Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1437323

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 30 października 2013 r.
II SA/Bd 827/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz.

Sędziowie WSA: Joanna Brzezińska (spr.), Elżbieta Piechowiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości

1.

uchyla zaskarżoną decyzję,

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu,

3.

zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz R. M. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. znak (...)(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej "WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania R.M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia (...) kwietnia 2013 r. znak (...) nakazującej R.M. jako właścicielowi budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr (...) w D. w granicy z działką nr (...) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie pod okapem połaci dachowej zachodniej rynny i rury spustowej zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę, w terminie do dnia (...) czerwca 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych decyzją czynności i wyznaczył nowy termin wykonania do dnia (...) lipca 2013 r. (pkt 1), w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję (pkt 2).

Decyzja WINB w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na skutek skargi A.K. w sprawie nieprawidłowości w postaci odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego usytuowanego na sąsiedniej działce nr (...) w D., na teren jej działki, po przeprowadzeniu kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: "PINB") stwierdził, że na granicy z działką nr (...) znajduje się murowany budynek gospodarczy z dachem dwuspadowym, pokryty falistymi płytami azbestowymi, który nie posiada rynien. W związku z tym wody opadowe spływają na teren działki sąsiedniej, co stanowi naruszenie § 126 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

PINB w M. decyzją z dnia (...) lipca 2011 r., na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, nakazał właścicielowi obiektu budowlanego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, zobowiązując go do wykonania pod okapem połaci dachowej budynku gospodarczego zachodniej rynny i rury spustowej zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę. Na skutek odwołania R.M., decyzją z dnia (...) września 2011 r., WINB z przyczyn proceduralnych uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

PINB w M. decyzją z dnia (...) kwietnia 2012 r. znak (...) ponownie nakazał R.M. wykonanie jako właścicielowi budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr (...) w D., w granicy z działką nr (...), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie pod okapem połaci dachowej zachodniej rynny i rury spustowej zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę, w terminie do dnia (...) maja 2012 r. Na skutek odwołania R. M. WINB w B., decyzją z dnia (...) czerwca 2012 r. znak (...), uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych czynności, wyznaczając nowy termin na ich wykonanie do dnia (...) sierpnia 2012 r., jednocześnie pozostałą część zaskarżonej decyzji utrzymując w mocy. W uzasadnieniu tych rozstrzygnięć organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że wskazywały, iż budynek gospodarczy posadowiony jest na działce nr (...)

w granicy pomiędzy nieruchomościami, a z powodu braku orynnowania wody opadowe spływają na teren działki sąsiedniej - (...). W ocenie organów zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdzał zarzutów R.M. dotyczących odmiennego przebiegu granicy pomiędzy jego działka i działką sąsiednią.

R.M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 762/12 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia (...) czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., gdyż stwierdził, że naruszają one przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny, bowiem organ celem zweryfikowania sprzecznych stanowisk stron co do przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami i posadowienia przedmiotowego budynku gospodarczego winien również przeprowadzić dowód z dokumentów zgromadzonych w księgach wieczystych dla nieruchomości. Nadto Sąd stwierdził, że uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji nie odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ winien zwrócić się do właściwego sądu rejonowego celem dołączenia do akt sprawy odpisu księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność skarżącego wraz ze znajdującym się w niej wypisem z rejestru gruntów celem jednoznacznego ustalenia przebiegu jej granic, po czym wydać decyzję, której uzasadnienie będzie odpowiadało warunkom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu postępowania dowodowego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku Sądu, PINB w M. decyzją z dnia (...) kwietnia 2013 r. znak (...), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) kolejny raz nakazał R.M., jako właścicielowi budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr (...) w D., w granicy z działką nr (...), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie pod okapem połaci dachowej zachodniej rynny i rury spustowej zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę. Roboty nakazano wykonywać zgodnie z warunkami technicznymi, pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności budowlanej i aktualną przynależność do Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, w terminie do dnia (...) czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania oraz dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym odpisów z ksiąg wieczystych i wypisów z rejestru gruntów. W ocenie organu dowody w sprawie pozwalają na stwierdzenie, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest posadowiony w granicy z działką nr (...), i wody opadowe spływają z jego dachu na nieruchomość sąsiednią, co niezgodne jest z przepisem § 126 ust. 1 i § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wobec powyższego, zgodnie z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał właścicielowi budynku usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Odnosząc się do konsekwentnie kwestionowanego przez R.M. przebiegu granicy pomiędzy działkami nr (...) i (...) organ wskazał, że ustalenie jej przebiegu nie należy do jego kompetencji. PINB zwrócił się także do SKO

