zamiar stałego przebywania" przez stronę w danym lokalu. W tej kwestii wyrok sądu ograniczył wolę strony decydowania w tej sprawie. Stąd uznano brak podstaw do zameldowania.

A.B.Sz. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewody P. Podniosła przy tym m.in. iż w przedmiotowym lokalu przebywa wraz z synem od wiosny 2004 r. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakłada obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu, na pobyt stały lub czasowy, przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Organ I instancji badał jedynie przesłanki uzasadniające zameldowanie jej i syna na pobyt stały. Nie rozważył natomiast, czy istnieją przesłanki do zameldowania jej na pobyt czasowy.

Wojewoda P. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z następującym uzasadnieniem:

Wykonanie obowiązku meldunkowego polegającego na zameldowaniu się w miejscu pobytu, który to obowiązek określa art. 4 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu, właściwemu organowi (celem zarejestrowania) danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Przy czym potwierdzenie faktu pobytu osoby pod zgłaszanym przy zameldowaniu adresem, należy do obowiązków właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu (art. 9 ust. 2a oraz art. 29 ust. 1 ustawy j.w.).

Dopiero w sytuacji, gdy zgłoszone do zarejestrowania pobytu dane budzą wątpliwości, przepis art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych upoważnia organ administracji do rozstrzygania o zameldowaniu w formie decyzji.

Brak potwierdzenia przez właściciela przedmiotowego lokalu, faktu pobytu w nim A.B.Sz. wraz z synem M.Sz., uzasadniał więc rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji.

Pamiętając, że przy obecnie obowiązującym stanie prawnym zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu osoby pod oznaczonym adresem (art. 9 ust. 2b ustawy j.w.) nie można pominąć faktu, iż przy wykonaniu obowiązku meldunkowego ustawodawca połączył faktyczny pobyt w miejscu zgłoszonym do zameldowania z wolą strony do stałego przebywania pod oznaczonym adresem. Art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych postanawia bowiem, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skarżąca w toku postępowania wyraziła co prawda zamiar pobytu w zgłoszonym do zameldowania lokalu (podała, iż nie zamierza go opuszczać) jednakże stwierdzić należy, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji, że wyrażony przez skarżącą zamiar stałego przebywania w lokalu przy ul. Ogrodowej (...) w B.P. został ograniczony prawomocnym wyrokiem sądowym nakazującym opróżnienie i wydanie lokalu. Nakaz opróżnienia i wydania lokalu wstrzymano do czasu przedstawienia skarżącej oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego i jak wynika z ustaleń poczynionych w toku postępowania odwoławczego czynności zmierzające do przyznania A.B.Sz. lokalu socjalnego zostały już podjęte.

Odnosząc się dodatkowo do podnoszonego w odwołaniu zarzutu braku rozważań dotyczących możliwości zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu na pobyt czasowy wyjaśnić należy, iż A.B.Sz. uzupełniła swój wniosek o zameldowanie w przedmiotowym lokalu o wypełniony formularz "Zgłoszenie pobytu stałego". Stąd też przedmiotem niniejszej sprawy było, zgłoszone przez skarżącą, żądanie zameldowania na pobyt stały. Rozpoznanie kwestii dotyczącej zameldowania skarżącej na pobyt czasowy w lokalu przy ul. O. (...) w B.P. wymagałoby więc odrębnego zgłoszenia w tym właśnie przedmiocie. Ewentualne zgłoszenie pobytu czasowego powinno jednak uwzględniać jedynie okres konieczny do zakończenia procedury przyznania skarżącej lokalu socjalnego.

W skardze na tę decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego przez A.B.Sz. został podniesiony zarzut rażącego naruszenia art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez brak merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii możliwości zameldowania skarżącej na pobyt czasowy w spornym lokalu, o co skarżąca wnosiła w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wojewody.

Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późniejszymi zmianami) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest zobowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia.

Dla przyjęcia stałego pobytu danej osoby w określonej miejscowości, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem i zamiaru stałego pobytu. Tym samym nie stanowi o stałym pobycie występowanie tylko jednej przesłanki, polegającej na samym tylko zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednakże bez zamiaru stałego przebywania, chociażby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, np. w związku z wykonywaniem pracy czy też studiowaniem w innej miejscowości.

