Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1613665

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 8 października 2014 r.
II SA/Bd 903/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz.

Sędziowie WSA: Wojciech Jarzembski (spr.), Leszek Tyliński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) lipca 2014 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z... 2014 r. nr. Starosta L. na podstawie art. 61a § 1Kpa i w zw. z art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1205 z zm.) i art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 518), rozpatrzywszy wniosek Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" s.a. w W. o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie nieruchomości w celu wykonania obowiązku rekultywacji odmówił wszczęcia postępowania o wydanie takiej decyzji z uwagi na brak podstawy materialno-prawnej.

W zażaleniu wnioskodawca zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji oraz art. 1, 61a i 104 § 1 k.p.a. wniósł o uchylenie tego postanowienia i nakazanie Staroście przeprowadzenia postępowania zakończonego żądaną decyzją, gdyż jest to konieczne do wykonania decyzji tegoż Starosty z... 2013 r. o obowiązku rekultywacji.

SKO w W. postanowieniem z... 2014 r. nr... na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że brak podstawy materialno-prawnej do wydania żądanej decyzji, w szczególności, że nie mają tu zastosowania art. 124b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wskazując na art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z ustawą z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze wnioskodawca wnosząc o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz art. 6-8 k.p.a. - poprzez przedwczesne uznanie, że wniosek skarżącej nie może zostać załatwiony w trybie administracyjnym z uwagi na uzyskanie przez skarżącą prawa do korzystania z nieruchomości uczestników dla potrzeb przeprowadzenia rekultywacji, a to na skutek błędnej wykładni decyzji Starosty z dnia... 2013 r., polegającej na przyjęciu, że punkt 5 decyzji stanowi podstawę dla przymusowego zajęcia nieruchomości uczestników, podczas gdy prawidłowa jego interpretacja prowadzi do wniosku, że w powyższym zakresie rozstrzygnięcie to nie ma podstawy prawnej i, przede wszystkim odnosi się do możliwości przymusowego wykonania obowiązku rekultywacji, a nie udostępnienia nieruchomości dla potrzeb rekultywacji. W następstwie tych uchybień, organ dopuścił się naruszenia art. 6-8 i 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c)

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast stosownie do przepisów art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Z akt sprawy natomiast wynika, że powołując się na decyzję Starosty Powiatowego w L. nr... z dnia... 2013 r. którą nałożony został na S.G.T. "A" s.a. obowiązek wykonania rekultywacji części działki... (na powierzchni... ha) położonej w K. R. gm. T., wobec odmowy udostępnienia przedmiotowych nieruchomości przez jej właścicieli na warunkach umowy cywilno-prawnej, strona skarżąca wniosła o wydanie decyzji nakładającej na właścicieli nieruchomości A. i T. S. ten obowiązek i udostępnienia ich nieruchomości. Strona skarżąca wskazała, że stan degradacji gruntów w pasie gazociągu tranzytowego na przedmiotowej nieruchomości jest wynikiem nie wykonania rekultywacji natychmiast po zakończeniu robót związanych z bezpośrednim montażem gazociągu t.j. w roku... a zaistniała zwłoka jest wynikiem uporczywego oporu właścicieli odmawiających udostępnienia nieruchomości do wykonania robót rekultywacyjnych, mimo że spółka wielokrotnie bez skutku wzywała właścicieli nieruchomości do udostępnienia gruntów do wykonania rekultywacji i przerwania opłat jakie ponosi z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.

Z akt sprawy wynika także, że na podstawie art. 20 ust. 1 i 3, art. 22 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z zm.) oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 104, art. 107, art. 108 Starosta L. decyzją z... 2013 r... uznał, że grunty rolne stanowiące część działki o numerze geodezyjnym... powierzchnia... ha położone w obrębie K. R. gm. T. będące własnością A. i T. S. utraciły całkowicie wartości użytkowe na powierzchni... ha. Uznał też, że System Gazociągów Tranzytowych "A" s.a. w W. jest zobowiązany do rekultywacji na własny koszt gruntów, które utraciły całkowicie wartości użytkowe w części działki nr... na powierzchni... ha., ustalając dla gruntów rolnych w części działki rolny kierunek rekultywacji a termin jej wykonania określił na pełne trzy sezony agrotechniczne, zakładając, że sezon agrotechniczny liczony jest od... do... danego roku kalendarzowego, licząc od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W pkt 5 tej decyzji stwierdził, że w przypadku niewykonania obowiązku rekultywacji określonego w niniejszej decyzji zostaną zastosowane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z akt wynika, że powyższa decyzja stała się ostateczna albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu odwołania A. S. oraz T. S. decyzją z... 2013 r. nr... utrzymało ją w mocy.