w B. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy celem ustalenia czy toczą się postępowania w sprawie ustalenia kwestionowanych przez skarżącego granic, a także do Starostwa Powiatowego w M. o przedłożenie stanowiska (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. W zakresie przedłożonego przez R.M. wniosku do Wójta Gminy D. o przeprowadzenie rozgraniczenia i przywrócenie prawidłowej powierzchni działki, PINB stwierdził, że nie należy to do kompetencji Wójta, a nadto ma na celu przedłużenie postępowania. Organ zakwestionował także moc dowodową w niniejszym postępowaniu przedłożonego załącznika do decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ rysunek został wykonany na innym podkładzie niż mapa zasadnicza dla celów projektowych, jest nieznanego autorstwa i nieopatrzony datą.

W odwołaniu od powyższej decyzji R.M. zarzucił prowadzenie sprawy w sposób stronniczy, na podstawie sfałszowanych dokumentów i pominięcie przedkładanego przez niego dokumentu ukazującego prawdziwe posadowienie przedmiotowego budynku na jego nieruchomości w odległości 6 m od granicy działek (...) i (...), a nie w granicy. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. uchylił powyższą decyzję PINB w M., w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych czynności i wyznaczył nowy termin na ich wykonanie do dnia (...) lipca 2013 r., pozostałą część zaskarżonej decyzji utrzymując w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z zaleceniem WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 16 października 2012 r. organ pierwszej instancji zebrał dodatkowy materiał dowodowy, który ostatecznie wyjaśnił kwestię granic. Dokumentacja przekazana przez Sąd Rejonowy w I., X Wydział Zamiejscowy Ksiąg Wieczystych z siedzibą w M., jednoznacznie potwierdza, zdaniem organu, że przedmiotowy budynek znajduje się na granicy z działką (w szczególności wyrys z mapy stanowiącej załącznik do decyzji Wójta Gminy D. z sierpnia 2008 r., sporządzony przez uprawnionego geodetę, który zawiera stwierdzenie zgodności podlegającej podziałowi działki nr (...) z danymi ewidencyjnymi).

Organ stwierdził, iż zasadnie organ I instancji odmówił mocy dowodowej planowi sytuacyjnemu przedstawionemu w dniu (...) marca 2013 r. przez R.M., bowiem nie można zidentyfikować osoby, która go wykonała oraz czy mapa do celów projektowych była zaakceptowana przez Starostwo Powiatowe.

Na podstawie tego planu nie można też ustalić, czy linia odległa od przedmiotowego budynku o 6,00 m rzeczywiście jest granicą pomiędzy działkami (...) i (...), jak twierdzi R. M. Organ podzielił również stanowisko PINB w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego na okoliczność niepotwierdzenia zarzutu, że przy podziale działki sąsiedniej nr (...) (na działki nr (...),(...),(...)) doszło do przesunięcia granicy i pomniejszenia działki nr (...) a w konsekwencji uznania, że granica pomiędzy działkami nr (...) i (...) przebiega wzdłuż zachodniej ściany budynku gospodarczego. Zdaniem organu, wątpliwości dotyczące utraty (...) m2 powierzchni jego działki skarżący może wyjaśnić w odrębnych postępowaniach.

Organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż budynek usytuowany na granicy działek nie posiada rynien, wody opadowe spływają na teren działki sąsiedniej, co jest niezgodne z § 126 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto, zgodnie z § 29 ww. rozporządzenia, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego I instancji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, prawidłowo w drodze decyzji nakazał R.M. usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości poprzez wykonanie pod okapem połaci dachowej zachodniej rynny rury spustowej, zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę. Jednocześnie, mając na uwadze wstrzymanie wykonania decyzji na skutek wniesienia odwołania, organ odwoławczy wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku, wskazując, iż zakres robót nie ma skomplikowanego charakteru.

