Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722639

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 21 sierpnia 2019 r.
II SA/Bd 421/19
Przedmiot kognicji organów wydających decyzje w trybie wznowienia postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek.

Sędziowie WSA: Joanna Brzezińska (spr.), Anna Klotz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego po wznowienia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) sierpnia 2017 r. do (...) Centrum Świadczeń Rodzinie wpłynął wniosek A. T. (skarżącej) o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna T. T. od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. Wniosek, ze względu na zastosowanie w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (miejscem zamieszkania ojca dziecka jest (...)), przekazano w dniu (...) września 2017 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T.

Decyzją z dnia (...) października 2017 r., nr (...), Marszałek Województwa (...), działający podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) oraz art. 12a, art. 67, art. 68 ust. 1 lit. b ppkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. na dziecko - T. T., w kwocie 500 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2019 r. Wojewoda (...) wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) października 2017 r., nr (...). W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu (...) września 2018 r. do kancelarii organu wpłynęły kopie umów-zleceń skarżącej, które nie zostały wcześniej załączone do dokumentacji, i stanowią one informacje mające wpływ na wymienione decyzje, nieznane organowi w dniu ich wydawania.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r., nr (...), Wojewoda (...) uchylił decyzję Marszałka Województwa (...) z dnia (...) października 2017 r., nr (...) (omyłkowo (...) - sprostowane postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r.) oraz odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na syna T. T. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu (...) września 2018 r. wpłynęła do niego informacja, że skarżąca w okresie od (...) lipca 2017 r. do (...) grudnia 2017 r. oraz od (...) stycznia 2018 r. do (...) grudnia 2018 r. podejmowała zlecenie w firmie "(...)" i okoliczność ta nie była znana organowi w dniu wydawania decyzji. Powołał treść art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm. - dalej "u.p.w.") wraz z ww. rozporządzeniem nr 883/2004. Organ stwierdził, że po przeprowadzeniu procedury sprawdzającej dotyczącej uzyskania przez skarżącą dochodu ustalono, że w okresie od (...) października 2017 r. do (...) września 2018 r. skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 u.p.w., tj. kwotę 800 zł w przeliczeniu na członka rodziny. Wskazał, że od (...) stycznia 2017 r. skarżąca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą na terenie Polski i dochód z tego tytułu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym został on uzyskany (luty 2017) wyniósł 0 zł. Organ stwierdził, że jednocześnie od dnia (...) lipca 2017 r. skarżąca podejmowała umowę zlecenie, z której dochód za miesiąc sierpień 2017 r. wyniósł netto 724,49 zł. Przywoławszy treść art. 7 ust. 3, 3a i 2 u.p.w. organ wskazał, że w 2016 r. skarżąca uzyskała z tytułu alimentów na dziecko dochód w wysokości 4000,00 zł oraz z tytułu stypendium socjalnego i rektorskiego w wysokości 9000,00 zł, oraz że w związku z tym miesięczny dochód w rodzinie na osobę wyniósł 903,91 zł (4000/12+9000/12+724,49=1807,82/2) i przekracza dopuszczalny miesięczny dochód w wysokości 800 zł na członka rodziny.

