Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722684

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 21 sierpnia 2019 r.
II SA/Bd 495/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek.

Sędziowie WSA: Joanna Brzezińska (spr.), Anna Klotz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora zespołu szkół uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.

Uzasadnienie faktyczne

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) Wojewoda stwierdził nieważność zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z dnia (...) czerwca 2017 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół nr (...) (...), ul. (...).

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowe zarządzenie Prezydenta Miasta W. wpłynęło do organu nadzoru w dniu (...) marca 2019 r., a zawiadomieniem z (...) marca 2019 r. organ nadzoru wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Prezydent Miasta W. wyraził stanowisko, iż zarządzenie nie narusza obowiązujących przepisów prawa i jest z nimi zgodne.

Organ nadzoru wskazał, że zarządzenie nr (...) zostało wydane na podstawie art. 36a ust. 1, 2 i 13 w zw. z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 z późn. zm.). W ocenie organu nadzoru ww. zarządzenie jest sprzeczne z prawem z uwagi na fakt, że zostało wydane w konsekwencji zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z dnia (...) kwietnia 2017 r. w sprawie powołania komisji konkursowych w celu przeprowadzenia konkursu na wyłonienie kandydatów na dyrektorów szkół i placówek, dla których organem prowadzącym jest Gmina Miasto W., wobec którego Wojewoda wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 944/17 oddalił skargę Prezydenta Miasta W. na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezydenta od wyroku sądu I instancji - wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 708/18. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że składy komisji konkursowych ustalone zostały przez Prezydenta Miasta W. w sposób niezgodny z art. 36 36a ust. 6 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, a ponadto wprowadzono nadreprezentację jednej z central związkowych - Forum Związków Zawodowych.

Zdaniem organu nadzoru kwestionowane zarządzenie nr (...) zostało podjęte z naruszeniem prawa, bowiem doszło do niego w wyniku przeprowadzenia konkursu przez komisję, której skład był niezgodny ze składem komisji konkursowej określonym przez ustawę. Niewypełnienie obligatoryjnego wymogu powołania prawidłowego składu komisji konkursowych skutkowało tym, że komisje te prawnie nie funkcjonowały, a zatem nie mogły prowadzić procedury konkursowej. Wojewoda podniósł, że nieważność zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z dnia (...) kwietnia 2017 r. w sprawie powołani komisji konkursowych (...) nastąpiła ze skutkiem ex tunc - od daty jego wydania. Zarządzenie to jest zatem prawnie bezskuteczne od momentu jego wydania, wskutek czego nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Te zaś które powstały, musza zostać unieważnione. Zatem zarządzenie nr (...) z dnia (...) kwietnia 2017 r.,którego nieważność stwierdził organ nadzoru, nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających.

Zdaniem Wojewody, z uwagi na prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nastąpiło prawomocne orzeczenie o nieważności zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z (...) kwietnia 2017 r., na skutek czego Prezydent Miasta W. powinien wykonać ww. wyrok - uchylając zarządzenie w sprawie powierzenia stanowiska Zespołu Szkół nr (...) we (...). Wobec niewykonania wyroku NSA przez organ prowadzący zespół szkół, obowiązkiem organu nadzoru było wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia nieważności zarządzeń ściśle powiązanych zarządzeniem nr (...).

Organ wskazał, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie zarządzenia organu wykonawczego gminy na podstawie zarządzenia uznanego za nieważne lub tez bezpośrednio z nim powiązanego należy traktować jako zarządzenie bez podstawy prawnej. W ocenie organu nadzoru zarządzenie nr (...) będące chronologicznym i logicznym następstwem zarządzenia nr (...) z (...) kwietnia 2017 r., zostało wydane bez podstawy prawnej, co stanowi także naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczącego działania organ władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa i uzasadnia stwierdzenie jego nieważności w całości. Przedmiotowe zarządzenia narusza także powołane w jego podstawie prawnej przepisy art. 36a ust. 1, 2 i 13 w związku z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W okolicznościach tej sprawy przepisy te nie mogą mieć zastosowania z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła Gmina Miasto W., reprezentowana przez Prezydenta Miasta zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa:

- art, 7, art. 10, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym polegające na pominięciu wniosków Gminy Miasto W. o zorganizowanie spotkania z Wojewodą w celu omówienia propozycji działań będących konsekwencją wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 708/18, niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w pominięciu przez organ nadzoru argumentów przedstawianych przez Gminę:

- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia;

- art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy Wojewoda uchybił terminowi do wydania rozstrzygnięcia określonemu w przepisie, gdyż posiadał wiedzę o zarządzeniu będącym przedmiotem rozstrzygnięcia nie później niż w lipcu 2017 r.:

- art. 91 ust. 4 ww. ustawy poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy ewentualne naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta W. ma charakter nieistotny, tym samym organ nadzoru nie powinien stwierdzać nieważności zarządzenia Prezydenta Miasta W. nr (...) z (...) czerwca 2017 r., a ograniczyć się do wskazania, iż zarządzenie wydano z naruszeniem prawa;

- art. 94 ust. 1 ww. ustawy, poprzez stwierdzenie nieważności zarządzenia (...) Prezydenta Miasta W. z dnia (...) czerwca 2017 r. po upływie jednego roku od dnia jego podjęcia w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę o zarządzeniu będącym przedmiotem rozstrzygnięcia nie później niż w lipcu 2017 r.;

W oparciu o powyższe Gmina wniosła o uchylenia zaskarżonego aktu nadzoru, w myśl 148 p.p.s.a.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że Prezydent w toku postępowania nadzorczego kilkukrotnie próbował zorganizować spotkanie z wojewodą, celem uregulowania kwestii powołania dyrektorów niektórych (...) placówek oświatowych, jako konsekwencji wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 708/18. Obecne działanie wojewody jest bowiem konsekwencją wcześniejszego uchylenia przez ten organ zarządzenia Prezydenta Miasta W. nr (...) z dnia (...) kwietnia 2017 r. w sprawie powołania komisji konkursowych, w celu przeprowadzenia na wyłonienie kandydatów na stanowisko dyrektorów szkół i placówek. Rozstrzygniecie wojewody zostało prawomocnie utrzymane w mocy powyższym wyrokiem. Do prawomocnego uchylenia zarządzenia nr (...) doszło zatem ponad rok od chwili jego wydania, w tym czasie Gmina musiała zapewnić funkcjonowanie placówek oświatowych. Organ prowadzący podejmował kolejne prawem przewidziane kroki, zmierzające do obsadzenia wakujących stanowisk dyrektorów szkół/placówek. Przeprowadzono konkursy i zarządzeniem nr (...) Prezydenta Miasta W. zatwierdzono konkursy na stanowiska dyrektorów szkół i placówek. Strona zarzuciła, że organ nadzoru powinien dokładnie ustalić stan faktyczny i prawny sprawy w sposób wyczerpujący rozpatrzyć zgromadzony materiał dowodowy, czego w tej sprawie zaniechał. Organ nadzoru bowiem pismem z (...) marca 2019 r. poinformował gminę o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dziesięciu zarządzeń Prezydenta Miasta W., pomimo różnic co do zakresu zarządzeń argumentacja jest jednakowa.

Skarżąca podniosła, że z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego nie wynika, dlaczego wojewoda ocenił naruszenie prawa jako istotne, czyli skutkujące stwierdzeniem nieważności zarządzenia. Tylko takie uzasadnienie rozstrzygnięcia nadzorczego daje sądowi administracyjnemu podstawę do dokonania oceny jego legalności.