W przedmiotowej sprawie odmówiono zameldowania A.B.Sz. wraz z małoletnim synem M.Sz. na pobyt stały w lokalu przy ul. O. (...) w B.P. z uwagi na niespełnienie przez skarżącą przesłanki " zamiaru stałego pobytu", która to przesłanka w ocenie organów administracyjnych została wykluczona przez orzeczenie sądu cywilnego nakazujące skarżącej wydanie lokalu.

W ocenie Sądu stanowisko organów administracyjnych narusza przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 10 kwietnia 1974 r.

W tym miejscu wskazać należy, że w sprawie bezspornym pozostaje fakt występowania przesłanki dotyczącej zamieszkiwania przez skarżącą wraz z małoletnim synem w lokalu będącym przedmiotem sprawy. Kwestią podlegającą ustaleniu, jest wyjaśnienie czy wyrok dotyczący opróżnienia lokalu wyklucza wystąpienie drugiej z przesłanek o których mowa w art. 6 ust. 1 w postaci zamiaru stałego pobytu.

Bez wątpienia ustalenie zamiaru nie jest rzeczą łatwą, dlatego też w tym zakresie należy przyjąć kryterium zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Przy czym przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu należy mieć na uwadze okoliczności faktyczne (tak też wyrok NSA z 19 marca 1981 r. sygn. akt S.A. 314/81, pub. ONSA 1981/1/24).

Z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy bez wątpienia wynika zamiar stałego pobytu skarżącej w lokalu przy ul. O. (...) w B.P. A mianowicie A.B.Sz. w lokalu tym skoncentrowała swoje sprawy życiowe, założyła ośrodek osobistych i majątkowych interesów. Jest to jej jedyne mieszkanie i jak podała nie zamierza go opuścić.

W świetle powyższych rozważań należy uznać, że wyrok sądu cywilnego nakazujący A.B.Sz. opróżnienie lokalu przy ul. O. (...), i tym samym przesądzający brak posiadania przez nią tytułu prawnego do tego lokalu, jako okoliczność prawna a nie faktyczna nie może wykluczać przesłanki decydującej o stałym pobycie danej osoby pod wskazanym adresem w postaci "zamiaru stałego pobytu". Zauważyć należy, że dopiero z chwilą wykonania wyroku nastąpi zmiana okoliczności faktycznych, w taki sposób,że skarżąca nie będzie już zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu i wówczas możliwe będzie wykluczenie tej przesłanki. Na datę orzekania w przedmiotowej sprawie " wyrok eksmisyjny" nie został wykonany.

Jednocześnie podnieść należy, że wyrok przesądzający o braku tytułu prawnego do lokalu nie stanowi w chwili obecnej przeszkody w dokonaniu zameldowania, albowiem przepis art. 9 ust. 2 dotyczący przedstawienia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie, utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r., w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K20/01, stwierdzającego jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ocena zasadności czynności matarialno-technicznej w postaci wpisów o zameldowaniu podlega ocenie jedynie w aspekcie zachowania przesłanek z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a przepis art. 9 ust. 2 wyżej powołanej ustawy nie może mieć zastosowania jako regulacja niekonstytucyjna. Wyłączną zatem przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu na pobyt stały jest sam fakt przebywania przez nią w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu, bez konieczności legitymowania się potwierdzeniem uprawnienia do przebywania w nim (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. sygnatura akt V SA2425/02, pub. Wspólnota 2004/9/58).

Końcowo podnieść należy, że błędnie organ odwoławczy przyjął, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było tylko i wyłącznie żądanie skarżącej dotyczące zameldowania na pobyt stały a rozpoznanie kwestii dotyczącej zameldowania na pobyt czasowy w lokalu wymagało odrębnego zgłoszenia. Organ odwoławczy podniósł, że zarzut nie rozważenia przez organ I instancji zasadności zameldowania skarżącej na pobyt czasowy był skutkiem braku konsekwencji skarżącej przy formułowaniu wniosku. W ocenie Sądu zasygnalizowanie przez skarżącą w odwołaniu od decyzji I instancji faktu złożenia przez nią wniosku o zameldowanie czasowe, obligowało organ odwoławczy do wyjaśnienia czy rzeczywiście wniosek taki był zgłaszany i w przypadku ustalenia, że był zgłaszany organ odwoławczy winien wydać decyzję kasacyjną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. i zlecić organowi I instancji przeprowadzenie postępowania w przedmiocie zasadności zameldowania A.B.Sz. w lokalu przy ul. O. (...) w B.P. na pobyt czasowy.

Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji naruszyły przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 10 kwietnia 1974 r. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o ich uchyleniu.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku - (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).