W odwołaniu od powyższej decyzji (mylnie nazwanej postanowieniem) skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia wychowawczego na syna T. T. Podniosła, że urzędniczka ROPS popełniła szereg błędów w wyliczeniach dotyczących jej dochodu w roku 2016, niesłusznie wliczając do niego wypłaconą dopiero w 2017 r. kwotę 4000 zł alimentów oraz zawyżając dochód w roku 2016 z tytułu stypendium socjalnego i rektorskiego (9000 zł zamiast 7500 zł). Jak wskazała, dochód przez nią osiągnięty w roku 2016 wyniósł 674,75, a więc spełnia kryterium dochodowe do otrzymania świadczenia. Podniosła nadto, że niezasadne jest twierdzenie organu, jakoby nie miał informacji o spornej okoliczności przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Decyzją z (...) marca 2019 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego w sprawie oraz treści art. 4, 16 u.p.d. oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 - dalej "u.ś.r."), organ odwoławczy stwierdził, że do dochodu dwuosobowej rodziny skarżącej należy wliczyć kwotę 4000 zł zasądzonych alimentów, ponieważ skarżąca nie wniosła w 2016 r. sprawy do komornika, zaś świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego zostały przyznanie w kwietniu 2017 r. Wskazał, że jedynym dokumentem, który mógłby uzasadnić nieliczenie tej kwoty do dochodu rodziny jest zaświadczenie wystawione przez komornika o bezskuteczności egzekucji lub zaświadczenie sądu okręgowego obejmujące rok 2016. Dalej stwierdził, że dochód osiągnięty z tytułu stypendiów socjalnego i rektorskiego został przez organ I instancji omyłkowo wyliczony na kwotę 9000 zł, kierując się oświadczeniem skarżącej z dnia (...) sierpnia 2018 r., przy czym kwotą prawidłową jest kwota 7500 zł. Doliczając do powyższych kwot dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym skarżąca uzyskała z tytułu zatrudnienia rozpoczętego (...) lipca 2017 r. (tj. sierpniu 2017 r.) w wysokości 724,49 zł, organ odwoławczy wskazał, że na osobę w rodzinie przypada kwota 841,41 zł i przekracza ona ustawowe kryterium dochodowe.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. T. wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu, odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, wskazała, że wyrok zasądzający alimenty uprawomocnił się (...) lutego 2017 r. i wcześniej nie było możliwości skierowania sprawy do komornika. Dalej podniosła, że zaświadczenie z sądu okręgowego, o którym wspomniał organ, zostało przez nią dostarczone do organu zgodnie ze złożonym przed organem oświadczeniem. Skarżąca powtórzyła, że osiągnięty przez nią dochód miesięczny w roku 2016 wynosi 674,75 zł, a więc spełnia ona kryterium dochodowe do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu (...) sierpnia 2019 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika złożyła Fundacja (...) z siedzibą w T., reprezentowana przez Ł. S. Przedłożył on także pełnomocnictwo skarżącej dla ww. fundacji, do reprezentowania jej w niniejszej sprawie. Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania Fundację (...) z siedzibą w T., uwzględniając zakres statutowej działalności.

Fundacja wniosła o uwzględnienie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.").

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (publ. jak wcześniej wskazano), a także ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej także u.ś.r.). Ustawodawca w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci unormował warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia z odesłaniem w zakresie pojęcia "dochodu", mocą jej art. 2 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy), przy czym świadczenie to przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 4 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.w.). Dochód rodziny stanowi zatem podstawę ustalenia, czy przekroczone zostało kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ust. 3 u.p.w., które to kryterium decyduje o możliwości przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (art. 18 ust. 1 u.p.w.).

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd zważył, iż żaden z organów administracji publicznej, wbrew wymogom wynikającym z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.") nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji dostatecznie i wyczerpująco podstawy faktycznej ani prawnej decyzji odbierającej stronie przyznane uprzednio ostateczną decyzją administracyjną uprawnienie. Podkreślenia wymaga, iż z analizy akt administracyjnych sprawy oraz lakonicznego wskazania w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji wynika wprost, że postępowanie administracyjne w tej sprawie jest postępowaniem nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Marszałka Województwa (...) z dnia (...) października 2017 r., którą przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko T. T. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że w dniu (...) września 2018 r. wpłynęła informacja, że skarżąca w okresie od (...).07.2017 r. do (...).12.2017 r. oraz od (...).01.2018 r. do (...).12.2018 r. podejmowała zlecenia w firmie (...)", która to informacja nie była znana organowi wydającemu decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego (...).10.2017 r.

Wskazać należy, iż postępowanie administracyjne może zostać wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tylko wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nowe a więc nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które są istotne a zatem dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, a ponadto te nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej.