R.M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwestionując ustalenie organów, iż budynek gospodarczy położony jest na granicy jego nieruchomości nr działki (...) i działki nr (...) w D. Skarżący ponownie przedstawił swoje stanowisko dotyczące braku możliwości pomniejszenia powierzchni jego nieruchomości o (...) m2 w związku z podziałem działki sąsiedniej (...). Zdaniem skarżącego Wójt Gminy winien dopilnować prawidłowości podziałów nieruchomości sąsiednich, nie mogło to skutkować przesunięciem granic pod budynki gospodarcze (o 6m), co uniemożliwia mu rozwój gospodarstwa, rozbudowę, ogrodzenie terenu (brak znaków granicznych).

Skarżący podniósł argumenty i zarzuty wobec Wójta Gminy, geodety dokonującego podziału nieruchomości oraz organów nadzoru budowlanego analogicznej jak w toku postępowania administracyjnego akcentując fakt braku znaków granicznych, fałszowania dokumentów, nieuczciwości organów. R.M. wniósł o uczciwe przeanalizowanie wszystkich jego odwołań i przedłożonych dokumentów w sprawie, ustalenia przebiegu granicy i pomniejszenia jego działki, celem naprawienia wyrządzonej mu krzywdy i oszustw. Do skargi dołączono komplet dokumentów w tym kopię decyzji z dnia (...) sierpnia 1973 r. w sprawie pozwolenia na budowę szopo garażu wraz z planem sytuacyjnym, odwołań składanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji Wójta Gminy D. znak (...)

w sprawie budowy na działce nr (...) w miejscowości D. oraz zażalenia do SKO na postanowienie Wójta Gminy D. znak (...) w sprawie "prawidłowego rozgraniczenia" działki nr (...) pow. (...) ha i "przywrócenia jej prawidłowej powierzchni pomniejszonej w wyniku oszustw i bezprawnych podziałów działek sąsiednich".

W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosząc się do dołączonego do skargi zażalenia R.M. kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na postanowienie Wójta Gminy D. z dnia (...) kwietnia 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczającego działki nr geod. (...) położonej w D. organ wskazał, że w dniu (...) maja 2013 r. SKO w B. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, m.in. że dokumenty stanowiące podstawę powyższego rozstrzygnięcia są dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, o których mowa w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywieniowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Wynika z tego, iż istnieje prawdopodobieństwo, że postępowanie rozgraniczające nie zostało przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego ani w toku postępowania przed sądem.

WINB stwierdził, że pomimo prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie ewentualnego wszczęcia postępowania rozgraniczającego, organy nadzoru budowlanego orzekają na podstawie obecnego stanu faktycznego, a dokumenty przekazane przez Sąd Rejonowy odnośnie granic nieruchomości (...) oraz (...),(...) i (...) wskazują jaki jest przebieg granic. Zdaniem organu charakter stwierdzonych nieprawidłowości wymaga bezzwłocznego ich usunięcia, gdyż brak orynnowania powoduje znaczną uciążliwość dla właścicieli działki sąsiedniej, na której teren odprowadzane są wody opadowe.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie) Sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd uwzględnił skargę, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie dalszych rozważań podkreślić przyjdzie, iż stosownie do dyspozycji przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Istotą tej zasady jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, zaś obowiązek podporządkowania się zarówno sądu, jak i organu tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Mają one wytyczać kierunek działania organów przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają sposób ich postępowania w przyszłości. Zmierzają do uniknięcia błędów już popełnionych oraz wskazują kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.

Podlegające kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek uchylenia poprzednich decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 678/11, wobec tego zarówno organy administracji publicznej jak i sąd rozpoznając niniejszą sprawę są związane zarówno oceną prawną, jak i wskazaniami wyrażonymi w uzasadnieniu powyższego prawomocnego wyroku sądu. Wbrew stwierdzeniom organu pierwszej instancji zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) kwietnia 2013 r. wskazania te nie miały zatem wyłącznie charakteru sugestii.

