Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1512866

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 22 maja 2014 r.
II SA/Bk 1222/13
Skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów a badanie celowości tego skierowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Leszczyński.

Sędziowie: WSA Małgorzata Roleder, NSA Elżbieta Trykoszko (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) października 2013 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie egzaminu teoretycznego i praktycznego prawa jazdy kategorii B oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Komendant Wojewódzki Policji w B wystąpił w dniu (...).08.2013 r. do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami skarżącego P. M., który w okresie od (...).08.2012 r. do (...).07.2013 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego otrzymując za te naruszenia łącznie 25 punktów karnych.

Starosta B. po przeprowadzeniu w sprawie postępowania decyzją z dnia (...).09.2013 r. powołując się na art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 99 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o skierowaniu skarżącego do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie egzaminu teoretycznego i praktycznego prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że był związany wnioskiem komendanta policji i nie mógł uznaniowo rozstrzygnąć sprawy. Zastrzeżenia strony złożone w toku postępowania związane z naliczeniem punktów karnych zostały przedstawione Komendantowi Wojewódzkiemu Policji, który potwierdził prawidłowość przypisania punktów karnych i zasadność wniosku o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Organ wskazał, ze stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji w razie 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy a stosownie do treści art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do jego kwalifikacji. Przekroczenie 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego budzi zastrzeżenia co do możliwości bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym w charakterze kierującego pojazdem silnikowym.

W odwołaniu od tej decyzji P. M. podtrzymał prezentowane w toku postępowania stanowisko, co do braku podstaw do skierowania na sprawdzenie kwalifikacji z uwagi na niepoinformowanie przez organ kontroli ruchu drogowego przy ostatnim naruszeniu, że łączna liczba punktów karnych tj. dotychczasowych i za ostatnie przewinienie przekroczy dopuszczalny limit, co uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie z systemu anulowania punktów karnych. Do anulowania doszłoby w przypadku odmowy przyjęcia mandatu i skorzystania do czasu rozpatrzenia sprawy o wykroczenie drogowe przez sąd karny ze szkolenia redukującego liczbę punktów karnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia (...).10.2013 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że wniosek komendanta policji o skierowanie kierującego pojazdami na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji powoduje uruchomienie postępowania przez starostę, które musi zostać zakończone decyzją kierującą na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w pełnym zakresie. Nawiązując do zasad naliczania kierowcom punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, organ odwoławczy zauważył, że starosta i kolegium nie mają możliwości ani uprawnienia do badania prawidłowości przypisania punktów karnych a przy podejmowaniu rozstrzygnięcia związane są wnioskiem komendanta policji. Stwierdzając powyższe kolegium nawiązało do stanowiska wyrażonego przez WSA w Gdańsku w wyroku sygn. III SA/Gd 253/12. Jedynie organ prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego władny jest zakwalifikować dane naruszenie jako podlegające lub też nie podlegające wpisowi do ewidencji, zaś negowanie przypisanych wykroczeń należy wyłączne do kompetencji sądów powszechnych. Organ podkreślił przy tym, że wniosek organu kontroli ruchu drogowego korzysta z domniemania legalności w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Organ II instancji zaakcentował związany charakter decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Zauważył, że przedstawiona przez skarżącego hipotetyczna sytuacja odmowy przyjęcia mandatu, w praktyce przesunęłaby jedynie w czasie skutki przekroczenia 24 punktów karnych Istotna w sprawie byłaby bowiem data naruszenia przepisów ruchu drogowego a nie wydania prawomocnego wyroku. Odbycie przez skarżącego szkolenia nie przyniosłoby także zamierzonego skutku, gdyż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów karnych otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła liczbę 24.

