II SA/Bd 586/17, Odmowa wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2483521

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2018 r. II SA/Bd 586/17 Odmowa wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak.

Sędziowie WSA: Anna Klotz, Asesor Katarzyna Korycka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu A. L. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693). Decyzją z dnia (...) kwietnia 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia (...) lutego 2016 r. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 431/16 Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił skargę A. L. na ww. decyzję z dnia (...) kwietnia 2016 r.

Pismem z dnia 18 listopada 2016 r. (data wpływu do organu 21 listopad 2016 r.), sprecyzowanym pismami z dnia 30 listopada 2016 r., 10 stycznia 2017 r. i 24 stycznia 2017 r., skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, powołując się na nowy dowód tj. Zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., sygnowane literą "P", który zdaniem skarżącego wskazuje, że sąd komunistyczny skazał go wyrokiem z dnia (...) października 1970 r. z przyczyn politycznych w związku z jego działalnością antypaństwową i antykomunistyczną.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia (...) czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej powoływanej jako k.p.a.) odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) lutego 2016 r., w związku z niezachowaniem miesięcznego terminu do złożenie podania o wznowienie postępowania, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia organ, przytaczając przepisy art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 k.p.a. wskazał, że powołany przez skarżącego nowy dowód tj. Zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., został przesłany przez skarżącego do organu, jako załącznik do pisma zatytułowanego "Dowody do wniosku nr (...)" w dniu 15 stycznia.2016 r. (data stempla pocztowego: 14 stycznia 2016 r.), co oznacza, że skarżący dysponował powyższym dokumentem już w dniu 14 stycznia.2016 r., i tym samym, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, liczony od pojawienia się przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, nie został zachowany. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie należało odmówić wznowienia postępowania.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazał, że przedłożony przez niego nowy dowód w postaci Zarządzenia wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r. pokazuje że było on represjonowany w PRL, że aby uwiarygodnić ten dokument wystąpił on do Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) o jego ocenę, który to zdaniem skarżącego potwierdził, że litera "P" na dokumencie oznacza "polityczny". Skarżący wskazał, że organ posiada dowody na stosowane wobec skarżącego represje w PRL, jakim to dowodem jest chociażby wyrok z dnia (...) października 1970 r., czy postanowienie Prokuratora (o umorzeniu śledztwa) z dnia (...) maja 2014 r. Skarżący podkreślił, że wystąpił czynnie przeciw zaborcy i okupantowi, który skazał go za dążenie do wolności, niepodległości i prawdy.

Postanowieniem z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia (...) lutego 2017.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że powołany przez skarżącego nowy dowód w postaci Zarządzenia wykonania kary z dnia (...) grudnia1970 r. był dostarczony organowi w dniu 15 stycznia 2016 r. i tym samym był on znany organowi przed wydaniem decyzji w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący zatem po wydaniu wskazanej decyzji przedstawił organowi po raz kolejny ten sam dokument, co oznacza że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi. Organ wskazał, że także przedłożona przez skarżącego w postępowaniu wznowieniowym kopia pisma IPN z dnia (...) października 2016 r. w sprawie wyjaśnienia oznaczenia akt sprawy sądowej dotyczącej skazania skarżącego na karę pozbawienia wolności, biorąc pod uwagę datę pisma IPN, nie spełnia wymogu z art. 145 k.p.a., a ponadto pismo to nie zawiera nowych okoliczności faktycznych, które należałoby uznać za istotne dla sprawy.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w sprawie przedstawił nowe wiarygodne dowody, iż skazanie go na karę pozbawienia wolności było represją polityczną, tj. Zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r. oraz ekspertyzę (pismo) IPN z dnia (...) października 2016 r. potwierdzającą że literę "P" na sygnaturze sprawy dodawał sąd penitencjarny. Skarżący podkreślił, że litera "P" oznacza, że został on skazany za czyn polityczny oraz, że sąd oznaczając sygnaturę literą "P" wprowadzał tym samym skutki represyjne wobec skarżącego. Wskazał, że Zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r. wydane zostało na podstawie politycznego wyroku z dnia (...) października 1970 r., przez sąd penitencjarny, którego to zadaniem była selekcja więźniów, nadzorowanie odbywania kary przez skazanych oraz obserwacja i inwigilacja skazanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, nie mając uprawnienia do rozpoznania sprawy w oparciu o kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia (...) lutego 2017 r. odpowiadają prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) marca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia (...) lutego 2017 r., którym to organ odmówił wznowienia na żądanie skarżącego postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Z powyższego wynika, iż podlegające kontroli sądowej rozstrzygnięcia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pojęte zostały w postępowaniu, które toczyło się w ramach postępowania nadzwyczajnego, uregulowanego w przepisach art. 145-152 k.p.a., konstytuujących instytucję procesową wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Stanowi ono wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, dlatego też uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Z powyższego wynika, że wznowienie postępowanie może mieć miejsc tylko w sytuacji wystąpienia określonej przez ustawodawcę podstawy do wznowienia postępowania. Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wskazał m.in. powołaną przez skarżącego podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają jednak w czasie uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin stanowiący to ograniczenie wynosi jeden miesiąc, a początkowy moment jego biegu wyznaczony został w zależności od okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W przypadku gdy podstawą tą jest przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W związku z powyższym ograniczeniem czasowym, wynikającym z ustanowienia w ww. przepisie wymogu co do terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ administracji publicznej zobowiązany jest zbadać czy w danej sprawie zachowany został wskazany jednomiesięczny termin do skutecznego złożenia podania o wznowienie postępowania. W przypadku zaś stwierdzenia wniesienia podania po jego upływnie, powinien on wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, chyba że uchybiony termin zostanie przywrócony. Wznowienie postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Stwierdzenie zatem przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania w sprawie wznowienia postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, i z przyczyn formalnych skutkować musi wydaniem postanowienia o odmowie jego wznowienia.