W powyższym wyroku Sąd przesądził, że właściwą podstawę prawną działania organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie stanowiła norma art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Stan techniczny przedmiotowego budynku, zarówno na uprzednim etapie postępowania, jak i nadal pozostaje bezsporny, w szczególności to, że budynek gospodarczy posadowiony na działce nr (...), stanowiącej własność R.M., nie odpowiada dyspozycji § 126 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenia wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości - zgodnie z § 28 ust. 2. Przepis ten stanowi, że w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

Sporna pozostawała i nadal pozostaje kwestia usytuowania tegoż budynku na nieruchomości skarżącego oznaczonej nr ewid. działki (...) w D. względem sąsiedniej nieruchomości. Rozstrzygając sprawę uprzednio sąd wskazał, że w aktach administracyjnych zgromadzono wiele dokumentów, w szczególności map, które zdają się potwierdzać to, że faktycznie budynek jest posadowiony wzdłuż granicy z sąsiednią działką, tj. jego ściana znajduje się w tej granicy, jednak w ocenie Sądu biorąc pod uwagę twierdzenia skarżącego konsekwentnie kwestionującego tę okoliczność organ winien w celu ostatecznego wyjaśnienia tej kwestii zwrócić się do właściwego sądu rejonowego z wnioskiem o wydanie odpisu z księgi wieczystej wraz ze znajdującym się w niej wypisem z rejestru gruntów. Sąd przywołał jednocześnie treść art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361) kształtującego domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania.

W toku postępowania skarżący zarzuca, iż sporny budynek gospodarczy nie jest usytuowany w granicy z sąsiednią nieruchomością, a na jego działce w oddaleniu od grnicy o około 6 m, jednakże doszło do nielegalnej ingerencji w znaki graniczne celem dokonania zmiany przebiegu granicy i pomniejszenia terenu jego nieruchomości.

W konsekwencji wody opadowe z budynku gospodarczego nie spływają na nieruchomość sąsiednią, jak twierdzi jej właściciel oraz organ, lecz wyłącznie na teren jego nieruchomości.

W okolicznościach niniejszej sprawy, jak stwierdził to sąd w ww. wyroku, materiał dowodowy zgromadzony do chwili wydania uprzednich decyzji, nie potwierdzał zasadności zarzutów skarżącego odnośnie rzeczywistego odmiennego przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr (...) i (...), zatem nie dawał podstawy do zakwestionowania ustaleń organów co do posadowienia budynku gospodarczego w granicy nieruchomości. Sąd zważył jednak, iż dla usunięcia wątpliwości, niezbędnym jest sięgnięcie do dokumentów i materiałów zgromadzonych w księdze wieczystej dla nieruchomości, które winny zostać przeanalizowane przez organ w kontekście pozostałych dowodów w sprawie. Nadto Sąd zwrócił uwagę, iż uzasadnienia decyzji organów nie odpowiadały wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

PINB w M. dokonał ponownie szczegółowej analizy dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, w tym dokumentów kartograficznych oraz zgodnie ze wskazaniami sądu, dokumentów zgromadzonych w księgach wieczystych nieruchomości.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Po pierwsze, opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. Po czwarte, rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki.

Analiza treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wskazuje na błędne rozumienie przez organ istoty swobodnej oceny dowodów poszczególnych wartości dowodowej poszczególnych dokumentów, w szczególności urzędowych, zgromadzonych w regulowanym przepisami trybie. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Co nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu (art. 76 § 1 i § 3 k.p.a.)

Wskazać należy, iż niezrozumiałe jest dokonanie przez organ podziału na "dowody rzeczowe" i inne, skoro nie wynika z akt sprawy aby organ zgromadził inne dowody niż dokumenty. Sam fakt, że organ uznał, iż konkretny dokument nie potwierdza tezy skarżącego bądź nie może stanowić podstawy do ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności (oddalenia bądź nie budynku od granicy), nie może stanowić podstawy do "nieprzyjęcia dokumentu jako dowodu" czy też stwierdzenia, że "nie stanowi materiału dowodowego" (opis i mapa, wypis z rejestru gruntów zgromadzone w księdze wieczystej). Niezależnie jednak od powyższych uchybień analiza zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, jak zasadnie skonstatował to organ, pomimo powyższych błędów wykładni, nie dawała podstawy do stwierdzenia, że przebieg granicy jest inny niż wynika to z dokumentów urzędowych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zgromadzonych w aktach ksiąg wieczystych nieruchomości.

Niezależnie od powyższego PINB w M. z naruszeniem zasad i przepisów postępowania, a także norm prawa materialnego błędnie stwierdził, że bez wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku do Wójta Gminy D. o przeprowadzenie rozgraniczenia i przywrócenie prawidłowej powierzchni działki, a także brak właściwości Wójta Gminy D. w tej sprawie.

