II SA/Bd 1398/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2656381

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2019 r. II SA/Bd 1398/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak.

Sędziowie WSA: Anna Klotz (spr.), Asesor Katarzyna Korycka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi (...) sp. z o.o. w (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w (...) z dnia (...) października 2018 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) października 2018 r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.), w związku z art. 5 ust. 2 i art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708), oraz art. 13 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1039), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego nr (...) z dnia (...).06.2018 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł z tytułu naruszenia przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (dalej jako: ustawa o SENT).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu (...).11.2017 r. funkcjonariusze Urzędu Celno - Skarbowego zatrzymali do kontroli przewozu towarów środek transportu składający się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym (...) z towarem, którego przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego, tj. olejem napędowym - CN 2710 19 41, w ilości 17.291,96 litrów. Kontrola miała miejsce na drodze krajowej nr (...) w miejscowości S., o godzinie 12.10. W trakcie przeprowadzonej kontroli, polegającej na weryfikacji danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, stwierdzono rozbieżność w ilości towaru pomiędzy ilością widniejącą na dokumencie - przyjęcie międzymagazynowe (...) a przedłożoną listą zamówień, która zawiera numery referencyjne SENT. W trakcie trwania weryfikacji dokumentów kierowca poinformował o dokonanej zmianie zgłoszeń SENT.

Jak wynika z protokołu z kontroli nr (...) z dnia (...).11.2017 r. ustalono, że o godz. 12:18 w dniu (...).11.2017 r., w toku kontroli wysyłający, będący jednocześnie przewoźnikiem towaru, tj. E. sp. z o.o. z siedzibą w O., przy ul. R. (...) anulował zgłoszenie dotyczące 5.000 litrów oleju napędowego, tworząc nowe zgłoszenie SENT o numerze (...), deklarując inną ilość towaru - 6.700 litrów oleju napędowego.

Decyzją nr (...) z dnia (...).06.2018 r. Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego nałożył na E. sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł z tytułu zadeklarowania w zgłoszeniu (...) innej ilości towaru niż w rzeczywistości przewożony.

Powyższa decyzja zaskarżona została przez E. sp. z o.o. z siedzibą w O. Odwołująca się spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie:

1) art. 5 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów;

2) art. 21 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów;

3) art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów;

4) art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów;

5) art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Organ drugiej instancji nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy zaskarżaną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, strona przedłożyła pismo z dnia (...) maja 2018 r., podpisane przez Prezesa Zarządu P. S., informujące o cenie netto za 1 litr oleju napędowego zgłoszonego w zgłoszeniu przewozu (...), w wysokości 3,402 zł. Organ dokonał wyliczenia obrazującego różnicę wartości netto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, która wyniosła 5.783,40 zł.

Z zapisu widniejące w pkt 8 protokołu z kontroli oraz z załączonych do niego Formularzy przewozu towarów rejestrowanego przez funkcjonariusza podczas kontroli na drodze (...) i (...) wynika, że strona realizująca przewóz towaru podlegającego systemowi monitorowania drogowego, rozpoczynającego się na terytorium kraju wskazała nieprawidłową ilość towaru (5.000 litrów), po czym w trakcie czynności kontrolnych anulowała zgłoszenie (...), tworząc nowe zgłoszenie (...), na nową ilość oleju napędowego - 6.700 litrów.

Organ wskazał, że każdy uczestnik realizowanego przewozu towarów, winien mieć świadomość konsekwencji złamania zasad wynikających z ustawy SENT. Podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność administracyjną po wyczerpaniu określonych w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności znamion działania lub zaniechania. Zaistnienie tych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną.

W stanie faktycznym zaistniałym na gruncie niniejszej sprawy, poprzez dokonanie anulowania zgłoszenia (...) (godz. 12:18:59) w trakcie przeprowadzonej kontroli zatrzymanego pojazdu (rozpoczęcie kontroli godz. 12.10), a następnie utworzenie nowego zgłoszenia (...) (godz. 12:19:31), bezspornie został naruszony przepis art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy SENT, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej przewidzianej w art. 21 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten, podobnie jak pozostałe regulacje ustawy, ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewiduje wartościowania przyczyn jego naruszenia.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo określił wysokość nałożonej kary pieniężnej, bowiem jak stanowi przepis art. 21 ust. 2 ustawy SENT, wynosi ona 46% różnicy wartości netto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000 zł.