W odwołaniu skarżąca zakwestionowała zaistnienie przedmiotowej przesłanki wznowienia podnosząc, że nie jest prawdą iż informacje o uzyskiwaniu przez nią dochodu z tytułu umów zlecenia w firmie "(...)" nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Wszystkie niezbędne dokumenty złożyła jednocześnie w MOPS przy ul. (...). Tego twierdzenia jednak strona nie udowodniła w jakikolwiek sposób. Przy czym podkreślenia wymaga, iż postępowanie w sprawie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2017/2018 nie toczyło się przed MOPS, lecz z uwagi na znaną skarżącej okoliczność zaistnienia podstaw dla uwzględnienia przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ojciec dziecka prawdopodobnie zamieszkuje w (...)), postępowanie w tej sprawie prowadził i decyzję (...) października 2017 r. wydał Marszałek Województwa (...) (wówczas właściwy w tych sprawach). Brak jest w aktach administracyjnych tej sprawy oświadczeń lub dokumentów związanych z uzyskiwaniem przez skarżącą jakichkolwiek dochodów z tytułu umów zlecenia z (...) w T. przed wydaniem decyzji Marszałka z (...).10.2017 r. nr (...). Nie wynika zatem z akt sprawy, aby tę informację strona ujawniła w tej konkretnej sprawie w toku postępowania przed wydaniem ww. decyzji. W aktach administracyjnych sprawy wspólnych dla nniejszej sprawy oraz sprawy toczącej się pod sygn. II S.A./Bd 420/19 znajduje się natomiast dowód, iż (...) września 2018 r. do Kancelarii (...) Urzędu Wojewódzkiego w B. Delegatura w T. wpłynęło pismo od Prezydenta Miasta T. (...) Centrum Świadczeń Rodzinie (znak (...), w nawiązaniu do pisma z (...).12.2017 r. przesyłające dokumenty "dołączone przez Panią A. T. do wniosku z dnia (...).10.2017 r. o ustalenie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku" ze wskazaniem dwóch dokumentów tj. kserokopii umowy zlecenia z dnia (...).01.2018 r. oraz kserokopii umowy zlecenia z dnia (...).08.2017 r. Przy czym na owych kserokopiach widnieją datowniki urzędowe potwierdzające wpływ do (...) Centrum Świadczeń Rodzinnych odpowiednie w dniach (...).09.2018 r. i (...).09.2018 r. Zgromadzony materiał dowodowy, potwierdza zatem prawidłowość stanowiska Wojewody, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności i dowody, nie znane temu organowi w dacie wydania decyzji z dnia (...) października 2019 r.

