Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1617962

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 17 lipca 2013 r.
II SA/Bd 336/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Owczarzak, Małgorzata Włodarska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego

1.

oddala skargę,

2.

przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) na rzecz adwokata M. T. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Prezydent Miasta (...), w imieniu którego działała Kierownik Działu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w (...), na podstawie art. 106 ust. 1 i 4, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7. art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm., zwanej w skrócie "u.p.s.") przyznał skarżącemu A. Ż. zasiłek celowy w wysokości 24,20 zł z przeznaczeniem na zakup leków oraz odmówił mu przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na doładowanie telefonu (zakup impulsów) na kwotę 30 zł.

Organ na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że skarżący znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 7 u.p.s. a także spełniona kryterium dochodowe. Spełnienie tych przesłanek uzasadnia przyznanie zasiłku celowego na zakup leków.

Jednakże pomimo spełnienia powyższych warunków organ odmówił przyznania skarżącemu zasiłku z przeznaczeniem na doładowanie telefonu (zakup impulsów). W tym przypadku organ, mając na względzie treść art. 3 ut. 4 u.p.s. stwierdził, że środki finansowe jakie posiada ośrodek pomocy społecznej są ograniczone i należy je tak rozdysponować, aby nie pozbawiać pomocy innych osób ubiegających się o nią i udzielić im pomocy chociażby w minimalnym zakresie.

Organ wskazał, że możliwości finansowe ośrodka wynikające z przyznanych środków na pomoc w formie zasiłków celowych oraz zaangażowania środków własnych jako udział gminy w realizacji zasiłków okresowych na rok 2012 wynoszą 5.900.857 zł. Niedobory środków z dotacji Wojewody na zasiłki okresowe (potrzeby całoroczne ok. 4.450.000 zł, przy otrzymanych w 2012 r. środkach: 4.222.500 zł) zmuszają do zaangażowania środków własnych gminy na zasiłki celowe w większym rozmiarze, co powoduje brak możliwości zabezpieczenia potrzeb wszystkich uprawnionych osób. W 2011 r. ośrodek objął, w ramach zadań własnych gminy, różnymi formami pomocy celowej ponad 4,7 tys. rodzin. Dla tych rodzin w ramach przyznanych środków organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności zabezpieczyć niezbędne potrzeby bytowe takie jak: żywność, posiłek, leki, niezbędne ubranie. Następnie równie ważne jest zabezpieczenie środków finansowych na pomoc w zakupie opału (w roku 2011 na realizację tej potrzeby wydatkowano blisko 1,4 mln zł).

Organ podniósł, że konieczność zaspokojenia potrzeb - nie tylko skarżącego, ale i innych osób - przy niewystarczających środkach wymaga wyboru nie tylko co do sposobu załatwienia wniosków o przyznanie pomocy społecznej (przyznać pomoc albo jej odmówić), ale także co do rozmiaru przyznanej pomocy. Jak wynika z całokształtu dokumentacji znajdującej się w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie skarżący od dłuższego czasu objęty jest różnymi formami pomocy udzielanymi przez ośrodek.

Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę ilość rodzin korzystających z pomocy, znaczną ilość zgłaszanych potrzeb oraz niedobory środków z dotacji od Wojewody ośrodek ma możliwość jedynie dofinansowania najpilniejszych potrzeb bytowych a nie całkowitego ich zaspokojenia. Znaczna liczba potrzebujących stwarza konieczność miarkowania przydzielanej pomocy, zatem przyznawane świadczenia mogą odbiegać w swojej wysokości od oczekiwań osób o nie wnioskujących, stanowią jedynie wsparcie na miarę możliwości ośrodka.

Odwołując się skarżący zakwestionował odmowę udzielenia mu zasiłku celowego na zakup impulsów do telefonu podnosząc, że uniemożliwi mu to komunikację w przypadku zachorowania i niemożliwości poruszania się, uniemożliwi także wezwanie pogotowia, gdy się źle poczuje (jest chory na serce).