Zgodnie z przepisem art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), prowadzona przez właściwego starostę ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, a także budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych. Ewidencja gruntów budynków spełnia jednakże funkcje jedynie informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie gruntów przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów w tym zbiorze oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów, w tym geodezyjnych.

Zagadnienia i procedurę związaną z rozgraniczaniem nieruchomości, regulują przepisy art. 29-39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Po myśli art. 29 ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (ust. 1). Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (ust. 2). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (ust. 3).

Rozgraniczenie jest więc urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela. Celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest natomiast wytyczenie wszystkich granic określonej nieruchomości w taki sposób, aby jej powierzchnia odpowiadała treści księgi wieczystej. Aby mogło być prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe muszą istnieć wydzielone prawnie (geodezyjnie) nieruchomości o spornych lub zatartych granicach. Jedynie wówczas postępowanie administracyjne w sprawie o rozgraniczenie ma swój przedmiot.

Należy podkreślić, że granice prawne nieruchomości to granice, których przebieg można odtworzyć na gruncie w oparciu o istniejące na tę okoliczność dokumenty, przy czym dokumenty te winny odpowiadać technicznym standardom geodezyjno-kartograficznym.

Wobec powyższego zasadnie organy nadzoru budowlanego wskazują, iż nie należy do ich właściwości ustalanie przebiegu kwestionowanej przez skarżącego granicy pomiędzy jego nieruchomością (nr (...)), a nieruchomością sąsiednią oznaczoną numerem działki (...). Bez znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, dotyczącej stanu technicznego budynku gospodarczego i sposobu jego użytkowania, pozostaje z pewnością kwestia wskazywanych przez skarżącego różnic w powierzchni działki ewidencyjnej.

Skoro skarżący kwestionuje sprawy związane ze wznowieniem znaków granicznych, czy też przebieg poszczególnych bądź wszystkich granic swej nieruchomości, właściwe postępowanie bądź postępowania w tej sprawie winien inicjować wnioskiem do wójta gminy. W okolicznościach niniejszej sprawy, w której pośrednio treść i przesłanki nałożenia na skarżącego konkretnych obowiązków co do spornego obiektu budowlanego zależy także od tego, czy wody opadowe spływają na jego nieruchomość, czy na nieruchomość sąsiednią, nie można więc jednoznacznie wykluczyć, że gdyby toczyło się przed właściwym organem lub sądem postępowanie w sprawie rozgraniczenia wskazanych wyżej nieruchomości lub wznowienia znaków granicznych, może mieć ono wpływ na wynik niniejszej sprawy - treść rozstrzygnięcia w przedmiocie ewentualnego nakazania wykonania właścicielowi budynku określonych czynności. To stwierdzenie z kolei implikowałoby konieczność zawieszenia w takiej sytuacji postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Z akt sprawy wynika, iż skarżący już w toku wcześniejszego postępowania prowadzonego przez PINB w M. podnosił zarzut, że wystąpił w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i ustalenia prawidłowego przebiegu granic do Wójta Gminy D. Trudno zatem wyjaśnić, dlaczego organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji fakt ten konsekwentnie pomijał, a nadto mimo, iż rozważał możliwość zaistnienia zagadnienia wstępnego, zwrócił się z zapytaniem czy toczy się postępowanie w sprawie granic wyłącznie do SKO i sądu administracyjnego, a nie do organu właściwego do wszczęcia i prowadzenia go w pierwszej instancji - Wójta Gminy D.

Postępowanie rozgraniczeniowe wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony. Z pewnością R.M. jako właściciel nieruchomości oznaczonej nr (...) posiada zatem legitymację procesową do ubiegania się o wszczęcia takiego postępowania przed właściwym wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. wniosek uprawnionego podmiotu, skierowany do właściwego do rozstrzygnięcia sprawy organu administracji, wszczyna postępowanie administracyjne w danej sprawie. Do czasu zakończenia postępowania poprzez wydanie ostatecznej decyzji lub innego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne pozostaje ono w toku.