W następstwie tych informacji pismem z (...) września 2018 r. organ wezwał do uzupełnienia brakujących informacji dotyczących dwóch decyzji dotyczących okresów zasiłkowych 2016/2017 i 2017/2018 w zakresie dochodów netto z tytułu umów zlecenia w ww. firmie oraz informacji o dokładnych okresach trwania tych umów. (...) października 2018 r. strona przedłożyła oświadczenie z pouczeniem o odpowiedzialności karnej (k. 1136-141 akt adm.), o uzyskaniu dochodu za luty 2018 r. w wysokości 0 zł, a za wrzesień 2017 r. - 502,20 zł oraz wskazała okresy trwania umów: (...).07.2017 r. - (...).07.2017 r., (...).08.2017 r. - (...).09.2017 r., (...).10.2017 r. - (...).12.2017, (...).01.2018 r. - (...).12.2018 r.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 149 § 1 i 2 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dopiero po przeprowadzeniu takiego postępowania organ wydaje rozstrzygnięcie kończące postępowanie wznowieniowe, o którym mowa w art. 151 k.p.a.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdził, że w tej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Marszałka Województwa (...) z dnia (...).10.2017 r. nr (...), Wojewoda (...) (właściwy w sprawie wznowienia po ustawowym przeniesieniu kompetencji) - wydał (...) stycznia 2019 r. ((...)) (k. 173 akt adm.). Brak w aktach sprawy dowodu doręczenia tego dokumenty stronie. Oznacza to, że do wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie doszło w dniu wydania decyzji Wojewody (...) nr (...) ((...)). Oznacza to, że strona w tej sprawie w rażący sposób została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu wznowieniowym przed organem I instancji, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, iż na organach wydających decyzje w trybie wznowienia postępowania, zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej stronie konkretne prawo, ciąży szczególny obowiązek wnikliwego i szczegółowego wyjaśnienia wszelkich okoliczności zarówno związanych z podstawą wznowienia postępowania, jak i wydanym w jego wyniku nowym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, w tym zakresie wydane przez organu pierwszej i drugiej instancji decyzje w tej sprawie decyzji nie odpowiadają wymogom wynikającym z norm przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zwrócić należy uwagę przede wszystkim, że ostateczną decyzją Marszałka Województwa (...) z (...).10.2017 r. nr (...), po rozpoznaniu wniosku skarżącej z (...).08.2017 r. orzeczono o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na dziecko T. T. Decyzja ta w całości uwzględniała żądanie wniosku, dlatego zgodnie z dyspozycją art. 107 § 4 k.p.a. odstąpiono od jej uzasadnienia. W konsekwencji, we wznowionym postępowaniu, skoro organ administracji po przeprowadzeniu postępowania co do istoty sprawy uznał, że skarżąca nie spełnia jednak kryterium dochodowego dla przyznania świadczeń rodzinnych na wnioskowany okres, winien w uzasadnieniu decyzji uchylającej powyższą decyzję ostateczną szczegółowo wyjaśnić i wykazać, jaki był uprzednio wyliczony dochód rodziny, jak wyliczony, na podstawie jakich dokumentów, i to jak ten dochód zmienił się ale wyłącznie na skutek nowych okoliczności i dowodów nieznanych organowi wydającemu uprzednio ostateczną decyzję. Pozbawione podstaw prawnych byłoby bowiem przy okazji wznowienia postępowania, na podstawie art. 154 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonywanie poza uwzględnieniem owych nowych dowodów, ponowne weryfikowanie i np. dokonywanie odmiennej od uprzedniej wykładni przepisów i na tej podstawie weryfikowanie ustaleń organów, nawet gdyby uprzednie były błędne. Nie temu bowiem służy nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji - wznowienia postępowania administracyjnego. Przykładowo brak jest podstaw aby uznać za nowy dowód w tej sprawie wyrok SR w T. z (...) listopada 2016 r. zasądzający alimenty z dniem (...).04.2016 r. od R. B. na rzecz małoletniego syna skarżącej (obecnie T. T.) w kwocie po (...) zł miesięcznie, z rygorem natychmiastowej wykonalności oraz klauzulą wykonalności z (...) listopada 2016 r., czy wcześniejszego postępowania zabezpieczającego tego sądu oraz zaświadczeń dotyczących egzekucji. Nowymi dowodami w tej sprawie są natomiast wskazane przez organy - umowy zlecenia z (...) i dochód osiągany z tego tytułu przez skarżącą. Nadto jak wynika z analizy akt sprawy ujawniły się także nowe dowody co do wysokości dochodu uzyskanego w 2016 r. z tytułu stypendiów, w aktach sprawy zalega oświadczenie skarżącej z (...).08.2018 r., iż w 2016 r. otrzymała 5800 stypendium rektorskiego i 3200 zł stypendium socjalnego (k.128). Z kolei w toku wznowionego postępowania organ pozyskał zaświadczenia Biura Stypendialnego Wyższej Szkoły (...) w B. z (...) grudnia 2018 r. (...) i (...) (k.144-145), z których wynika, że skarżąca w 2016 r. otrzymała pomoc materialną w postaci stypendium rektora w wysokości po 600,00 w miesiącach styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec oraz po 700, 00 zł w miesiącach październik-grudzień - czyli łącznie 3000,00 zł (600,00 * 5) + 2100,00 (700,00 zł * 3) = 5100,00. Z kolei treść zaświadczenia dotycząca wysokości stypendium socjalnego jest niejednoznaczna, co może wynikać z oczywistej omyłki, bowiem wskazano miesięczne kwoty stypendium socjalnego w miesiącach od października do grudnia 2016 r. jako "8000,00", razem "2400,00". Prawdopodobnie prawidłowo kwota to 800,00 zł miesięcznie, i suma została wskazana prawidłowo 2400,zł. Jednakże wątpliwości w tym względzie nie zostały przez żaden z organów wyjaśnione. Potwierdza do twierdzenie odwołania, które uwzględnił organ odwoławczy uznając, że z tytułu stypendiów strona uzyskała w 2016 r. dochód w wysokości 7500 zł.

