Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723551

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 28 sierpnia 2019 r.
II SA/Bd 446/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski.

Sędziowie WSA: Joanna Brzezińska, Renata Owczarzak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty (...) z (...) marca 2018 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Starosta W. decyzją z dnia (...) marca 2018 r., Nr (...)/WB/ 2/2018, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił własną decyzję nr (...) w sprawie uznania E. M. z dniem (...) czerwca 2017 r. za osobę bezrobotną oraz orzekł o odmowie uznania jej za taką osobę z dniem (...) czerwca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia (...) kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 z późn. zm.) wskazał, że na dzień rejestracji E. M. nie spełniała przesłanek ustawowych do uznania jej za osobę bezrobotną, ponieważ zgodnie z umową o przeprowadzenie procesu kształcenia z (...) września 2016 r. jest uczniem Studium Medycznego T. E. w P. na kierunku technik farmaceutyczny. Okoliczność ta wyszła na jaw w styczniu 2018 r., kiedy to E. M. przedstawiła powyższą umowę, a do organu wpłynęło również zaświadczenie z dnia (...) stycznia 2018 r., z którego wynika, że zajęcia w szkole realizowane są w formie stacjonarnej, w trybie weekendowym. Ponadto organ powołał się na rozporządzenie Ministra Edukacji N. z (...) marca 2017 r. w sprawie kwalifikacji zawodów szkolnictwa zawodowego i podkreślił, że kształcenie w zawodzie technik farmaceuta może odbywać się wyłącznie w szkole dla młodzieży.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z (...) kwietnia 2018 r. Wojewoda K. - P., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wskazał, że statusu bezrobotnego nie mogą nabyć osoby uczące się - studiujące w systemie stacjonarnym.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd782/18 uchylono zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że bezrobotnym może być jedynie osoba ucząca się w szkole dla dorosłych lub w szkole wyższej, odbywając studia niestacjonarne. W rozpoznawanej sprawie organy całkowicie dowolnie i błędnie przyjęły, że forma stacjonarna wskazana w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy odnosi się zarówno do nauki w szkole wyższej, jak i w szkole dla dorosłych. Doprowadziło to w okolicznościach niniejszej sprawy do całkowitego zaniechania rzetelnego i wszechstronnego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy oraz nieuprawnionego i pochopnego dokonania subsumpcji wadliwie ustalonego stanu faktycznego do norm prawa materialnego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzestał na ustaleniu, że skarżąca odbywa naukę w formie stacjonarnej, nie poczynił zaś jakichkolwiek ustaleń, ani nie rozważył, czy Studium Medyczne T. E. w P. jest (było w momencie rejestracji skarżącej) szkołą dla dorosłych.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia (...) marca 2019 r. Nr (...) Wojewoda K. - P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po skierowaniu zapytania do dyrektora Studium Medycznego T. E. w P. czy kształcąc w kierunku uzyskania zawodu technika farmaceuty szkoła była szkołą dla dorosłych w rozumieniu ustawy o systemie oświaty, uzyskano informację, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 13 marca 2017 r. w sprawie kwalifikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, niektóre zawody są dopuszczone do realizacji w ramach szkoły policealnej wyłącznie jako szkoła policealna dla młodzieży. Tego typu przykładem są zawody technik elektroradiolog i technik farmaceutyczny. Wskazanie realizacji kształcenia w trybie szkoły policealnej dla młodzieży oznacza wymiar godzin zajęć do realizacji (28 godzin zajęć) tygodniowo.

W tych okolicznościach, jak wskazał organ, nauka w szkole, która realizuje kształcenie w trybie szkoły policealnej dla młodzieży skutkuje brakiem możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej lub utratą tego statusu. Statusu osoby bezrobotnej nie mogą nabyć osoby nie uczące się w szkole dla dorosłych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. M. podniosła zarzut naruszenia:

- art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez uznanie, że nie spełnia ona wymogów umożliwiających uznanie jej za osobę bezrobotną;

- przepisów postępowania przez błędną ocenę dowodów i sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty (...).

Skarżąca zakwestionowała ustalenie, że uczy się w szkole dla młodzieży. Zaznaczyła też, że przepisy rozporządzenia zaczęły obowiązywać rok po tym jak rozpoczęła naukę, zatem nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Pozostawała też w gotowości do podjęcia zatrudnienia, gdyż uczęszczała do szkoły w weekendy i piątkowe popołudnia. Zajęcia w szkole odbywają się od piątku (godzin popołudniowych) do niedzieli, co nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia. Zgodnie więc z przepisami ustawowymi była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia.

Skarżąca powołała się w tym zakresie na przepisy ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe i podniosła, że szkoły dla dorosłych to szkoły, w których stosuje się odrębną organizację kształcenia i do których są przyjmowane osoby mające 18 lat, a także kończące 18 lat w roku kalendarzowym, w którym są przyjmowane do szkoły. Szkoła, która przewiduje taki tryb i zasady nauczania nie może być uznana za szkołę dla młodzieży.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. - P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, organy dokonały błędnej wykładni powołanego w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisu prawa materialnego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 z późn. zm. - dalej zwana "ustawą"), ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit.i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która dodatkowo, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie.

