Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2676895

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 7 maja 2019 r.
II SA/Bd 23/19
Skutki prawne sytuacji, w której kobieta ubiegająca się o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka poddała się opiece medycznej po 10. tygodniu ciąży.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak.

Sędziowie WSA: Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.), Asesor Katarzyna Korycka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) w przedmiocie jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta (...) z (...) sierpnia 2018 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO"), na podstawie m.in. art. 10 ust. 5 ustawy z dnia (...) listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1860 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "ustawy o wsparciu"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta M. T. z dnia (...) sierpnia 2018 r. w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżąca A. R. złożyła dnia (...) kwietnia 2018 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, na syna M. W.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Prezydent M. T. decyzją z dnia (...) sierpnia 2018 r. znak: (...), odmówił przyznania wnioskowanego prawa do jednorazowego świadczenia na dziecko skarżącej.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na przepisy ustawy o wsparciu - zgodnie z którymi wnioskowane przez skarżącą jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu i potwierdzi to zaświadczeniem lekarskim lub wystawionym przez położną - a następnie wskazał, iż z dołączonego do przedmiotowego wniosku zaświadczenia, wystawionego dnia (...) sierpnia 2018 r. przez położoną dyplomowaną k.c., wynika, iż skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 18 tygodnia ciąży. W związku z tym, jak wskazał organ I instancji, skarżąca nie spełniła przesłanki pozytywnej do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Pismem z dnia (...) września 2018 r. skarżąca odwołała się od powyższej decyzji Prezydenta M. T., wnosząc o jej zmianę i jednocześnie podnosząc w uzasadnieniu, iż przyczyną jej pozostawania pod opieką medyczną dopiero od 18 tygodnia ciąży, były poważne problemy zdrowotne jej starszego syna Filipa (na potwierdzenie skarżąca załączyła skierowanie do poradni specjalistycznej syna). Jak wskazała, intensywne leczenie dziecka w połączeniu z samotnym rodzicielstwem, uniemożliwiło jej skorzystanie z porady ginekologa. Ostatecznie, ze względu na brak wolnych terminów w ramach NFZ, skarżąca skorzystała z przychodni prywatnej. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o wnikliwe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, mając również na względzie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), w którym wskazano na "słuszny interes obywateli", powołane w odwołaniu wyroki sądów administracyjnych wydane w podobnych sprawach (sygn. akt: II SA/Łd 1051/13, I OSK 1003/14), a także liczne wydatki ponoszone przez nią w związku z ciężką chorobą syna.

Po rozpatrzeniu odwołania, SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia (...) listopada 2018 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie bezspornym jest, iż zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia (...) maja 2018 r., wystawionym przez lekarza pediatrę specjalistę neonatologa, dziecko skarżącej - M. W. cierpi na ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Jednak z akt sprawy wnika również, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 18 tygodnia ciąży, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z (...) sierpnia 2018 r. Mając zatem powyższe na uwadze, Kolegium wskazało, iż art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu jednoznacznie stanowi, że przyznanie przedmiotowego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia warunku polegającego na obowiązku pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu i w związku z tym, jeśli kobieta nie dopełniła tego obowiązku, organ administracji publicznej - który obowiązany jest działać na podstawie prawa i nie może zmieniać lub ignorować powszechnie obowiązujących norm - nie miał możliwości ustalenia skarżącej wnioskowanego przez nią prawa do jednorazowego świadczenia. Kolegium zaznaczyło również, że ustawodawca nie przewidział możliwości, by przyznać wnioskowane świadczenie w przypadku niedopełnienia obowiązku pozostawania pod opieką medyczną od określonego w ustawie terminu, choćby przeszkodziły w tym przyczyny obiektywne.