Nadto strona skarżąca podniosła, że organ nadzoru powziął wiedzę o zarządzeniu Prezydenta Miasta W., będącym przedmiotem rozstrzygnięcia, co najmniej w lipcu 2017 r., gdy skarżąca wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze nr (...) Wojewody z dnia (...) czerwca 2017 r. orzekające o zarządzeniu nr (...) Prezydenta z (...) kwietnia 2017 r. w sprawie powołania komisji konkursowych (...). W odpowiedzi na skargę z dnia (...) sierpnia Wojewoda przyznał, że skarga została mu doręczona w dniu (...) lipca 2017 r. Wojewoda mógł powziąć wiedzę o spornym zarządzeniu z innych otrzymanych dokumentów. Tym samym, w ocenie skarżącej. Wojewoda Wydając rozstrzygniecie nadzorcze nie dochował terminów określonych w przepisach art. 91 ust. 1 oraz art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Strona skarżąca podniosła, że do dnia wniesienia skargi nie doszło do wszczęcia przez Wojewodę postępowania nadzorczego w stosunku do zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z (...) kwietnia 2017 r. w sprawie regulaminu głosowania wyboru kandydata na stanowisko dyrektora szkoły/placówki prowadzonej przez Gminę Miasto W. Skoro w obiegu pozostaje ten akt ukształtowany w celu wykonania obowiązków określonych w zarządzeniu nr (...), to nie sposób podzielić stanowiska Wojewody, jakoby rozstrzygnięcie nadzorcze będące przedmiotem skargi stanowiło naturalną konsekwencję wcześniejszego uchylenia zarządzenia Prezydenta nr (...) z (...) kwietnia 2017 r. Zdaniem skarżącej świadczy to pośrednio o tym, że ewentualne uchybienie prawa wskazane w rozstrzygnięciu nadzorczym nie ma charakteru istotnego. W takim przypadku natomiast nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż akt podjęto z naruszeniem prawa. Ponadto w obrocie prawnym funkcjonuje nadal zarządzenie Prezydenta Miasta W. nr (...) z dnia (...) marca 2017 r. w sprawie ogłoszenia konkursów na stanowisko dyrektorów, tym samym procedura wyłonienia dyrektorów szkół/placówek została wszczęta. W przypadku utrzymania w mocy skarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego dojdzie do sytuacji, gdy skarżąca nie będzie mogła formalno-prawnie zakończyć wskazanych postepowań, a dyrektorzy jednostek pozostawać będą w stosunku pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowiło rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, stwierdzające nieważność zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego (Prezydenta Miasta (...)), w trybie przepisu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 506, dalej "u.s.g.").

Sąd stwierdza, iż spełnione zostały warunki formalne skuteczności skargi Gminy Miasta W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody nr (...) z dnia (...) kwietnia 2019 r. (doręczone adresatowi (...) kwietnia 2019 r). Skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 98 ust. 1 u.s.g., na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta W. nr (...) z dnia (...) maja 2019 r.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W myśl art. 165 ust. 2 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej, z kolej zgodnie z art. 171 ust. 1 i 2 działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, a organem nadzoru nad tą działalnością jest między innymi wojewoda.

Nie budzi wątpliwości, iż w świetle ukształtowanej konstytucyjnie pozycji samorządu terytorialnego i relacji pomiędzy jego działalnością, a zakresem nadzoru organów państwa, należy wykładać przepisy rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym, z uwzględnieniem różnorodnych form działań nadzorczych uregulowanych przez ustawodawcę. Przepisy u.s.g. stanowią dopełnienie norm Konstytucji RP, chociażby art. 85 i 87, wskazując, że nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, a organy nadzoru mogą wkraczać w tę działalność tylko w przypadkach określonych ustawami.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy trybem i skutkami przedkładania/nieprzedłożenia aktów organów gminy organowi nadzoru, w trybie art. 90 tej ustawy, od przedłożenia tych rozstrzygnięć na żądanie organu nadzoru, o którym mowa w art. 88 u.s.g. Zgodnie z przepisem ust. 1 art. 90 u.s.g., wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Akty ustanawiające przepisy porządkowe wójt przekazuje w ciągu 2 dni od ich ustanowienia. Z kolei po myśli art. 88 u.s.g. organy nadzoru mają prawa żądania informacji i danych, dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, niezbędnych do wykonywania przysługujących im uprawnień.

W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g., wskazanego jako podstawa prawna skarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Jak jednak wynika z cytowanego art. 90 ust. 1 w jego trybie wójt (burmistrz, prezydent miasta) obowiązany jest przedkładać jedynie uchwały rady gminy (w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia) oraz przepisy porządkowe, którymi mogą być uchwały rady bądź zarządzenia organu wykonawczego (w ciągu 2 dni). Oznacza to, że obowiązujące przepisy nie kreują obowiązku przedkładania wojewodzie w tym konkretnym trybie żadnych innych zarządzeń wójta.

Po doręczeniu uchwał, zarządzeń w trybie art. 90 ust. 1 wojewoda ma zatem kompetencję do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego o stwierdzeniu nieważności w terminie 30 dni. Po upływie tego terminu, wojewoda traci tę kompetencję nadzorczą i nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Jest to termin materialnoprawny, gdyż z jego upływem następuje wygaśnięcie kompetencji organu nadzoru do stwierdzenia nieważności (wyrok NSA z 30 października 1996 r., III SA 838/96, LexisNexis nr 327666, Pr.Gosp. 1997, nr 5, s. 33).

Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa i celowościowa przepisów rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym regulującego zasady i tryb sprawowania nadzoru nad legalnością działalności gminnej prowadzą do stwierdzenia, iż nadzorowi o którym mowa w art. 90 i art. 91 podlegają nie tylko wymienione wprost akty organów gminy, ale także inne zarządzenia organu wykonawczego gminy, poza przepisami porządkowymi. Zgodnie bowiem z art. 88 organ nadzoru może wezwać do ich przedłożenia, w celu wykonania kontroli ich zgodności z prawem. W takiej sytuacji analogicznie termin do zastosowania przez wojewodę tego szczególnego środka nadzorczego, jakim jest rozstrzygnięcie nadzorcze (lub wskazanie, że uchwałę, zarządzenie podjęto z naruszeniem prawa), wynosi wyłącznie 30 dni od dnia przedłożenia kwestionowanego aktu organowi nadzorczemu. Pogląd taki jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, tak rozumiany termin 30 dni, od dnia przedłożenia na wezwanie w trybie art. 88 u.s.g. - zarządzenia Prezydenta Miasta W. z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora zespołu szkół - Wojewoda zachował. Niesporne w sprawie pozostaje i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że przedmiotowe zarządzenie Prezydent Miasta W. doręczył Wojewodzie w dniu (...) marca 2019 r. Wojewoda zawiadomił następnie organ gminy o wszczęciu postępowania nadzorczego i (...) kwietnia 2019 r. wydał skarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nr (...).

Niezasadne jest, w ocenie Sądu, stanowisko skarżącej gminy, o uchybieniu tego terminu z powodu rzekomego posiadania wcześniej (w lipcu 2017 r.) wiedzy na temat wydania zarządzenia. Dla rozpoczęcia biegu omawianego terminu znaczenie ma data formalnego faktycznego przedłożenia aktu organu gminy - organowi nadzoru, a nie bliżej niesprecyzowane ogólnikowe twierdzenie o dowiedzeniu się o wydaniu zarządzenia przez organ nadzoru przy okazji innego postępowania. Nadto stwierdzić należy, iż wbrew temu twierdzeniu strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność daty wcześniejszego przedłożenia organowi nadzoru zarządzenia Prezydenta Miasta W. nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. Bezzasadność tego zarzutu pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy.

Niezależnie bowiem od powyższego, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym określają również końcowy termin do stwierdzenia nieważności zarządzenia wójta gminy (prezydenta miasta), które nie zostało wojewodzie w ogóle przedłożone z uwagi na brak ustawowego wymogu.

Stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Odstąpienie od wskazanego w cytowanym wyżej przepisie, terminu jednego roku do stwierdzenia nieważności aktu organu gminy, możliwe jest więc wyłącznie w sytuacji, gdy mamy do czynienia z aktem prawa miejscowego lub jeżeli uchybiono obowiązkowi przedłożenia aktu w terminie wynikającym z art. 90 ust. 1 u.s.g. Skoro jednak nie wszystkie zarządzenia wójta podlegają obowiązkowi ich przedłożenia organowi nadzoru, to w przypadku takich aktów nie można mówić o uchybieniu obowiązkowi przedłożenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli natomiast nie uchybiono takiemu terminowi, to w takiej sytuacji organ nadzoru nie ma kompetencji do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego po upływie 1 roku od dnia podjęcia zarządzenia wójta. Jest to bowiem termin materialnoprawny. Stanowisko to znajduje oparcie w wykładni powyższych przepisów, w szczególności art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1 i art. 94 u.s.g. Pogląd taki zaprezentowany został również w komentarzu: "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz" pod red. P. Chmielnickiego (LexisNexis wyd. IV str. 758). W tezie 17 do art. 91 ustawy o samorządzie gminnym wskazano, iż: "Termin do stwierdzenia nieważności zarządzenia wójta może być określony na rok od daty wydania, jeżeli zarządzenie nie zostanie organowi nadzoru w ogóle przedstawione. Jeżeli natomiast zarządzenie wójta zostanie przedstawione, to termin do stwierdzenia jego nieważności powinien wynosić - zasadniczo - 30 dni, ale upływać najpóźniej z ostatnim dniem rocznego terminu do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Jeżeli jednak zarządzenie jest aktem prawa miejscowego, ten ostatni termin nie będzie limitował w czasie stwierdzenia nieważności (art. 94 ust. 1 in fine)".