Organ nie zgodził się z argumentem odwołującej się spółki, że zaistniałe uchybienie jest nieproporcjonalne do nałożonej kary oraz, że nie stanowiło zagrożenia nielegalnego obrotu paliwami. Organ wskazał na cel ustawy, jakim jest skrupulatna kontrola przewozu towarów wrażliwych stwierdzając, że każdy obowiązek nałożony na podmioty uczestniczące ma swoje uzasadnienie i służy właściwemu sprawowaniu tejże kontroli. W ocenie organu strona, jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się obrotem towarów wrażliwych, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa, zwłaszcza, że te wynikające z ustawy SENT, a dotyczące wskazywania w zgłoszeniu przewozu towarów określonych informacji, nie wymagają wiedzy specjalistycznej, a jedynie konieczności skrupulatnego wpisywania danych związanych z konkretną dostawą. Organ wskazał, że od strony, jako profesjonalnego przedsiębiorcy, dokonującego miesięcznie ok. 3000 zgłoszeń SENT, oczekuje się należytej staranności w zakresie rzetelności wypełniania ciążących na nim obowiązków.

W odpowiedzi na zarzut, że w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wyciągnął wnioski z materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania, zwłaszcza poprzez uznanie, że zaszły przesłanki do ukarania spółki karą w wysokości 20.000 zł pomimo, że konieczność aktualizacji zgłoszenia wynikała z niezawinionej awarii, a spółka dokonała niezbędnej aktualizacji niezwłocznie, to jest w momencie kiedy zaistniała możliwość jej dokonania, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie twierdzenie, że aktualizacja zgłoszenia została dokonana niezwłocznie, a uchybienie nie było wynikiem złej woli spółki jest kwestią wtórną. Wskazane natomiast okoliczności takie, jak awaria pojazdu i uzgodnienia z kontrahentem są zdarzeniami, które w zaistniałej sytuacji nie mają znaczenia. W momencie rozpoczęcia przewozu towaru kierujący jest obowiązany posiadać numer referencyjny, dokument zastępujący zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokument, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy. W przypadku zaś nieotrzymania przez kierującego wymienionych wyżej dokumentów, kierujący jest obowiązany odmówić przewozu towaru (art. 10 ust. 4 ustawy). Dla nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy o SENT bez znaczenia jest fakt późniejszego uzupełnienia lub aktualizacji dokumentacji w szczególności o treści w zakresie ilości towaru. Obowiązek uzyskania i posiadania przez kierowcę zarówno dokumentacji dotyczącej tego rodzaju towaru, jak i numeru referencyjnego - w przypadku objęcia przewozu zgłoszeniem SENT, aktualizuje się przed rozpoczęciem przewozu. Natomiast braki, błędy, czy zmiany dokonane przez wysyłającego w tym zakresie nie wyłączają jego odpowiedzialności z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów ustawy o SENT. Organ wskazał również, że odpowiedzialność wynikająca z ustawy o SENT nie jest uzależniona od stopnia zawinienia podmiotu, to jest od tego, czyjego działanie, czy też zaniechanie wynikało z jego umyślności czy też omyłki, jak również od skutków jakie za sobą niosło.

Organ zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o SENT wprost regulują przesłanki wymiaru kary pieniężnej, jak i możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary wskazując kryteria, które są wymagane, aby organ mógł podjąć odpowiednią decyzję w kwestii odstąpienia. W przepisach przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ może w drodze decyzji odstąpić od nałożenia kary pieniężnej - "ważny interes podmiotu wysyłającego" lub "interes publiczny". Organ zauważył, że nie jest to pierwsza sytuacja, w której stwierdzono nieprawidłowości podczas przewozu towarów podlegającego systemowi monitorowania drogowego, dokonywanego przez spółkę E. sp. z o.o. Obecnie toczą się przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej sprawy dotyczące naruszenia przez ww. Spółkę przepisów ustawy o SENT. Mimo, że spółka jako doświadczony przewoźnik, czy też wysyłający, wiedziała jakie poniesie konsekwencje z tytułu naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, nie dopełniła ciążących na niej obowiązków i kolejny raz naruszyła przepisy ustawy o SENT. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji nieuwzględniające wniosku strony o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że postępowanie pierwszoinstancyjne prowadzone było zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi w przepisach Ordynacji podatkowej. Trafna jest także wykładnia przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego ustawy o SENT, prawidłowo zastosowanych do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, co skutkuje uznaniem podniesionych w odwołaniu zarzutów w tym zakresie za bezpodstawne.

