Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3065008

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 29 czerwca 2020 r.
II SA/Bd 426/20
Uzasadnienie postanowienia

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Janiszewska-Ziołek, Jarosław Wichrowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2020 r., nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) sierpnia 2018 r. Nr (...) Prezydent M. B. przyznał Skarżącej H. K. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 sierpnia do (...) października 2018 r.

Pismem z (...) listopada 2019 r. Skarżąca wniosła o zmianę m.in. wskazanej decyzji z (...) sierpnia 2018 r.

W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania wniosku Skarżąca w piśmie z (...) grudnia 2019 r. wskazała, że w lipcu 2018 r., wskutek udzielenia błędnej informacji przez urzędnika odnośnie obowiązujących przepisów (nieuwzględniającej treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/14) złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy zamiast o świadczenie pielęgnacyjne. Wskutek tego błędu w okresie łącznie 12 miesięcy otrzymała świadczenia w postaci specjalnych zasiłków opiekuńczych w wysokości o (...) zł mniejszej, niż gdyby otrzymywała w tym okresie świadczenia pielęgnacyjne. Wobec tego wniosła o podjęcie czynności zmierzających do naprawienia wyrządzonej przez organ szkody. Podkreśliła, że nie wyraża zgody na uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego przy jednoczesnym nieprzyznaniu kwoty odpowiadającej świadczeniu pielęgnacyjnemu.

Jednocześnie (...) grudnia 2019 r. Skarżąca złożyła oświadczenie zatytułowane: "doprecyzowanie pisma z dnia (...) grudnia 2019 r.", w którym wskazała, że prosi o wznowienie postępowania w zakresie zrealizowanych decyzji przyznających specjalny zasiłek opiekuńczy (k.56 akt administracyjnych).

Postanowieniem z (...) stycznia 2020 r. nr (...) Prezydent M. B. (zwany dalej "Prezydentem") na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 124, art. 147 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia (...) czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta nr (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu Prezydent wskazał m.in. że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. (orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją) może być wszczęte tylko na żądanie strony w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału i tylko na żądanie strony.

Analizując przesłanki formalne wznowienia postępowania Prezydent podniósł, że:

- Skarżąca jest stroną postępowania,

- Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, Po wskazaniu na ww. wyrok Prezydent odniósł się do kwestii skutków wejścia w życie wyroku Trybunału.

Prezydent odniósł się także do podnoszonych przez Skarżącą kwestii ewentualnej spłaty świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od (...) sierpnia 2018 r., podkreślając że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu. Podkreślił też, że ustalenie prawa do świadczenia następuje od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Prezydent wskazał także, że katalog przesłanek uzasadniających uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że wykraczanie poza jego ramy stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

W zażaleniu na postanowienie Prezydenta (...) wniosła o jego uchylenie.

W uzasadnieniu wskazała, że na podstawie stosownych przepisów prawa w trybie art. 155 k.p.a. wg właściwych procedur i norm wnosi o zmianę m.in. decyzji wydanej przez Prezydenta (...) sierpnia 2018 r. Skarżąca ponownie podniosła kwestię wprowadzenia jej w błąd przy składaniu wniosku w lipcu 2018 r. i wniosła o zrekompensowanie jej szkody powstałej w wyniku przyznania świadczenia tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego a nie świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z (...) lutego 2020 r. nr (...) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało na zasadę trwałości decyzji administracyjnej, wynikającej z art. 16 k.p.a.

Wskazując, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami - Kolegium podniosło, że Skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne skutecznie złożyła (...) sierpnia 2019 r., dlatego należało przyznać jej świadczenie od (...) sierpnia 2019 r. W niniejszej sprawie zaś organ nie ma podstawy prawnej do ustalenia, zgodnie z wnioskiem skarżącej, prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny i tym samym ustalenia różnicy wypłaty świadczenia za ten okres.

