Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 12 stycznia 2006 r.
II SA/Bk 1040/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Prutis.

Sędziowie Asesor: WSA Wojciech Stachurski (spr.), NSA Danuta Tryniszewska-Bytys.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) stycznia 2005 r. Nr (...) w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej

1.

oddala skargę;

2.

przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata A. K.-G. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Prezydenta B., wydał w dniu (...) grudnia 2004 r. decyzję Nr (...), w której ustalił W. M. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. Ś. (...)

w następującej wysokości: za marzec 2004 r. - 154,67 zł; za kwiecień 2004 r. - 157,14 zł; za maj 2004 r. -158,51 zł; za czerwiec 2004 r. - 158,95 zł; za okres od 1 lipca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. - w wysokości 151,46 zł miesięcznie; za okres od 1 września 2004 r. do 28 lutego 2005 r. - w wysokości 269,87 zł miesięcznie; zaś od dnia 1 marca 2005 r. - w wysokości 196,90 zł miesięcznie. Jednocześnie z uwagi na trudną sytuację życiową organ częściowo zwolnił W. M. z ustalonej opłaty w okresie od marca do sierpnia 2004 r.. Po uwzględnieniu częściowego zwolnienia, opłata wyniosła: za marzec 2004 r. - 77,34 zł; za kwiecień 2004 r. - 78,57 zł; za maj 2004 r. - 79,26 zł; za czerwiec 2004 r. - 79,48 zł; za okres od 1 lipca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. - 75,73 zł miesięcznie.

Z uzasadnienia wydanej decyzji wynika, że W. M. został skierowany do domu pomocy społecznej w 2003 r.. Organ administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 149 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej z tym, że zachowują moc decyzje o skierowaniu i umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Oznacza to, że decyzje o odpłatności wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wygasły z dniem 1 maja 2004 r.

Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentacji zgromadzonej w toku prowadzonego postępowania organ ustalił sytuację socjalno-bytową W. M. Miesięczny dochód ustalono: w lutym 2004 r. - renta w wys. netto 220,95 zł.; w marcu 2004 r. - renta w wys. netto 224,48 zł; w kwietniu 2004 r. - renta w wys. netto 226,44 zł; w maju 2004 r. - renta w wys. netto 227,07 zł; w czerwcu i lipcu 2004 r. - renta w wys. netto 216,37 zł. Miesięczny dochód w sierpniu 2004 r. stanowi renta netto w wys. 281,29 zł powiększona o 1/6 wyrównania za okres od 1 lutego 2004 r. do 31 lipca 2004 r., tj. o 104,24 zł Łączny miesięczny dochód w sierpniu 2004 r. wynosi 385,53 złotych.

W miesiącach od września 2004 r. do stycznia 2005 r. dochód stanowi renta netto w wys. 281,29 zł powiększona o 1/6 wyrównania za okres od lutego 2004 r. do 31 lipca 2004 r., tj. 104,24 zł Łączny miesięczny dochód od września 2004 r. do stycznia 2005 r. wynosi 385,53 zł. Dochód w lutym 2005 r. stanowi renta netto w wys. 281,29 złotych.

Z wywiadu środowiskowego i dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania ustalono, że trudna sytuacja życiowa W. M. wynika z powodu niepełnosprawności i związanych z nią wysokich wydatków na leki, których zainteresowany nie jest w stanie ponosić we własnym zakresie ze względu na fakt, że kwota pozostająca zainteresowanemu po dokonanych potrąceniach jest zbyt niska. Biorąc pod uwagę powyższe organ administracyjny zwolnił częściowo W. M. z odpłatności.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) stycznia 2005 r. Nr (...). Wbrew zarzutom odwołania, Kolegium nie dopatrzyło się, aby organ I instancji dopuścił się naruszenia przysługujących stronie uprawnień procesowych. Zawiadomił o możliwości zapoznania się osobiście, bądź przez ustanowionego pełnomocnika z aktami sprawy oraz poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu I instancji oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Z kolei, żaden przepis nie obliguje organu administracji publicznej do zapewnienia realizacji uprawnienia strony, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., w miejscu jej zamieszkania, bądź pobytu.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybień w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za pobyt W. M. w domu pomocy społecznej. W przypadku Skarżącego, którego dochód jest niższy niż 200% kryterium dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej, opłata wynosi 70% jego dochodu ustalonego według zasad określonych w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ustalona zgodnie z tą dyrektywą wysokość opłat waha się od 154,67 zł do 269,87 zł miesięcznie. Najwyższe opłaty ustalono za okres od 1 września 2004 r. do 28 lutego 2005 r., z uwagi na wypłacone w sierpniu 2004 r. wyrównanie renty za sześciomiesięczny okres wstecz.

W zakresie dotyczącym zwolnienia w części W. M. od obowiązku ponoszenia ustalonych opłat - w ocenie Kolegium - rozstrzygnięciu organu I instancji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania. Przy ustalaniu czasookresu i wysokości zwolnienia, organ wziął pod uwagę wysokość udokumentowanych wydatków na leki oraz wysokość kwoty pozostającej Skarżącemu do dyspozycji, po uiszczeniu opłat za pobyt. Zdaniem Kolegium, w świetle dokonanych przez organ I instancji ustaleń, zakres zastosowanego zwolnienia, pod względem wysokości i czasu, jest adekwatny do sytuacji W. M.

Decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący zarzucił w niej, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej została ustalona od renty w kwocie "wziętej z kapelusza". Jego zdaniem, podstawę ustalenia opłaty winien stanowić dochód w kwocie 562,58 zł W takiej bowiem wysokości została mu przyznana renta począwszy od 1 lutego 2004 r. na mocy decyzji ZUS z dnia (...) lipca 2004 r., wydanej na podstawie wyroku sądowego. Z uwagi na to Skarżący uznał za błędną, zmieniającą się opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w okresie od marca 2004 r. do lutego 2005 r..

Ponadto Skarżący podniósł, iż cierpi na liczne choroby, których leczenie wymaga nakładów, zaś jemu, po uiszczeniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, pozostaje zbyt mało pieniędzy na zakup leków. W konkluzji, Skarżący wniósł o ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w prawidłowej wysokości i udzielenie sprawiedliwej ulgi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie może być uwzględniona.

Sąd nie ma uprawnień - o co wnosił skarżący - do ustalenia odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, a także do udzielania ulg w tym zakresie. Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, a kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

W myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek, która uzasadniałaby uchylnie, bądź stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., jak też poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.

Słusznie organy obu instancji przyjęły, że mocy przepisu art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 1 maja 2004 r., wygasły decyzje w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domach pomocy społecznej, wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.). W mocy pozostały natomiast decyzje w przedmiocie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej - art. 149 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej. W. M. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. Ś. (...) na mocy decyzji Nr (...) z dnia (...) maja 2003 r., w której oddzielnie także zostały ustalone zasady odpłatności za ten pobyt. Organ administracyjny I instancji miał więc podstawę do tego, aby odpłatność ta została ustalona na nowo.

W ocenie Sądu, przy ustalaniu od 1 maja 2004 r. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w całości mają zastosowanie przepisy nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Błędnie zatem organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji odwołał się do przepisów art. 35 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, do czego podstawą miał być wskazany przez organ przepis art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966). Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach (tj. obowiązujących do końca 2003 r.). Przepis ten, mający charakter przepisu przejściowego, reguluje skutki innych zmian w zakresie prawa o pomocy społecznej. Zmian, które od 1 stycznia 2004 r. wprowadzone zostały do ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej na mocy przepisu art. 54 cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej została jednak później, tj. od 1 maja 2004 r., zastąpiona w całości przepisami nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przepisy przejściowe nowej ustawy o pomocy społecznej nie dają natomiast podstawy do ustalania opłat w oparciu o przepisy poprzedniej ustawy o pomocy społecznej. Kłóciłoby się to zresztą z zastosowanym w tej sprawie przez organy przepisem art. 149 ust. 1 nowej ustawy.

Stwierdzone uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik tej sprawy, a tylko w tym przypadku istniała by podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ I instancji ustalił bowiem odpłatność za pobyt W. M. w Domu Pomocy Społecznej na poziomie 70% jego dochodu, wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji na obowiązujące do końca 2003 r. brzmienie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Taką samą odpłatność, tj. maksymalnie 70% dochodów osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, przewiduje również przepis art. 61 ust. 2 pkt 1 nowej ustawy o pomocy społecznej, który został z kolei przywołany przez organ w podstawie wydanej decyzji.

Przechodząc zaś do zarzutów skargi, Sąd nie podzielił stanowiska W. M., co do błędnego ustalenia przez organy administracyjne dochodów, stanowiących podstawę wyliczenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 10 listopada 2004 r. (k-40) wynika jasno, że w związku z wyrokiem Sądu - przywrócono Panu M. prawo renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i wypłacono z tego tytułu wyrównanie za okres od 1 lutego do 31 lipca 2004 r. w kwocie brutto 776,74 zł Łącznie z tym wyrównaniem Skarżący otrzymał w sierpniu 2004 r. do wypłaty kwotę netto 737,98 zł. Organ administracyjny prawidłowo uwzględnił to wyrównanie przy ustalaniu dochodu W. M. Zgodnie bowiem z powołanym przez organ przepisem art. 8 ust. 12 nowej ustawy o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania), w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. Zgodnie z wymaganiami przepisu art. 8 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej, przy ustalaniu dochodu W. M. organ odliczył natomiast kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych, kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób (przekazane do depozytu ZUS).

Zgodzić się ponadto należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ I instancji nie przekroczył także w tej sprawie granic uznania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności, jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność. Z tych też względów organ I instancji zwolnił W. M. z części ustalonych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie organ uzasadnił wysokością udokumentowanych wydatków na leki oraz wysokością kwoty pozostającej Skarżącemu do jego dyspozycji. Należy przy tym podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ustawy. Skarżący nie może więc oczekiwać, że pomoc społeczna zaspokoi wszystkie jego potrzeby.

W tym stanie rzeczy Sąd nie znajduje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240,00 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług wyliczony w kwocie 52,808 zł według stawki 22%.-