Wobec powyższego, skoro skarżący poinformował PINB w toku niniejszego postępowania, że złożył wniosek do Wójta Gminy D. o wszczęcie postępowania związanego z uregulowaniem przebiegu granic (pismo z (...).03.2013 r. "o przeprowadzenie rozgraniczenia"), w tym granicy stanowiącej pośrednio istotę zarzutów w niniejszym postępowaniu, okoliczność tę organ winien zweryfikować, zwracając się do właściwego organu z zapytaniem czy toczyło się i jak zostało zakończone lub czy toczy się postępowanie związane z rozgraniczeniem nieruchomości i przebiegiem spornej granicy. W niniejszej sprawie okoliczność ta została przez PINB zignorowana, a organ mimo nakazu udzielania stronom niezbędnych do ochrony ich praw wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.), udzielił stronie błędnej informacji w tym zakresie. Ponadto w aktach sprawy znajduje się także wniosek skarżącego do Wójta Gminy D. z dnia (...) kwietnia 2012 r. o prawidłowe wznowienie znaków granicznych na działce nr (...).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie sprawy.

Nie było jego rzeczą organu nadzoru budowlanego dokonywanie oceny zasadności wniosków czy też przewidywanie sposobu zakończenia postępowania w odrębnej sprawie administracyjnej, do której rozstrzygnięcia i załatwienia właściwy jest inny organ lub sąd powszechny, na podstawie odrębnych przepisów.

Powyższe okoliczności z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. pominął PINB

w M. wydając decyzję z dnia 18 kwietnia 2013 r. nakazującą skarżącemu, jako właścicielowi budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr (...) w D.

w granicy z działka nr (...) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie pod okapem połaci dachowej zachodniej rynny i rury spustowej zbierającej i odprowadzającej wody opadowe na własną działkę, bez uprzedniego wszechstronnego ustalenia, a następnie rozważenia czy toczą się przed innym organem lub sądem postępowania mające charakter zagadnienia wstępnego.

W istocie okoliczności te, jak również obowiązek ich wyjaśnienia oraz rozważenia w kontekście przesłanek obowiązku zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. pominął także Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia (...) czerwca 2013 r. organ odwoławczy nie odniósł się w jakikolwiek sposób do okoliczności ewentualnego toczenia się, przed innym organem lub sądem, postępowania rozgraniczeniowego bądź postępowania związanego ze wznowieniem znaków granicznych i jego wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Jednocześnie stwierdzając, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że zostało udowodnione, że sporny budynek gospodarczy posadowiony jest na granicy działek ewidencyjnych nr (...) i (...) w D. Organ nadzoru budowlanego drugiej instancji dokonał także dowolnej oceny zasadności zarzutów skarżącego dotyczących przebiegu spornej granicy nieruchomości, kierowanych w istocie do Wójta Gminy i służb geodezyjnych, do czego nie był wszakże właściwym.

Z akt sprawy wynika, że dopiero po wniesieniu skargi WINB zwrócił się do właściwych w sprawie rozgraniczenia organów administracji publicznej, celem ustalenia czy toczy się i na jakim etapie pozostaje postępowanie rozgraniczeniowe.

W przekazanych sądowi aktach administracyjnych znajdują się uzyskane przez organ odwoławczy w dniu (...) lipca 2013 r. (k. 24-30) za pomocą telefaksu kopie:

- postanowienia Wójta Gminy D. z dnia (...) kwietnia 2013 r. znak (...) o odmowie wszczęcia wnioskowanego przez R.M. postępowania rozgraniczeniowego działki oznaczonej nr geodezyjnym (...) położonej w D. (księga wieczysta nr (...)) z gruntem graniczonym z działkami nr (...),(...),(...),(...),(...),(...) położonymi w D.,

- postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) maja 2013 r. znak (...) uchylającego powyższe postanowienie w całości i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gmina D.

