Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 27 czerwca 2007 r.
II SA/Bd 960/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.).

Sędziowie WSA: Grażyna Malinowska-Wasik, Asesor Grzegorz Saniewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) 2006 r., nr (...) w przedmiocie wymiany prawa jazdy

1.

uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia (...) 2006 r. nr (...),

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,

3.

zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata E. G. kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją nr (...) wydaną w dniu (...) 2006 r. Starosta R. działając na podstawie art. 150 w zw. z art. 90 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz § 2 i § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku S. K., odmówił wymiany prawa jazdy kat. ABT nr (...) serii (...) wydanego przez Urząd Rejonowy w R., nadając temu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż podczas weryfikacji dokumentów związanej ze złożonym w dniu 26 czerwca 2006 r. wnioskiem o wymianę prawa jazdy, stwierdzono brak dokumentów potwierdzających uzyskanie przez S. K. pozytywnego wyniku egzaminu na kat. ABT prawa jazdy. Zwrócono uwagę, iż znajdujące się w aktach kierowcy dwa druki prawa jazdy wskazują, że pierwsze prawo jazdy na kat. ABT numer (...) nr druku K0431090 zostało wydane w dniu 24 kwietnia 1985 r. przez Urząd Miasta i Gminy w R. W zakresie brakującej dokumentacji organ orzekający zwrócił się do delegatury (...) Urzędu Wojewódzkiego we W. o odtworzenie protokołu egzaminacyjnego na kat. ABT wnioskodawcy, w wyniku czego ustalono, że S. K. przystąpił dwukrotnie do egzaminu teoretycznego co potwierdza protokół nr (...) z dnia (...) 1984 r. oraz protokół nr (...) z dnia (...) 1985 r. i uzyskał wynik negatywny. Jak sprawdzono, pozostałe protokoły do dnia wydania prawa jazdy nie dotyczą w swej treści osoby wnioskodawcy. Ustalenia powyższe, wraz z oświadczeniem strony potwierdzającym, iż egzamin na kat. ABT zdawał w R. w okresie od grudnia 1984 r. do kwietnia 1985 r., pozwoliły organowi na orzeczenie o odmowie wydania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. zarzucił jej wydanie na podstawie błędnych ustaleń faktycznych wobec ustalenia, że odwołujący się nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu na kat. ABT prawa jazdy, podczas gdy w rzeczywistości egzamin taki został przez niego zaliczony oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w szczególności podstawy wydania stronie prawa jazdy kat. ABT w dniu 24 kwietnia 1985 r. przez Urząd Miasta Gminy w R. oraz wydania przez Urząd Rejonowy w R. wtórnika prawa jazdy z dnia 9 lipca 1993 r. Podnosząc powyższe zarzuty odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez wydanie odwołującemu się prawa jazdy kat. ABT, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko odwołujący wskazał, iż z całą pewnością zdał egzamin odbywając stosowny kurs organizowany przez LOK w R. i jest uprawniony do posiadania prawa jazdy kat. ABT, natomiast jego zdaniem nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne zagubienie dokumentów źródłowych w siedzibie organu. Ponadto podniósł, że zaskarżona decyzja jest bardzo krzywdząca i komplikująca mu życie, ponieważ znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, a brak prawa jazdy uniemożliwia mu podjęcie tej pracy i zdobywanie środków finansowych na utrzymanie swoje i rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr (...) z dnia (...) 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego orzeczenia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że prowadzone dla potrzeb wydania odwołującemu nowego prawa jazdy w związku z jego wymianą postępowanie wyjaśniające wykazało, że treść odtworzonych protokołów z egzaminu na kat. ABT to jest protokołu nr (...) z dnia (...) 1984 r. i protokołu nr (...) z dnia (...) 1985 r. wskazuje, że S. K. uzyskał wynik negatywny, a żadne dowody nie potwierdzają, by strona zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla kategorii ABT. W związku z powyższym organ uznał słuszność stanowiska organu I instancji opartego na regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami przewidującemu, że w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów; w tym braku stosownej adnotacji o uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie wymaganym przepisami przez kierujących pojazdami (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 4a oraz § 2), należy odmówić w drodze decyzji administracyjnej wydania prawa jazdy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy S. K. wyraził swoje niezadowolenie z zapadłych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć w jego sprawie. Skarżący podniósł, iż od 21 lat był posiadaczem prawa jazdy kat. ABT, zdobytego na skutek pozytywnie zdanego egzaminu. Zwrócił ponownie uwagę, że jego uprawnienia nigdy nie były kwestionowane, nawet w trakcie postępowania o wydanie wtórnika tego dokumentu w 1993 r. i przeprowadzanej w związku z tym weryfikacji tych uprawnień. Skarżący zarzucił organowi dopuszczenie się uchybień w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym poprzez nie zbadanie okoliczności ewentualnego zagubienia protokołów egzaminacyjnych i innych dokumentów potwierdzających fakt uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu. Zdaniem skarżącego, ograniczony zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego jest dla niego krzywdzący, ponieważ nie wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności zaprowadziły do niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podkreślił, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny zakresu ustawowej delegacji w zakresie weryfikowania upoważnień do kierowania pojazdami przy wymianie praw jazdy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 k.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z dyrektywy przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Problematyka wymiany prawa jazdy uregulowana jest w art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U.z 2003 r., Nr 58, poz. 515) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). W tym ostatnim akcie postanowiono, że przy wymianie prawa jazdy stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 5 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1), czyli w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215). Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d tego aktu, w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania, należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 obejmującą sprawdzenie m.in. zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie.