Oznacza to, że po upływie jednego roku od dnia wydania zarządzenia wójta (burmistrz, prezydenta), które nie podlegało obowiązkowi przedłożenia organowi nadzoru, wojewoda traci kompetencję do zastosowania przedmiotowego instrumentu nadzorczego - wydania rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zarządzenia. W przypadku gdy organ nadzoru stwierdzi jednak istotne naruszenie prawa, to po upływie powyższego terminu, w ramach sprawowanego nadzoru nad działalnością gminną winien zastosować inny przewidziany przez ustawodawcę środek nadzorczy - wnieść skargę na sporny akt do sądu administracyjnego. Przy czym podkreślenia wymaga, iż w takiej sytuacji mimo poddania oceny legalności aktu organu samorządu gminnego sądowej kontroli, ustawodawca jednocześnie zastrzegł, w art. 94 ust. 2 u.s.g., że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ustawodawca regulując zasady nadzoru i kontroli legalności aktów organów gminy zakreślił jednoznacznie ramy czasowe i przedmiotowe dopuszczalnej ingerencji w trwałość tych aktów, zarówno organów nadzoru, jak również sądu administracyjnego. Wynika to wprost z przepisów art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g. W konsekwencji nie tylko organ nadzoru, ale także sąd administracyjny, nie posiada kompetencji do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia, jeżeli nie stwierdzono ich nieważności z powodu upływu rocznego terminu od ich podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkowi ich przedłożenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. W takiej sytuacji, o ile sąd administracyjny, na skutek skargi organu nadzoru lub innego uprawnionego podmiotu, stwierdzi że istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności zarządzenia (uchwały) - orzeka wyłącznie o ich niezgodności z prawem. Przy tym w zdaniu 2 art. 94 ust. 2 u.s.g. ustawodawca określił wprost skutki prawne orzeczenia o niezgodności z prawem - uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. To orzeczenie zatem wywołuje skutek ex nunc, w odróżnienia od skutku prawnego orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały lub zarządzenia - które powoduje utratę bytu prawnego od samego początku (ex tunc).

Z tych powodów rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że wojewoda jako organ nadzoru, stwierdzając nieważność zarządzenia nr (...) Prezydenta Miasta W. z dnia (...) czerwca 2017 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkół nr (...) we (...) - rozstrzygnięciem nadzorczym nr (...) w dniu (...) kwietnia 2019 r. istotnie naruszył powyższe przepisy ustawy o samorządzie gminnym, w szczególności art. 87, art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1, art. 93 ust. 1 i art. 94 tej ustawy w zw. z art. 7 Konstytucji RP. Częściowo zasadny okazał się zatem zarzut skargi upatrujący istotne naruszenia prawa w wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego po upływie terminu jednego roku od dnia podjęcia zarządzenia.

Sąd zważył, iż przedmiotowe zarządzenie prezydenta w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora zespołu szkół, nie należy do kategorii zarządzeń porządkowych, których treść musi być udostępniona organowi nadzoru w terminie określonym w art. 90 § 1 ustawy o samorządzie gminnym. Powyższe zarządzenie nie podlegało zatem obowiązkowi doręczenia z urzędu organowi nadzoru. Nie jest ono z pewnością aktem prawa miejscowego według art. 41 ustawy o samorządzie gminnym, a co za tym idzie roczny termin do stwierdzenia nieważności tego zarządzenia należy liczyć od dnia jego podjęcia. W ocenie Sądu, istotne naruszenie wskazanych przepisów prawa polega nie tylko na wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego z przekroczeniem przez organ nadzoru terminu, po którym utracił on kompetencję do orzekania o niezgodności z prawem zarządzenia organu wykonawczego gminy we własnym zakresie, lecz także w tym, że zachodziła w tej sprawie negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności przedmiotowego zarządzenia, o jakiej mowa w art. 94 ust. 2 u.s.g.

Powyższe uchybienie organu nadzoru stwierdzone przez Sąd z urzędu, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") czyni niemożliwym odniesienie się do meritum sprawy i pozostałych zarzutów skargi. Wskazać bowiem przyjdzie, iż po upływie ww. terminów, wojewoda nie jest ograniczony żadnym terminem, w ewentualnym wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na podlegający jego nadzorowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego, co do którego stwierdza, że istnieją przesłanki do stwierdzenia jego nieważności, w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze wydane zostało z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa Sąd, na podstawie art. 148 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.