W takiej sytuacji procesowej, w dacie wydawania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżonej decyzji tj. (...) czerwca 2013 r. niewątpliwie postępowanie rozgraniczeniowe zainicjowane wnioskiem skarżącego nie zostało jeszcze załatwione ostatecznie w administracyjnym toku instancji. To z kolei z uwagi na powiązanie sprawy przebiegu spornej granicy z podstawą rozstrzygania w niniejszym postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w zakresie odprowadzania wód opadowych z budynku gospodarczego, organ odwoławczy winien co najmniej rozważyć i wyjaśnić kwestię zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania, określoną w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazuje, iżby organ taką potrzebę w ogóle rozważał, ani też by uznał, że zaistniała podstawa do odstąpienia od obowiązku zawieszenia postępowania z uwagi na inne okoliczności.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku więc, gdy w postępowaniu administracyjnym powstaje do rozstrzygnięcia zagadnienie wstępne, organ administracji obowiązany jest zawiesić postępowanie. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innej kwestii, mającej istotne znaczenie dla tegoż postępowania, stanowiącej wypowiedź co do uprawnienia, obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego lub innych okoliczności mających istotne znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne musi być w toku (co jest bezsporne w niniejszym stanie faktycznym), zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o tą ostatnią przesłankę to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.

Odnosząc się do zasadniczej w sprawie kwestii związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej dotyczącej stanu technicznego budynku (braku instalacji odprowadzającej wody opadowe z dachu budynku) i ewentualnego nakazu usunięcia konkretnych stwierdzonych nieprawidłowości, a sprawą o rozgraniczenie pomiędzy działką, na której posadowiony jest budynek, a działką sąsiednią, należy wyjaśnić, że nie można tego zagadnienia uogólniać i przyjmować, że w każdym przypadku jednolicie toczące się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące granicy działki, na której jest zrealizowany budynek, którego stan techniczny budzi wątpliwości, stanowi/nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie, w której przesądzić należy po pierwsze czy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym (na podstawie stosownych przepisów), a po wtóre szczegółowo i konkretnie określić sposób usunięcia tych nieprawidłowości. Oceny istnienia i charakteru związku pomiędzy wskazanymi postępowaniami pod kątem istnienia przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy dokonywać indywidualnie w każdej sprawie. W zależności bowiem od jej okoliczności związek uzasadniający zawieszenie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę może bowiem zachodzić, lub nie.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, organ odwoławczy winien więc analizując powyższą kwestię ustalić, w oparciu o stosowne przepisy, czy i jakie obowiązki zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości, należałoby ewentualnie nałożyć na właściciela budynku, gdyby w postępowaniu rozgraniczeniowym ostatecznie miało zostać ustalone, że przebieg spornej granicy jest inny niż ustaliły organy na podstawie zgromadzonych dokumentów, tj. że sporny budynek gospodarczy (jak utrzymuje to skarżący) nie jest posadowiony w granicy pomiędzy działką nr (...) i (...), lecz wyłącznie na działce (...) - w kilkumetrowej odległości od granicy sąsiedniej nieruchomości. O ile takie ewentualne rozstrzygnięcie o przebiegu granicy nie wpłynęłoby zasadniczo na zakres obowiązków nakładanych na właściciela budynku w związku ze stwierdzonym brakiem instalacji odprowadzającej wody opadowe, wówczas należałoby przyjąć, że rozstrzygnięcie postępowania rozgraniczeniowego, nie jest wobec niniejszej sprawy zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Jeżeli jednak okazałoby się, że wody opadowe z budynku gospodarczego posadowionego na działce nr (...) w D., odprowadzane są wyłącznie na własny nieutwardzony teren skarżącego, to organ winien ustalić czy pozostaje to w zgodzie z wymogiem § 28 ust. 2 ww. rozporządzenia do dołów chłonnych lub zbiornika retencyjnego. Organy nie stwierdziły wszakże, aby na działce nr (...) dokonano zmiany naturalnego spływu wód w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości (§ 29 rozporządzenia).

Analiza treści zaskarżonej decyzji, w szczególności jej uzasadnienia prowadzi do stwierdzenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy, wbrew wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 3 k.p.a. nie rozważył powyższej kwestii i nie wyjaśnił w jakikolwiek sposób tego, czy toczące się postępowanie rozgraniczeniowe stanowi, czy też nie w niniejszego sprawie zagadnienie wstępne, obligujące do zawieszenia postępowania administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej.

Zasadnie w odpowiedzi na skargę WINB podnosi, że organ administracji publicznej orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Nie oznacza to jednakże, że jeżeli toczy się przed właściwymi organami postępowanie mające na celu zweryfikowanie istotnej i spornej między stronami postępowania okoliczności, która nie należy do właściwości tego organu, WINB zwolniony był od oceny istnienia i charakteru związku pomiędzy wskazanymi postępowaniami pod kątem istnienia przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz wyjaśnienia tego zagadnienia stronom w motywach swego rozstrzygnięcia.