Uwzględniając już tylko powyższe, szczegółowego wyjaśnienia i uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wraz z oceną dowodów przez organy obu instancji, wymagał sposób wyliczenia każdego z elementów składających się na dochody rodziny skarżącej w zakresie koniecznym dla ustalenia spełniania kryterium przyznania bądź odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

W treści decyzji organów orzekających w przedmiotowym postępowaniu wznowieniowym brak nie tylko takich ustaleń i wyjaśnienia tych okoliczności, ale w istocie ograniczono się do ogólnikowego wskazania ustalonych we wznowionym postępowaniu kwot dochodów. W szczególności organ pierwszej instancji skupił się wyłącznie na stwierdzeniu, że w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. został przekroczony dopuszczalny miesięczny dochód w wysokości 800 zł w przeliczeniu na członka rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. O ile organ wskazał podstawę prawną oraz sposób wyliczenia kwoty dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu nieznanej uprzednio umowy zlecenia, jako dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, to jednak abstrahując od istoty trybu wznowieniowego, zaniechał szczegółowego wyjaśnienia stronie na podstawie jakich dowodów i przepisów prawa ustalił wysokość dochodu osiągniętego w 2016 r. Ograniczono się do stwierdzenia, że w 2016 r. skarżąca uzyskała z tytułu alimentów na dziecko dochód w wysokości 4000,00 zł oraz z tytułu stypendium socjalnego i rektorskiego w wysokości 9000,00 zł, bez wskazania na podstawie jakich dowodów tego ustalenia dokonano, w stosunku do każdej z tych kwot. W dalszej części organ I instancji przedstawił matematyczne działanie związane ze sposobem ustalenia wysokości dochodu rodziny na podstawie wskazanego dochodu. Jednak samo tylko tak zobrazowane działanie, bez uprzedniego wyjaśnienia podstaw ustalenia wysokości dochodu uzyskanego w roku 2016, nie może być uznane za wystarczające i zgodne z wymogami wyjaśnienia stronie podstaw decyzji określonym ww. przepisami k.p.a. Tym bardziej, iż w aktach sprawy brak jest np. jakiegokolwiek dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby wprost, że skarżąca w 2016 r. uzyskała z tytułu alimentów na dziecko wskazaną przez organ kwotę 4000,00. Zatem nie ma możliwości poddania tego ustalenia jakiejkolwiek kontroli. Z kolei jak już wskazano, znajdują się w aktach dokumenty określające odmiennie kwoty stypendiów uzyskanych 2016 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy.

Ponieważ nie została wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji jedna z istotnych kwestii mająca wpływ na dalsze ustalenia dotyczące np. stosowania tzw. zasady "złotówka za złotówkę", a kwestia ta została zasadniczo podważona i zakwestionowana w odwołaniu (co do uzyskania w 2016 r. alimentów oraz wysokości stypendiów), tym samym organ drugiej instancji winien podjąć wszelkie możliwe czynności i wyjaśnić jednoznacznie sposób wyliczenia dochodu skarżącej, uwzględniając także powyżej akcentowany charakter postępowania wznowieniowego. Obowiązek taki wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która zobowiązuje organ odwoławczy do ponownego rozpoznania merytorycznego sprawy administracyjnej w całokształcie co do jej istoty.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy w kontekście zarzutów odwołania i treści uzasadnienia skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z (...) marca 2019 r. utrzymującej w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji - prowadzi do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja również została wydana z naruszeniem powyższych przepisów postępowania, a naruszenie to uniemożliwia w istocie sądową kontrolę legalności merytorycznego rozstrzygnięcia organu administracji. Nie została bowiem także przez organ odwoławczy dostatecznie wyjaśniona podstawa prawna i faktyczna powziętych ustaleń w zakresie dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, determinującego stwierdzenie spełnienia, bądź nie, kryterium dochodowego dla przyznania świadczenia wychowawczego we wnioskowanym okresie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji również nie wyjaśnił w jaki sposób ustalił, iż skarżąca uzyskała w 2016 r. dochód z tytułu alimentów w wysokości 4000 zł. Bo wszakże takiego ustalenia dokonał organ I instancji. I to stanowisko podzielił zupełnie dowolnie organ II instancji. Nie wskazał, na podstawie jakich konkretnie dowodów i podstawy prawnej tego wyliczenia dokonał. Nie uzasadnia tej kwestii wyłącznie wskazanie, że strona "w 2016 r. nie wniosła sprawy do komornika", oraz o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego w kwietniu 2017 r. - skoro określono dochód z tytułu alimentów jako uzyskany w 2016 r. Organ odwoławczy nie wskazał przepisów prawa ani nie uzasadnił prawnie stanowiska, zgodnie z którym w okolicznościach tej sprawy jedynym dokumentem, który mógłby uzasadnić nie wliczenie kwoty zasądzonych alimentów do dochodu rodziny, jest zaświadczenie wystawione przez komornika o bezskuteczności egzekucji lub zaświadczenie sądu okręgowego obejmujące 2016 r. Organ nie dokonał oceny znajdujących się w sprawie zaświadczeń Sądu Okręgowego dotyczących egzekucji wyroku, także i odnosząc się do przesłanek wydania pierwotnej decyzji o przyznaniu świadczenia, w oparciu o wniosek i złożone przez stronę przed wydaniem decyzji pierwotnej dokumenty.