W skardze na powyższą decyzję E. sp. z o.o. zarzuciła jej naruszenie:

1) art. 5 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez zastosowanie tego przepisu pomimo, że w niniejszej sytuacji nie znajdował on zastosowania, gdyż Spółka pierwotnie wskazała poprawną ilość paliwa, a następnie niezwłocznie, tj. wtedy kiedy było to możliwe dokonała stosownej zmiany oraz bez uwzględnienia zasady państwa sprawiedliwego oraz zasady proporcjonalności;

2) art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia w sprawie ważnego interesu podatnika polegającego na oczekiwaniu, że rozstrzygnięcia organów władzy publicznej będą podejmowane przy uwzględnieniu podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, w tym zasady proporcjonalności;

3) art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez błędne uznanie, że stan faktyczny sprawy ustalono i rozpatrzono w sposób pełny i oceniono go w granicach swobodnej oceny dowodów oraz zgromadzono i wzięto pod uwagę wszystkie dowody;

4) art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania, zwłaszcza poprzez uznanie, że zaszły przesłanki do ukarania spółki karą w wysokości 20.000 zł pomimo, że koniczność aktualizacji zgłoszenia wynikła z niezawinionej awarii, a spółka dokonała niezbędnej aktualizacji niezwłocznie, to jest w momencie kiedy zaistniała możliwość jej dokonania;

5) art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, szczególnie w zakresie odniesienia się do argumentów i dowodów przedstawionych przez spółkę.

Skarżąca wskazała, że w sprawie niniejszej doszło do awarii pojazdu, która uniemożliwiła dokonanie zgłoszonego przewozu. Spółka zamierzała niezwłocznie dokonać aktualizacji danych dotyczących zgłoszenia poprzez zmianę pierwotnego zgłoszenia i przesłanie nowego. Jednakże mogła to zrobić dopiero po dokonaniu uzgodnień ze swoim kontrahentem. W ocenie skarżącej oznacza to, że nie naruszyła art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy o SENT. Skarżąca zarzuciła organowi, że nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu argumentów w treści zaskarżonej decyzji, organ nie wskazał również jak spółka powinna się zachować w zaistniałej sytuacji, aby uniknąć kary. Skarżąca zwróciła uwagę, że nawet jeżeliby uznać, iż do uchybienia faktycznie doszło to nie było ono wynikiem złej woli spółki, zdarzenia losowego, jakim była awaria pojazdu. W tych okolicznościach, w ocenie skarżącej, nałożenie kary pieniężnej byłoby dolegliwością nieproporcjonalną do stwierdzonego uchybienia.

Skarżąca wskazała na brak należytego ustalenia stanu faktycznego w zaskarżonej decyzji. W decyzji brak, w opinii skarżącej, kluczowych informacji i dowodów, które należałoby wziąć pod uwagę przy ocenie, tego czy na spółkę powinna zostać nałożona kara. Organ zlekceważył dowody dotyczące awarii oraz naprawy pojazdu przesłane przez spółkę, nie wziął również pod uwagę informacji dotyczących tego, w jaki sposób ze względu na awarię spółka zmieniała plany dotyczące poszczególnych transportów, zwłaszcza tego, że było to zależne od zgód jej klientów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) października 2018 r. znak (...) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego nr (...) z dnia (...).06.2018 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł z tytułu naruszenia przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 21 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708).

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyjaśnienia, czy w trakcie rozpoczęcia przez funkcjonariuszy KAS kontroli i weryfikacji dokumentów towarzyszących przewozowi towaru podlegającego systemowi monitorowania, anulowanie zgłoszenia SENT i dokonanie nowego zgłoszenia SENT zawierającego zmianę danych towaru w zakresie ilości przewożonego towaru w stosunku do pierwotnego zgłoszenia, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o SENT.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy wskazać, że nałożona w zaskarżonej decyzji kara pieniężna jest konsekwencją nieprzestrzegania przez uczestników przewozu tzw. towarów wrażliwych szczególnych ustawowych obowiązków o rejestracji i zgłoszeniu.