Z akt również wynika, że decyzją z dnia... 2001 r. nr. Starosta L. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie prowadzone z wniosku Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" S.A. w W. dot. ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości o łącznej powierzchni... ha będącej własnością A. S. i T. S. stanowiącej działkę-nr... położoną w K. R. gmina T., poprzez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na przeprowadzenie na powyższej nieruchomości kabla światłowodowego mającego służyć do sterowania przepływem gazu w gazociągu tranzytowym "J. - E. Z." oraz na wykonanie rekultywacji gruntów po zakończeniu prac na tej nieruchomości, a decyzją z dnia... 2002 r. nr. Wojewoda K.-P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), po rozpatrzeniu odwołania Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" S.A. w W., uchylił powyższą decyzję w całości i ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność A. i T. S., poprzez udzielenie zezwolenia Spółce Akcyjnej System Gazociągów Tranzytowych "A" w W. na przeprowadzenie na tej nieruchomości kabla światłowodowego mającego służyć do sterowania przepływem gazu w gazociągu tranzytowym... mm J.-E. Z., według miejsca i granic lokalizacji obejmujących powierzchnie... m2, oznaczonych w załącznikach do decyzji Wojewody W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia... 1994 r., nr... oraz na wykonanie rekultywacji gruntów po zakończeniu prac na tej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpatrzeniu skargi, na powyższą decyzję Wojewody K. - P. złożonej przez T. S. i A. S. - wyrokiem z 20 maja 2004 r. II SA/Gd 753/02 uchylił zaskarżoną decyzję prezentując pogląd, że "nie jest dopuszczalne wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami po dokonanym-przez inwestora zawiadomieniu o zakończeniu budowy lub uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Wyrok ten po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej System Gazociągów Tranzytowych "A" NSA wyrokiem z 18 marca 2005 r. - OSK 1216/04 utrzymał w mocy.

Analizując przepisy ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1205 z późn. zm.) a w szczególności przepisy Rozdziału - Rekultywacji i zagospodarowania gruntów (art. 20 -30) oraz Rozdziału 7 - Kontrola wykonania przepisów ustawy-trudno dopatrzeć się w nich materialnoprawnej podstawy do wydania decyzji o którą wniosła strona skarżąca w swoim wniosku z... 2014 r.

Przepisów takich nie zawiera także ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1518). W szczególności nie można dopatrzyć się podstawy do wydania wnioskowanej decyzji w przepisach art. 124 ust. 1, art. 124b, czy 125 ust. 1. Stanowią one bowiem, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (art. 124b ust. 1). W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości (art. 126 ust. 1).

A więc żaden z tych przepisów nie upoważnia organu do wydania wnioskowanej przez skarżącą decyzji w sytuacji opisanej we wniosku z... 2014 r. oraz w kolejnych pismach strony skarżącej.

Podstawy prawnej do wydania wnioskowanej decyzji brak także w jakichkolwiek innych aktach prawnych obowiązującego prawa. Wyrażony powyżej pogląd o braku podstaw prawnych do wydania wnioskowanej decyzji zgodny jest nawiasem mówiąc z orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 28 marca 2006 r. - II FSK 506/05, wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2004 r. II SA/Wa 4116/03, czy przywołane wyżej wyroki WSA w Gdańsku z 20 maja 2004 r. - II SA/Gd 753/02 czy NSA z 18 marca 2005 r. OSK 1216/04).

W tym stanie rzeczy zasadne było wydanie w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie nieruchomości w celu wykonania obowiązku rekultywacji. Przywołany przepis k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 709/13 wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 24/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II SA/GL 1161/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12) przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach praw brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy wobec braku przesłanek nakazujących uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazanych treścią przywołanych wyżej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.