W skardze do sądu H. K. wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium z (...) lutego 2020 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miast B. z (...) stycznia 2020 r.

Skarżąca wniosła także o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zmianę i wydanie stosownych decyzji oraz zabezpieczenie jej słusznego interesu strony poprzez naprawienie szkody materialnej w wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że w lipcu 2018 r. została wprowadzona w błąd przez urzędnika, przez co ubiegała się o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego zamiast o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego i w rezultacie otrzymała świadczenia w niższej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazuje Skarżąca.

Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem - jak wnosi o to Skarżąca, przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Badając natomiast postępowanie organów administracji w sposób, w jaki Sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie uchybia prawu.

W rozpatrywanej sprawie istotne jest, że toczące się przed organami administracji postępowanie nie jest postępowaniem zwykłym o przyznanie świadczenia, lecz jest postępowaniem nadzwyczajnym - konkretnie postępowaniem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z Prezydenta M. B. z (...) sierpnia 2018 r. Nr (...) przyznającej Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 sierpnia do (...) października 2018 r. Taki sposób procedowania jest konsekwencją oświadczenia skarżącej z (...) grudnia 2019 r. (k. 56 akt administracyjnych), w którym precyzując swój wniosek wskazała, że prosi o wznowienie postępowania w zakresie zrealizowanych decyzji przyznających specjalny zasiłek opiekuńczy.

Wznowienie postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Postępowanie można wznowić bądź z urzędu bądź też na wniosek strony, z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). We wstępnej fazie - która ma miejsce po wpłynięciu do organu wniosku o wznowienie postępowania - analizie podlega to, czy wniosek ten opiera się na ustawowej przesłance, czy został złożony przez stronę postępowania i czy zachowano ustawowy termin na wystąpienie z nim. Brak pozytywnych ustaleń w tym przedmiocie skutkuje koniecznością wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Słusznie zatem organ I instancji tj. Prezydent w postanowieniu z (...) stycznia 2020 r. wskazał, że w pierwszym etapie postępowania wznowieniowego należy zbadać, czy zaistniały przesłanki formalne do uruchomienia tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, tj.:

1) czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od podmiotu mającego czynną legitymację procesową,

2) czy wskazano w nim ustawową przyczynę wznowienia postępowania,

3) czy wniosek został złożony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a.

Brak pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie skutkuje, stosownie do art. 148 § 3 k.p.a. koniecznością wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

W przedmiotowej sprawie odnośnie zaistnienia ww. przesłanek formalnych organ I instancji wprost wypowiedział się jedynie odnośnie pierwszej z nich. Kolegium natomiast (które też jest organem merytorycznym) w ogóle nie wypowiedziało się odnośnie zaistnienia formalnych przesłanek do uruchomienia trybu wznowienia postępowania. Wypowiedź organu odwoławczego nie dotyczy kwestii dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego, a kwestii możliwości wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, jakimi przesłankami kierowało się Kolegium odmawiając wszczęcia postępowania wznowieniowego. W szczególności nie można stwierdzić, czy zaistniała w sprawie którakolwiek przesłanka odmowy wznowienia postępowania, skutkująca koniecznością wydania postanowienia na podstawie art. 148 § 3 k.p.a. oraz czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w przewidzianym ustawą terminie. Należy podkreślić, że stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Motywacja organu nie powinna stanowić przedmiotu domysłu sądu. Rolą sądu nie jest bowiem samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za danym rozstrzygnięciem, a ocena tych, które zostały zaprezentowane przez organ. Brak przedstawienia powyższych świadczy o niewątpliwym naruszeniu przez organ przepisów postępowania o ewidentnie możliwym wpływie na wynik sprawy.

Wobec powyższego, stwierdzając istotne naruszenie przepisów postępowania tj. art. 148 § 3 i art. 124 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu Kolegium powinno wypowiedzieć się odnośnie zaistnienia przesłanek formalnych uruchomienia postępowania wznowieniowego - stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.