Z art. 4 ust. 1 i ust. 4 ustawy o SENT wynika, że środkiem technicznym służącym monitorowaniu przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej: "rejestrem", w którym gromadzone są m.in. dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o SENT systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2710, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że zatrzymany do kontroli towar - olej napędowy - CN 2710 19 41, w ilości 17.291,96 litrów przewożony pojazdem o numerze rejestracyjnym (...) podlegał przy przewozie systemowi monitorowania drogowego. Skarżąca, zgodnie z przepisami ustawy o SENT, była podmiotem wysyłającym towar i jednocześnie przewoźnikiem. Zatrzymany do kontroli środek transportu posiadał numer zezwolenia drogowego Licencja Nr (...) wydanego dla skarżącej, jako przedsiębiorcy.

Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że w dniu (...) listopada 2017 r. o godzinie 12:10, na drodze krajowej (...) S., funkcjonariusze Urzędu Celno - Skarbowego zatrzymali do kontroli samochód o nr rej. (...) marki (...), należący do firmy E. sp.z o.o. w O., który przewoził towar pozycja CN 2710, o nazwie olej napędowy w ilości 17 291,96 litrów (protokół z kontroli (...)).

Zgodzić się należy również z organem, że weryfikacja dokumentów towarzyszących przewozowi towaru wrażliwego, których kopie włączono do akt sprawy potwierdziła, że w trakcie zatrzymania do kontroli środka transportu wraz z ładunkiem, olejem napędowym stwierdzono rozbieżność w ilości towaru pomiędzy ilością widniejącą na dokumencie - przyjęcie międzymagazynowe (...) a przedłożoną listą zamówień, która zawiera numery referencyjne SENT. W trakcie weryfikacji dokumentów to kierowca poinformował o dokonanej zmianie zgłoszeń SENT. Anulowany został w dniu (...) listopada 2018 r. o godzinie 12:18, utworzony w dniu (...) listopada 2017 r. o godzinie 19:29 (...), dotyczący paliwa w ilości 5000 I i utworzony został w dniu (...) listopada 2017 r. o godzinie 12:15, zmodyfikowany w tym samym dniu o godzinie 12:19, (...) na ilość towaru 6700 I. Towar ujęty w obydwu dokumentach SENT pochodził od podmiotu wysyłającego E. sp. z o.o. w O. i przeznaczony był dla podmiotu odbierającego L. sp. z o.o. M.

Powyższe wynika z akt administracyjnych sprawy, dokumentów SENT, protokołu kontroli oraz z kserokopii zamówienia. Olej napędowy ujęty w dokumencie (...), załadowany został w B., w ilości 5000 I i przeznaczony był dla odbiorcy L. sp. z o.o. M.

Zatrzymany do kontroli środek transportu był w trakcie realizacji przewozu oleju napędowego. Dlatego też dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu zawarte w zgłoszeniu nie mogły podlegać aktualizacji. Wynika to wprost z art. 8 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu zawarte w zgłoszeniu nie podlegają aktualizacji.

Rozbieżność w ilości towaru, którą przyjęto na podstawie dokumentu anulowanego dokumentu (...) i wystawionego w jego miejsce (...) organ potraktował, jako rozbieżność podlegającą sankcji z art. 21 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada, co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości netto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.

Zgłoszenie (...) z podaną ilością paliwa 5000I powinno zawierać m.in. dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN lub podkategorii PKWiU, ilości, masy brutto lub objętości towaru. Wymóg ustawowy zgłoszenia w powyższym zakresie zawarty został w art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o SENT. Nieprawidłowe zrealizowanie tego obowiązku jest objęte sankcją.

Anulowanie o godzinie 12:15 w dniu (...) listopada 2017 r. zgłoszenia (...), dotyczącego przewozu paliwa w ilości 5000I i dokonanie nowego, zmodyfikowanego zgłoszenia (...) o godzinie 12:19 na przewóz paliwa w ilości 6700 I, nie zmienia faktu, że czynność tę dokonano po rozpoczęciu przewozu towarów na terytorium Polski i dodatkowo w trakcie kontroli, która rozpoczęła się o godzinie 12:10.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji, wydając decyzję, prawidłowo uwzględniły okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli przeprowadzonej w dniu (...) listopada 2017 r., słusznie stwierdzając, że wyczerpują one dyspozycję art. 21 ust. 2 ustawy o SENT. W tych okolicznościach organ zobowiązany był do wymierzenia uregulowanej w tym przepisie kary pieniężnej, w opisanej tam wysokości.