Ostateczną decyzję SKO, A. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 i 5 ustawy o wsparciu, polegające na:

- błędnej wykładni wskazanego przepisu i uznaniu, że pozostawanie pod opieką medyczną kobiety później niż od 10 tygodnia ciąży jest przesłanką pozytywną do przyznania przedmiotowego świadczenia;

- wydaniu sprzecznej z prawem decyzji odmawiającej skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, podczas gdy ani przepis ww. ustawy, ani cel regulacji nie wskazuje, że pozostawanie pod opieką później niż po 10 tygodniu ciąży kategorycznie zabrania organowi przyznania wnioskowanego świadczenia,

- wydaniu decyzji z całkowitym pominięciem sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się skarżąca i celu regulacji ustawy o wsparciu, a także linii orzeczniczej, które to okoliczności w danym przypadku uzasadniały wydanie decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła ponadto, iż niezaprzeczalnym celem ustawy o wsparciu jest realizacja polityki społecznej i gospodarczej, uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji, otoczenie szczególną opieką kobiet w ciąży i dzieci, także tych nienarodzonych. Podniosła także, że organ każdorazowo powinien badać sytuację faktyczną kobiet i wskazała ponownie na swoją trudną sytuację rodzinną oraz fakt, że opóźnienie w wizycie u lekarza w przedmiotowej sprawie spowodowane było zaistnieniem przyczyn od niej niezależnych, tj. brakiem wolnych terminów wizyt u lekarza ginekologa na NFZ i koniecznością skorzystania z opieki prywatnej. Na poparcie swojego stanowiska powołała również stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym także Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 1003/14).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie dnia (...) maja 2019 r. w roli pełnomocnika skarżącej stawiła się jej matka, która podtrzymała skargę i złożyła do akt pismo procesowe skarżącej, oświadczając, że nie mogła ona uczestniczyć w rozprawie z uwagi na chorobę dziecka. Ponadto oświadczyła, iż skarżąca będąc już w ciąży miesiączkowała i dlatego nie poszła na wizytę do lekarza ginekologa, co również zostało podniesione w ww. piśmie skarżącej złożonym na rozprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2018 r. w sprawie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, u którego zdiagnozowano upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 10 ust. 5 ustawy z dnia (...) listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1860 - dalej: "ustawy o wsparciu kobiet"), ustanawiający warunek przyznania jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się żywego dziecka. Zgodnie z art. 10 ustawy o wsparciu kobiet z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego stosowne zaświadczenie (określone w art. 4 ust. 3 tej ustawy) przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 4000 zł. Zapomoga ta przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 10 ust. 5).

Skarżąca ubiegała się o zapomogę z tytułu urodzenia się (...) maja 2017 r. - syna M. W., cierpiącego na ciężkie i nieodwracalne upośledzenie powstałe w prenatalnym okresie rozwoju (co w sprawie jest bezsporne, chociaż w aktach przedstawionych Sądowi brak jest wniosku oraz zaświadczenia z (...) maja 2018 r. potwierdzającego stan zdrowia dziecka).

Do wniosku o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka, skarżąca załączyła zaświadczenie wystawione przez położną z (...) sierpnia 2018 r. (co wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji), potwierdzające pozostawanie pod opieką medyczną od 18 tygodnia ciąży.

Okoliczność ta nie jest kwestionowana, a fakt niepozostawania skarżącej pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży był podstawą odmowy przyznania jej przedmiotowego świadczenia.