Podkreślić należy, że postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania, jest postanowieniem wszczynającym postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, wydawanym tym samym we wstępnej fazie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, poprzedzającej postępowanie rozpoznawcze w sprawie wznowienia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania w tej wstępnej fazie postępowania ma miejsce zatem w sytuacji - jak wskazano wyżej - gdy strona złoży żądanie wznowienia z uchybieniem ustawowego terminu, ale również gdy wznowienie postępowania z oczywistych, ewidentnych przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne. Gdy więc w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, że wniosek składa podmiot w sposób ewidentny niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. powołując się na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. na wyjście na jaw istotnego dla sprawy nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, lecz nieznanego organowi, który wydał decyzję. Dowodem tym był załączony do wniosku dokument w postaci Zarządzenia wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., opatrzony sygnaturą sprawy łamaną na "P" - (...). Skarżący wskazał także na pismo IPN z dnia (...) października 2016 r. w którym wyjaśnia się, w odpowiedzi na zapytanie skarżącego, że sygnatura sprawy łamana na "P" występowała na pismach wystawianych w sądzie już po uprawomocnieniu się wyroku i, że litera "P" była dodawana do sygnatury przez komórkę penitencjarną sądu, czyli komórkę wykonawczą po wydaniu wyroku. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że ww. Zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., opatrzone sygnaturą sprawy łamaną na "P", zostało wysłane przez skarżącego do organu w dniu 14 stycznia 2016 r., a dostarczone organowi w dniu 15 stycznia 2016 r., jako załącznik do pisma zatytułowanego "Dowody do wniosku nr (...)". Nie ulega zatem wątpliwości po pierwsze, że skarżący dysponował powyższym dokumentem już w dniu 14 stycznia 2016 r., a po drugie że było ono znane organowi przed wydaniem decyzji w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Okoliczność posiadania przez skarżącego przedmiotowego dowodu już w dniu 14 stycznia 2016 r., w sytuacji złożenia wniosku o wznowienie postępowania w dniu 21 listopada 2016 r. (data wpływu wniosku do organu), wskazuje że w sprawie nie został zachowany jednomiesięczny termin do złożenia wniosku, liczony od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a więc w okolicznościach sprawy od dnia 14 stycznia 2016 r. Podkreślić należy jednak, że termin ten w okolicznościach sprawy nie mógł być przez skarżącego zachowany, skoro skarżący dysponował przedmiotowym dokumentem już w toku postępowania o potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (powoływana przez skarżącego podstawa do wznowienia postępowania zaistniała zatem już w toku postępowania zwyczajnego), a więc przed wydaniem i uostatecznieniem się decyzji w sprawie potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a wznowienie postępowanie może dotyczyć decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu niewątpliwym jest również, że w sprawie w sposób oczywisty nie mogła wystąpić powołane przez skarżącego podstawa do wznowienia postępowania. Wskazywany przez skarżącego dowód w postaci Zarządzenia wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., był bowiem znany organowi w dniu wydaniem decyzji w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdyż skarżący przesłał go organowi przed wydaniem decyzji w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (dowód: zarządzenie wykonania kary z dnia (...) grudnia 1970 r., k. 116 akt administracyjnych). Tym samym w sprawie w sposób niewątpliwy nie mogła zaistnieć przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro organ posiadał przedmiotowe Zarządzenie wykonania kary już w postępowaniu zwyczajnym dotyczącym potwierdzanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, jako że skarżący dostarczył organowi to zarządzenia już w postępowaniu zwyczajnym w sprawie potwierdzenia statusu. Dysponowanie zaś przedmiotowym Zarządzeniem wykonania kary przez skarżącego już w postępowaniu zwyczajnym i dostarczenie go organowi w toku tego postępowania, jest jednocześnie jednoznaczne z tym, iż skarżący - jak wykazano to wyżej - nie mógł w sprawie zachować terminu do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Zdaniem Sądu również wskazywane przez skarżącego pismo wyjaśniające IPN z dnia (...) października 2016 r., ze względu na charakter wyjaśniający i interpretacyjny tego pisma, a także ze względu na to, iż zostało ono wydane po podjęciu przez organ decyzji w sprawie potwierdzenia statusu, co miało miejsce w dniu (...) lutego 2016, w sposób oczywisty nie mogło stanowić postawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i nie uzasadniało przeprowadzenia postępowania co do przyczyny wznowienia.

W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie orzekających organów o niedopuszczalności wznowienia postępowania, z uwagi na brak zachowania (i jednocześnie niemożliwość zachowania) terminu do skutecznego złożenia wniosku o jego wznowienie, a także ze względu na oczywisty brak możliwości wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania, skutkujące wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jest prawidłowe i zgodne z obwiązującymi przepisami prawa regulującymi instytucję procesową wznowienia postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżone i poprzedzające je postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadają prawu, i w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną w sprawie skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.