Jak już wskazał Sąd w poprzednim wyroku, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 2652/13 (dostępnym na stronie internetowej CBOiS), sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej.

Jeśli chodzi o osobę uczącą się, bezrobotnym może być jedynie osoba ucząca się w szkole dla dorosłych lub w szkole wyższej odbywając studia niestacjonarne. Takie bowiem szkoły pozwalają na pozostawanie w zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej.

Wobec powyższego, niewątpliwie statusu bezrobotnego nie może co do zasady uzyskać osoba ucząca się, za wyjątkiem osób uczących się w szkole dla dorosłych, przystępujących do egzaminu eksternistycznego z zakresu szkoły dla dorosłych lub uczących się w szkole wyższej w formie studiów niestacjonarnych.

Ustawa nie zawiera jednak definicji szkoły dla dorosłych. W przypadku braku definicji konkretnego pojęcia w danym akcie prawnym należy odwołać się do innego aktu prawnego, nawet z innej gałęzi prawa, definiującego brakujące pojęcia.

Aktem, który zawiera definicję przydatną na gruncie rozpoznawanej sprawy są przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.), obowiązującej w dacie rejestrowania skarżącej w PUP.

Z art. 3 pkt 15 tej ustawy wynika, że przez szkołę dla dorosłych należy rozumieć szkoły, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 lit. b i d, w których stosuje się odrębną organizację kształcenia i do których są przyjmowane osoby mające 18 lat, a także kończące 18 lat w roku kalendarzowym, w którym są przyjmowane do szkoły. Tym samym szkoła dla dorosłych to również szkoła wymieniona jako publiczna i niepubliczna ponadgimnazjalna typu szkoły policealnej dla osób posiadających wykształcenie średnie, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, umożliwiająca uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie, co wynika z treści art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 2 pkt 3a ustawy o systemie oświaty system ten obejmuje placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych.

We wskazaniach Sądu, należało poczynić ustalenia i rozważyć, czy pobierana od września 2016 r. przez skarżącą nauka ma miejsce w szkole policealnej niepublicznej dla osób dorosłych posiadających co najmniej wykształcenie średnie i czy jej ukończenie umożliwi skarżącej uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie technika farmaceutycznego.

Studium Medyczne T. E. w P. jest (było w momencie rejestracji skarżącej) szkołą dla dorosłych w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Skarżąca jest uczniem tej szkoły wpisanej do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta M. P. Nauka w tej szkole trwa dwa lata a zajęcia są realizowane w trybie weekendowym - co dodatkowo wynika z przedstawionej do akt umowy o przeprowadzenie procesu kształcenia zawartej między skarżącą i T. E. sp. z o.o. w P. w dniu (...) września 2016 r. Jednocześnie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji N. z (...) marca 2017 r. w sprawie kwalifikacji zawodów szkolnictwa zawodowego niektóre zawody są dopuszczone do realizacji w ramach szkoły policealnej wyłącznie jako szkoła policealna dla młodzieży. Tego typu przykładem są zawody technik elektroradiolog i technik farmaceutyczny, co wynika załącznika do rozporządzenia.

Oceniając tę niespójność, należy wskazać, że rozporządzenie jest aktem niższego rzędu w stosunku do ustawy, zatem w razie sprzeczności z uregulowaniem ustawowym należy stosować ustawę. Z definicji szkoły dla dorosłych wynika, że jeśli mamy do czynienia ze szkołą wymienioną jako publiczna lub niepubliczna ponadgimnazjalna typu szkoły policealnej dla osób posiadających wykształcenie średnie, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, umożliwiająca uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie a dodatkowo gdy przyjmowane do takich szkół osoby mają 18 lat, a także kończące 18 lat w roku kalendarzowym, w którym są przyjmowane do szkoły, to taka szkoła jest szkołą dla dorosłych. Oznacza to, że tylko te przesłanki mogą definiować ten rodzaj szkoły. Studium Medyczne w P. jest wpisane do ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Nauka trwa dwa lata i przyjmowane są osoby dorosłe. Nie znajduje uzasadnienia wprowadzanie dodatkowych kryteriów czy przesłanek jak wymiar godzin zajęć do realizacji zwłaszcza w akcie niższego rzędu. Oceniając nawet kwestie wymiaru zajęć należy wskazać, że zajęcia skarżącej były realizowane w trybie weekendowym, co wynika z opisanej umowy o przeprowadzenie procesu kształcenia.

Wymiar zatem zajęć nie stał na przeszkodzie do spełnienia warunku uznania za osobę bezrobotną, którym jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia.

Podstawą wznowienia była przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.- istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pobieranie nauki w szkole). Na tamten jednak moment nie było rozporządzenia, które modyfikowałoby zdefiniowany jako szkoła dla dorosłych model placówki. Ponadto, rozporządzenie zostało wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w ustawie prawo oświatowe i weszło w życie (...) września 2017 r. Skarżąca nabyła zaś uprawnienie na mocy decyzji z (...) czerwca 2017 r.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.