Zauważyć jednak należy, że żaden przepis ustawy nie określa w sposób jednoznaczny skutków prawnych sytuacji, w której kobieta ubiegająca się o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka poddała się opiece medycznej po 10-tym tygodniu ciąży. Ustawodawca nie wprowadził zasad ani trybu postępowania dającego organom administracji możliwość zweryfikowania przyczyn, dla których matka wnioskująca o przyznanie zapomogi nie poddała się opiece medycznej w powyższym terminie. Brak w ustawie takiej regulacji nie oznacza jednak, że kobieta, która poddała się opiece medycznej po 10-tym tygodniu ciąży, a następnie urodziła dziecko, powinna być automatycznie - niezależnie od okoliczności konkretnej sprawy - pozbawiona prawa do jednorazowej zapomogi z tego tytułu. Nie można z sytuacji takiej wywieść wniosku o istnieniu bezwzględnego zakazu przyznania przedmiotowego świadczenia. W pewnych przypadkach kobieta, której nie da się zarzucić braku troski o zdrowie własne i płodu, może pozostawać pod opieką medyczną w terminie późniejszym, niż określony w art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu kobiet, ze względu na niezależne od niej czynniki. Mogą to być w szczególności czynniki o charakterze faktycznym (np. brak możliwości zarejestrowania się na badania lekarskie lub poddania się badaniu lekarskiemu w odpowiednim czasie z uwagi na odległe terminy badań specjalistycznych). Pozbawienie matki dziecka prawa do świadczenia wyłącznie ze względu na wystąpienie tego typu okoliczności - tj. okoliczności, za które matka nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności - byłoby nie tylko niezgodne z ratio legis art. 10 ust. 5 ustawy, lecz także prowadziłoby do naruszenia zasad konstytucyjnych. Luka prawna, wynikająca z zaniechania ustawodawcy powinna zostać wypełniona w drodze bezpośredniego stosowania Konstytucji (vide: wyrok NSA z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1003/14 - dostępny na stronie http//orzeczenia.nsa.gov.pl baza CBOSA).

Sąd opowiada się za takim stosowaniem ww. przepisu, który gwarantowałby możliwość korzystania z danej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną (w każdym trymestrze ciąży) opieką medyczną. Za takim kierunkiem wykładni przepisów uprawniających do otrzymania przedmiotowego świadczenia przemawiają zasady normy konstytucyjne wywiedzione z art. 32 w zw. z art. 71 Konstytucji RP. Odwołanie się jedynie do literalnej wykładni art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu kobiet może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży ze względu np. na stan zdrowia. Kobiety niecierpiące na jakiekolwiek dolegliwości uniemożliwiające rozpoznanie, że są w ciąży, byłyby uprzywilejowane w stosunku do tych kobiet będących w ciąży, które ze względu na swój stan zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozpoznać tego, że są w ciąży. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której ze względu na określone problemy i dysfunkcje zdrowotne rozpoznanie ciąży na wstępnym jej etapie może być utrudnione. Prowadziłoby to w istocie do nierównego traktowania kobiet będących w ciąży i dyskryminowania tych spośród nich, które z powodów zdrowotnych (obiektywnych, niezależnych od woli) nie mogłyby stać się beneficjentami pomocy przewidzianej przez ustawodawcę w art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu kobiet. W tej sytuacji wykładni omawianych przepisów należałoby dokonywać na podstawie zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady uwzględniania dobra rodziny (art. 71 Konstytucji RP) i wynikającego z niej nakazu udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom w ciąży i po urodzeniu dziecka. Ustalenie bowiem prawidłowego znaczenia przepisów na podstawie wykładni językowej często nie wystarcza i konieczne jest odwołanie się do wszelkich dyrektyw wykładni, co wiąże się z postulatem tzw. pełnej wykładni w prawie administracyjnym. Z punktu widzenia wykładni przepisów ustawy o wsparciu kobiet należy zwrócić uwagę na cel, jaki ustawa ma osiągnąć. Został on wyrażony w uzasadnieniu projektu ustawy, w którym wskazano, że "celem projektowanych rozwiązań jest uregulowanie w sposób kompleksowy wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych, a także dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą ich życiu, powstałe w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

Potrzeba wprowadzenia projektowanych rozwiązań wynika z konieczności zapewnienia przez państwo rodzinom w Polsce poczucia bezpieczeństwa, w szczególności gdy może wystąpić sytuacja nieodwracalnego upośledzenia albo nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu dziecka" (druk sejmowy nr 968, Sejm VIII kadencji). Celem wprowadzenia ustawy było zatem zapewnienie między innymi wsparcia finansowego i to niezależnie od sytuacji dochodowej rodziny. Wprowadzenie zaś w art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu kobiet dodatkowego warunku ma jedynie na celu mobilizowanie kobiet ciężarnych do dbałości i troski o zdrowie własne i płodu. Nie jest to jednak cel zasadniczy wprowadzonych regulacji ustawowych.