Dokonując tej weryfikacji stwierdzono, że w aktach ewidencyjnych kierowcy brak jest dokumentów potwierdzających uzyskanie przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami kat. ABT. Nie kwestionując faktu posiadania przez skarżącego prawa jazdy potwierdzającego to uprawnienie, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro brak w posiadanych zasobach akt kierowcy dowodów o zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu na kategorię ABT prawa jazdy, to wydanie takiego prawa jazdy nie jest możliwe.

Takiego stanowiska nie można zaaprobować. Stwierdzenie po ponad 20 latach, że w aktach ewidencyjnych brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność posiadania uprawnień kat. ABT, spowodowało przyjęcie przez organ domniemania, że tak było istotnie. Tymczasem ciężar dowodu, na mocy art. 77 k.p.a. spoczywa na organach administracyjnych, które winny przeprowadzić postępowanie co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a nie przerzucać tego obowiązku na stronę. Jeżeli natomiast strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.

Należy w tym miejscu podnieść, że zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zakwestionowano autentyczny dokument, jakim niewątpliwie jest prawo jazdy. Pozostaje bowiem poza sporem, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustalone, że dokument ten nie został wydany przez uprawniony do tego organ. Nie można w tym stanie rzeczy uznać za dopuszczalne kwestionowanie autentycznego dokumentu bez podważenia jego wiarygodności i to w specjalnym trybie przewidzianym w Kodeksie Postępowania Administracyjnego dla wzruszania decyzji ostatecznych (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 4 października 2005 r., sygn. akt II SA/Po 1609/03, ONSA 3/2006/83).

Postępowanie organów z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie stanowi w swej istocie przerzucenie na skarżącego obowiązku przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Wszelkie istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być traktowane jako przemawiające na niekorzyść strony, zwłaszcza, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą być one wynikiem zaniedbań pracowników organów administracji publicznej. To na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów będących podstawą wydawania odpowiednich decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 ze zm.) organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw oraz nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji. Ciężar przechowywania dokumentów nie może być przerzucony na petenta. Żądanie dowodzenia po upływie ponad 20 lat swoich racji, w sytuacji gdy to organ administracji jest zobowiązany do przechowywania stosownych dokumentów jest pozbawione podstaw prawnych.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy zawiera jedynie dokumentację związaną z odtworzeniem protokołu egzaminacyjnego na kat. ABT skarżącego, w wyniku czego ustalono, że przystąpił on dwukrotnie do egzaminu teoretycznego co potwierdza protokół nr (...) z dnia (...) 1984 r. oraz protokół nr (...) z dnia (...) 1985 r. i uzyskał wynik negatywny, przy czym jak sprawdzono, pozostałe protokoły do dnia wydania prawa jazdy nie dotyczą w swej treści osoby wnioskodawcy. Ponadto brakuje jakichkolwiek innych dokumentów źródłowych, pozwalających na dokonanie oceny ich wiarygodności, a przez to wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Aktualny stan wyjaśnienia sprawy pozwala na stwierdzenie występowania braków stosownej dokumentacji w trakcie weryfikacji akt kierowcy, które legły u podstaw wystąpienia o ich odtworzenie w określonym zakresie. Wystąpienie więc sytuacji ujawnionych braków dokumentacji znajdującej się w dyspozycji organu, implikuje niejako konieczność podjęcia wszelkich działań mających na celu ustalenie przyczyn takiego stanu rzeczy, wyjaśnienia i wyciągnięcia konsekwencji, bowiem skutki takiego stanu rzeczy odnoszą się bezpośrednio do zainteresowanego w tej sprawie, który legitymując się ważnym dokumentem potwierdzającym uprawnienia do kierowania pojazdami, korzysta z ochrony prawnej nabytych uprawnień. Przeciwna teza prowadziłaby do uznania, że wpisanie konkretnych kategorii do posiadanego prawa jazdy wynikało z faktu popełnienia przestępstwa, co również wymaga podjęcia określonych czynności celem wyjaśnienia takiego stanu rzeczy.

Skoro zatem skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął przewidziane prawem czynności w celu jego wymiany, to w przypadku stwierdzenia braków w dokumentacji, rzeczą organu jest dochowanie najwyższej staranności, aby ją uzupełnić, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, podjęcie czynności zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).