W skardze na tę decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego P. M. podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas i zarzucił decyzji naruszenie prawa. Jego zdaniem świadomość przekroczenia dopuszczalnego limitu punktów karnych w momencie ostatniego naruszenia, pozwoliłaby mu na "przesunięcie" daty prawomocnego przypisania punktów za ostatnie naruszenie do czasu anulowania części dotychczasowych punktów karnych, co w konsekwencji nie pozwoliłoby organowi ruchu drogowego na wystąpienie z wnioskiem o skierowanie na kontrolny egzamin na prawo jazdy. Skarżący powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach sygn. II SA/GL 26/12 i w wyroku NSA sygn. I OSK 885/09. Zdaniem skarżącego z uwagi na brak poinformowania go przez organ kontroli ruchu drogowego o ilości punktów karnych, postępowanie w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy powinno było zostać umorzone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując na zapis § 8 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 marca 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Dodało przy tym, że niektóre sądy administracyjne zapis powyższy uznają za niemający dostatecznego umocowania w ustawowym upoważnieniu. Nadmieniło także, ze skarżący szkolenia nie odbył a jego rozważania są jedynie hipotetyczne.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwraca uwagę na związanie organów orzekających w sprawie treścią wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o skierowanie skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do prowadzenia pojazdów mechanicznych z uwagi na przekroczenie naruszeniami przepisów ruchu drogowego 24 punktów karnych. W świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, decyzja w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że o treści rozstrzygnięcia przesądza jedynie spełnienie ustawowych przesłanek z wyłączeniem możliwości orzekania uznaniowego, w tym wartościującego naruszenia przepisów ruchu drogowego, czy - jak oczekuje skarżący - oceniającego zachowanie policjantów z patrolu ruchu drogowego, którzy karząc skarżącego za ostatnie przewinienie nie przypomnieli mu o ilości dotychczas zgromadzonych punktów karnych. Z przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym wprost wynika, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji w razie przekroczenia 24 punktów karnych otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. II SA/Sz 1030/13 (Lex nr 1411080) konstrukcja normatywna zawartego w wymienionym przepisie zwrotu "sprawdzeniu kwalifikacji podlega" wyraźnie wskazuje, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją o charakterze związanym, a w konsekwencji pozbawiającym starostę uprawnień do badania celowości otrzymanego od organu policji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów, czy prawidłowości naliczenia przez ten organ liczby punktów karnych. Brak dopuszczalności badania przez starostę prawidłowości naliczenia kierowcy punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, nie pozwalała staroście na dociekanie okoliczności towarzyszących przypisywaniu naruszeń. Przypisywanie punktów karnych za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie z ewidencji należy bowiem do wyłącznej kompetencji Policji. Także wyłącznie do Policji należy usuwanie punktów przyznanych w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Czynności te nie mogą być dokonane ani przez starostę ani przez samorządowe kolegium odwoławcze. Zauważyć przy tym należy, że późniejsze, już po uzyskaniu 24 punktów karnych, uczestniczenie w szkoleniu, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pozostaje bez wpływu na obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (tak też WSA w Kielcach w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. II SA/Ke 11/13). Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym przewidujący obowiązek skierowania na kontrolny egzamin kierowcy z liczbą przekraczającą 24 punkty karne za naruszenia ruchu drogowego, odsyła wyłącznie do art. 130 ust. 1a nie do całego art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co wyraźnie wskazuje, że kierowca taki nie może wtedy już skorzystać z uprawnienia do zmniejszenia liczby punktów karnych odbytym szkoleniem. Udział w szkoleniu nie może bowiem stanowić mechanizmu umożliwiającego obejście bezwzględnie wiążącego przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym i uniknięcia w ten sposób przewidzianej tam sankcji (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 marca 2013 r. sygn. III SA/Wr 19/13).

Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ kontroli ruchu drogowego wystąpił bowiem w stosunku do skarżącego z wnioskiem o skierowanie na kontrolny egzamin na prawo jazdy z powodu przekroczenia w ciągu roku 24 punktów karnych za naruszenia zasad ruchu drogowego. Dane zawarte we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o skierowanie skarżącego na kontrolny egzamin tj. fakt przekroczenia limitu punktów karnych, były okolicznością obiektywną wiążącą starostę i niepodlegającą weryfikacji w ramach postępowania przed starostą. Skarżący do daty orzekania przez organ o skierowaniu na badania nie podważył ostateczności przypisania mu punktów karnych, których suma przekroczyła 24. Rozważania strony, co do pozbawienia jej możliwości uniknięcia konsekwencji własnego, niewłaściwego postępowania, nie odnoszą się do działania organów administracji publicznej orzekających w sprawie skierowania na ponowny egzamin na prawo jazdy. Nadto, jak trafnie zauważyło SKO, są to jedynie rozważania hipotetyczne ponieważ skarżący szkolenia prowadzącego do redukcji punktów w ogóle nie odbywał. Z uwagi na hipotetyczne w sprawie znaczenie szkolenia redukującego punkty karne kierowcy, nie można na grunt niniejszej sprawy przenosić orzeczeń wydanych w sprawach, na które się powołał skarżący (o sygn. II SA/Gl 26/12 i I OSK 885/09). W stanach faktycznych każdej z powołanych spraw miało bowiem miejsce odbycie przez kierowcę szkolenia redukującego punkty a w konsekwencji sporna była kwestia przekroczenia limitu punktów i związanych z przekroczeniem sankcji wobec kierowcy (skierowania na powtórny egzamin w sprawie II SA/Gl 26/12 i zatrzymania prawa jazdy w sprawie I OSK 885/09).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.