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że przewidziany w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza że świadczenie to może, ale nie musi być przyznane, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do jego przyznania. Przyznanie bądź odmowa przyznania zasiłku ma charakter uznaniowy, jest uzależnione dodatkowo od oceny organu dokonanej w ramach art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 u.p.s.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że pomoc została przyznania w ramach możliwości budżetowych. Odwołujący nie został pozostawiony bez jakiejkolwiek pomocy, przydzielono mu wsparcie na miarę posiadanych środków oraz z uwzględnieniem konieczności objęcia pomocą innych osób i rodzin, które podobnie jak skarżący nie pracują, nie posiadają żadnych własnych źródeł dochodu, wymagają leczenia, a dodatkowo mają na utrzymaniu nieletnie dzieci.

Zdaniem Kolegium "doładowanie" telefonu nie jest pierwszoplanową potrzebą bytową. Ponadto połączenia ze służbami ratowniczymi są bezpłatne, tak więc obawy skarżącego co do braku możliwości ich wezwanie są nieprzekonujące.

W skardze do sądu administracyjnego A. Ż. podkreślił, że jest chory na nadciśnienie tętnicze, bez leków ma ciśnienie zawsze powyżej normy (nawet 160/220, co jest zagrożeniem życia). Zakup impulsów do telefonu gwarantowałby mu zatem możliwość wezwania karetki pogotowia w przypadku zagrożenia życia. Podkreślił, że w okolicy zlikwidowano budkę telefoniczną. Natomiast w telefonie komórkowym połączenia ze służbami ratunkowymi są bezpłatne o ile telefon jest uruchomiony na rozmowy przychodzące. Skarżący zaś ma telefon całkowicie zablokowany. Ponadto telefon umożliwiłby skarżącemu kontakt z pracownikiem socjalnym, bez konieczności pokonywania drogi z domu do ośrodka pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miały one lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1, 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 lit. c) u.p.s.). Przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest natomiast uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w sposób w art. 8 u.p.s. Wynika z tego, że nabycie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego warunkowane jest od wysokości dochodów wnioskodawcy. W przypadku osoby samotnie gospodarującej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza "kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej", wynoszące obecnie 542 zł. (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).

Zdaniem Sądu z akt postępowania administracyjnego wynika, iż organ z zachowaniem przepisów prawa ustalił sytuację faktyczną skarżącego, w tym okoliczność, iż skarżący spełnia powyższe kryteria przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej formie zasiłku celowego, to odpowiednio udokumentowana przez organ sytuacja braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia, uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia tej pomocy.

Słusznie zatem wskazuje organ odwoławczy, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, publ. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. W przypadku decyzji w przedmiocie zasiłku celowego uznanie organu powinno być uzasadnione poprzez wskazanie zarówno możliwości finansowych organu m.in. ilości przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilości osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuacji osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 373/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Zaskarżona decyzja spełnia powyższe wymogi: organ wskazał ilość środków finansowych, którymi dysponuje (5.900.857 zł), ilość rodzin objętych pomocą (4,7 tys.), jak również zbadał sytuację skarżącego. W takiej sytuacji przekonująca i logiczna jest argumentacja organu, iż musi przy udzielaniu świadczeń dokonać wyboru, co wyraża się przyznawaniem w pierwszej kolejności zasiłków na żywność, posiłki, leki i niezbędne ubrania, a także na zakup opału.

Powyższe uzasadnienie rozstrzygnięcia organu należy wobec tego uznać za wyczerpujące i przekonujące, pozostające w granicach uznania administracyjnego, co czyni skargę niezasadną. Dodatkowo odnośnie zarzutu skarżącego, iż pozbawienie go możliwości doładowania telefonu stwarza zagrożenie dla jego życia należy zauważyć, że skarżący nie jest osobą pozbawioną możliwości samodzielnego poruszania się, mieszka w zabudowie miejskiej, jak wskazuje jego adres - w domu wielorodzinnym, a tym samym nie jest osobą izolowaną, pozbawioną możliwości wezwania w razie potrzeby pomocy w inny sposób niż za pomocą telefonu. Jego sytuacja w tym względzie nie odbiega zatem od innych osób, które mogą być objęte pomocą społeczną.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd oddalił skargę.

O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.