Z uwagi na powyższe argumenty konstytucyjne, zaniechanie wprowadzenia do ustawy o wsparciu kobiet przepisów przyznających organom administracji kompetencję do oceny indywidualnych okoliczności sprawy - w przypadku gdy kobieta wnioskująca o świadczenie (z tytułu urodzenia dziecka dotkniętego nieuleczalną chorobą lub upośledzeniem) poddała się badaniom lekarskim po 10-tym tygodniu ciąży - nie może być interpretowane jako bezwzględny zakaz przyznania takiej kobiecie zapomogi.

Sąd w tym miejscu chciałby powołać się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2016 r. SK 2/16 (OTK-A 2016/92, Dz. U. z 2016/2204). Wyrok ten zapadł na tle oceny normy zawartej w art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579), jednakże z uwagi na tożsame brzmienie tego przepisu z regulacją zawartą w art. 10 ust. 5 ustawy o wsparciu kobiet to, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to powinno również znaleźć zastosowanie przy wykładni omawianej regulacji. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej o ile jest rozumiany w ten sposób, iż jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych, W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in. "wynik wykładni celowościowej w większym stopniu realizuje prawo wyrażone w art. 71 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji i jest przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając więc na uwadze zasady wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, a także to, że interpretacja przepisów ustawowych musi być zawsze dokonywana z zastosowaniem techniki wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, nie można było w procesie wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r. poprzestać na wykładni językowej. Wypełnienie obowiązku poddania się opiece lekarskiej przez kobietę w ciąży nie może być oceniane z pominięciem ustaleń co do obiektywnych możliwości jego realizacji w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Przyjęcie przeciwnego stanowiska godziłoby w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 czy art. 71 ust. 1 Konstytucji". Trybunał wskazał też, że art. 15b ust. 5 ustawy "interpretowany w kontekście deklarowanych przez ustawodawcę celów oraz w świetle prawa do pomocy władz publicznych wyrażonego w art. 71 ust. 1 zdaniu drugim Konstytucji - powinien być rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych".

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że co najmniej przedwczesne było stanowisko organów, że skarżąca nie spełnia wymogów ustawy do przyznania jej przedmiotowego świadczenia.

Skarżąca w odwołaniu podnosiła, podając konkretne okoliczności, że nie miała wpływu na pierwszy termin wyznaczenia badań medycznych w związku z ciążą. Również na rozprawie jej pełnomocnik wskazała na dodatkowe okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej. Okoliczności powołane przez skarżącą powinny zostać poddane ocenie pod kątem tego, czy są wystarczającym usprawiedliwieniem na niezachowanie terminu pozostawania skarżącej pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, czym naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym należało bowiem ustalić, czy rzeczywiście po stronie skarżącej występowały przyczyny, które uniemożliwiły jej skorzystanie z opieki medycznej nie później niż od 10 tygodnia.

Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien zweryfikować również dokumenty przedłożone przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym i poczynić ustalenia, czy stan zdrowia starszego jej syna miał wpływ na możliwość skorzystania przez skarżącą z opieki medycznej. Ponadto obowiązkiem organu będzie ustalenie, czy przed poddaniem się badaniu w prywatnym gabinecie lekarskim skarżąca korzystała z podstawowej opieki medycznej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w świetle art. 5 ust. 6 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. z 2010 r. Nr 183, poz. 1234) kobieta ciężarna znajduje pod opieką medyczną od chwili zgłoszenia się przez nią w ciąży do lekarza lub położnej w ramach podstawowej, bezpłatnej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, czy leczenia szpitalnego - a więc od chwili rejestracji we właściwej placówce medycznej, nie zaś od dnia faktycznie przeprowadzonego pierwszego badania medycznego i to w prywatnym gabinecie lekarskim.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nie tylko z urzędu, lecz także na wniosek stron. Jak wskazano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie" (wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1560/10, z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1003/14).

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, uchylając obie wydane w sprawie decyzje.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia przyznającego jej jednorazowe świadczenie na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. Ten przepis pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten nie pozwala na zobowiązanie w sytuacji, gdy przesłanką tego rozstrzygnięcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.