Nie przesądzając zatem tego czy zasadne jest twierdzenie organów administracji w tej sprawie, iż w związku z wyjściem na jaw nowych nieznanych dowodów i okoliczności, nieznanych organowi w dacie wydawania pierwotnej decyzji, okazało się, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącej, wyliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami dla określenia podstaw przyznania świadczenia wychowawczego za wnioskowany okres - przekroczył ustawowe kryterium dochodowe i to o kwotę powodującą brak podstaw do przyznania tego świadczenia, wydane w tej sprawie decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Z uzasadnień powziętych rozstrzygnięć nie wynika, by organy wyczerpująco rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, zwłaszcza zaś nie wynika z nich, na jakich dowodach oparły się ustalając okoliczności mające znaczenie w sprawie. Jak już bowiem wskazano, prawem obywatela jest poznanie szczegółowych motywów wydanego w jego indywidualnej sprawie negatywnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, tym bardziej takiego, które uchyla uprzednio wydaną i skonsumowaną już decyzję administracyjną przyznającą świadczenie ze środków publicznych. Prawidłowe uzasadnienie decyzji, tym bardziej ostatecznej, poza realizacją powyższych zasad k.p.a., konieczne jest dla realnej możliwości skorzystania przez obywatelka z konstytucyjnego prawa do sądu.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy jednak wskazać, iż częściowo są niezasadne. W szczególności nie jest wymaganym kryterium egzekwowania wyroku Sądu w sprawie o alimenty. Jak wynika z akt sprawy - wyrokowi zasądzającemu alimenty na rzecz syna skarżącej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV sentencji, k. 89 akt adm.), a więc stanowił on tytuł egzekucyjny, któremu (...) listopada 2016 r. nadano klauzulę wykonalności i od tego dnia, jako tytuł wykonawczy, mógł być podstawą dochodzenia stwierdzonego w nim roszczenia. Nie można także nie dostrzec, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, iż skarżąca kierując wobec organu tak kategoryczne zarzuty co do uchybień, błędów czy pomyłek, całkowicie pomija swoje własne czynności w tym postępowaniu, zaniechanie złożenia w odpowiednim terminie w odpowiednim organie dokumentów, okoliczność, iż niektóre dokumenty zostały ujawnione dopiero w związku ze składaniem wniosków o inne świadczenia lub na dalsze okresy zasiłkowe. Co nie pozostało bez wpływu również na przebieg i szybkość postępowania w niniejszej sprawie, która miała skomplikowany charakter w związku z zaistnieniem okoliczności związanych z koniecznością uwzględniania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczeni społecznego, bowiem zobowiązany do alimentów ojciec dziecka zamieszkuje poza granicami Polski.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji powzięte zostały z naruszeniem prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało orzeczeniem o ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe wskazania, wyczerpująco i jasno motywując podstawy ustaleń w zakresie składników wyliczonego dochodu skarżącej w kontekście wskazanych w obowiązujących przepisach warunków dla uzyskania wnioskowanego świadczenia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.