Podkreślenia nadto wymaga, iż sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania przez organ administracji. Odpowiedź organu na skargę w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może zatem stanowić motywów uzupełniających uzasadnienie skarżonej decyzji.

Nie można zgodzić się z podnoszonym na rozprawie przez pełnomocnika organu argumentem, że organ rozważał zawieszenie postępowania, ale od tego odstąpił mając na uwadze, iż zgromadzone dokumenty pozwalają przewidzieć jak zakończy się postępowanie rozgraniczeniowe oraz przepis art. 100 § 3 k.p.a. Abstrahując nawet od zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 100 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę, iż w podstawie prawnej skarżonej decyzji z dnia (...) czerwca 2013 r. ani jej uzasadnieniu organ nie powołał się na ów przepis i nie wskazał, jakie konkretnie przesłanki zadecydowały po pierwsze o uznaniu, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a po wtóre, że zaistniałą sytuacja uregulowana w art. 100 § 3 k.p.a.

W myśl art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, organ administracji publicznej załatwi sprawę, rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie (§ 2).

Z kolei zgodnie z § 3 art. 100 przepis § 2 stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania (§ 1) nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony.

W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia.

Stosując zatem powyższą instytucję procesową organ musiałby w pierwszej kolejności przesądzić, że pomiędzy innym toczącym się postępowaniem a niniejszą sprawą istnieje związek, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a nadto, że zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. Mając na uwadze fakt, że w niniejszym postępowaniu występują strony o spornych interesach czyli właściciele nieruchomości oznaczonej nr działki (...) i (...), organ zobligowany jest prowadząc postępowanie i rozstrzygając sprawę mieć na uwadze i dążyć do uwzględnienia słusznych interesy wszystkich stron postępowania.

W art. 100 § 3 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in. na groźbę powstania niepowetowanej szkody, jako przesłankę umożliwiającą organowi załatwienie kwestii prejudycjalnej we własnym zakresie. W związku z tym, aby organ mógł sam rozstrzygnąć kwestię wstępną, nie wystarczy, że istnieje zagrożenie powstania jakiejkolwiek szkody. Musi być ona "niepowetowana". Zgodnie z definicją podaną w Słowniku Języka Polskiego (PWN 1992, wyd. VII, str. 350)"niepowetowany" to taki, którego nie da się odrobić, wynagrodzić, nieodwracalny. Dodatkowo zaznaczyć należy, że tryb rozpoznawania zagadnień wstępnych określony w art. 100 § 2 i 3 k.p.a. ma charakter nadzwyczajny i ma zastosowanie w wyjątkowo skrajnych przypadkach, wymagających niezwłocznego działania organów Państwa. Biorąc pod uwagę przytoczone przez organ okoliczności za szkodę niepowetowaną nie można uznać ewentualnej szkody, jakiej mógłby doznać właściciel sąsiedniej nieruchomości nr działki (...), na skutek spływu wód opadowych z dachu przedmiotowego budynku gospodarczego na jego nieruchomość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 867/07, LEX nr 483215).

Ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy winno nastąpić, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., z uwzględnieniem powyższej wykładni prawa i wskazań wynikających z niniejszego wyroku oraz uprzedniego wyroku w tej sprawie z dnia 5 października 2011 r. W szczególności organ winien rozważyć, czy pomiędzy sporną kwestią przebiegu granicy i usytuowania względem niej przedmiotowego budynku gospodarczego, w sprawie której skarżący (jako właściciel działki nr (...) w D.) wniósł do Wójta Gminy D. wniosek o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, a niniejszą sprawą zachodzi, określony w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. związek skutkujący koniecznością zawieszenia niniejszego postępowania, a jeżeli tak, to ustalić na jakim etapie postępowanie to pozostaje i czy zostało ostatecznie zakończone.

Na marginesie można wskazać, iż w dacie orzekania przez Sąd zainicjowana wnioskiem skarżącego sprawa rozgraniczeniowego nadal się toczy. Z oświadczeń Wójta Gminy D. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (k. 26 i 38 akt sądowych) wynika, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r. Wójt Gminy D. ponownie odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Po wniesieniu zażalenia przez skwarzącego, sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.