W ocenie Sądu należy podkreślić skalę nieprawidłowości. Zatrzymany do kontroli kierowca okazał kontrolującym zgłoszenia SENT o numerach (...),(...),(...),(...), (...),(...),(...) - wszystkie z dnia (...) listopada 2017 r. Zestawienie tych dokumentów zawiera zadeklarowaną ilość paliwa 34 700 I. Z dokumentu "Przejęcie międzymagazynowe" nr (...) z dnia (...) listopada 2017 r. wynika, że transport środkiem transportu (...) obejmował 17 291,96 I. Ilość załadunku potwierdził w protokole kontroli kierowca. Oświadczył, że wyjechała z bazy w B. z olejem napędowym w ilości 17 291I. Lista kontrahentów zawarta w załączniku nr 1 do protokołu i ilość paliwa ujętego na tej liście, pokrywa się z ilością paliwa objętego powyższymi zgłoszeniami SENT i wynosi 34 700I.

Biorąc pod uwagę dane techniczne pojazdu zatrzymanego do kontroli w zakresie ładowności (pojemność całkowita 20 300 m3 - k. 97 akt administracyjnych protokół nr (...) z badania urządzenia transportowego do przewozu towarów niebezpiecznych), niemożliwy był transport paliwa o ilości 34 700I w zatrzymanej cysternie jednorazowo. Według listy zamówień zgłoszenia SENT o nr (...),(...),(...),(...), (...) zawierały podany załadunek: B. w dniu (...) listopada 2017 r. Łączna ilość paliwa załadowanego w tym miejscu zgodnie z listą zamówienia i zgłoszeniami SENT wyniosła 17 200I. Była zatem możliwość pomieszczenia tej ilości paliwa w zatrzymanej cysternie.

Z kolei zgłoszenia SENT o numerach (...),(...) zawierały, jako miejsce załadunku N. na ilość paliwa 7 600I. Według zgłoszeń załadunek odbył się w dniu (...) listopada 2017 r. Natomiast w dokumencie przyjęcie międzymagazynowe (...), wystawionym w dniu (...) listopada 2017 r. o godzinie 6:55 podana została ilość paliwa 17 291,96I dla zgłoszeń SENT o numerach (...),(...),(...),(...),(...). Jednostką wydającą była naftobaza B. Dane z tego dokumentu pokrywają się z danymi z listy kontrahentów oraz dokumentów SENT w zakresie ilości paliwa i miejsca załadunku.

Powyższe świadczy o nieprawidłowości zgłoszenia towaru, jakim jest paliwo napędowe, do systemu monitorawowania, skoro w trakcie realizacji przewozu zaszła konieczność anulowania zgłoszenia (...) na ilość paliwa 5000I i zastąpienia go zgłoszeniem (...) na ilość 6700I.

Dodać należy, że w ramach jednego transportu na pozostałe wymienione powyżej zgłoszenia tylko (...) nie wymagał zmian.

W trakcie kontroli wysyłający dokonał anulowania pozostałych zgłoszeń i w ich miejsce wydane zostały nowe zgłoszenia. Modyfikacją objęto ilość przewożonego towaru w (...) oraz miejsce załadunku (...). Szczegółowo powyższe ustalenia zawiera protokół z kontroli oraz pismo organu z dnia (...) listopada 2017 r. (k- 13 akt administracyjnych). Dokumenty SENT z nowymi danymi w zakresie ilości przewożonego towaru i zmiany miejsca również organ włączył do akt sprawy.

Powyższe dowodzi, że transport przewożonego towaru odbywał się z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Ujawnione nieprawidłowości i ich skala nie mogą być postrzegane w kategorii nieistotnego uchybienia, niezawinionego działania. Wręcz przeciwnie, były albo niedbalstwem, czego przepisy ustawy nie usprawiedliwiają, albo też były świadomym działaniem skarżącej która realizowała przewóz towaru wrażliwego dokonując zgłoszeń SENT bez odniesienia się do rzeczywistego stanu przewozu w zakresie miejsca załadunku, ilości towaru, nie realizując obowiązku pełnego monitoringu towaru.

W tym stanie rzeczy bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesiona w zarzutach skargi awaria środka transportu.

Rozstrzygniecie organu odpowiada przepisom prawa. Sąd z urzędu opierając się na aktach sprawy przeprowadził szczegółową analizę dowodów w sprawie, które potwierdziły wnioski zawarte przez organ w zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu zauważyć należy, że na mocy art. 1 pkt 2 ustawy o SENT, odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy, zaś ze względu na fakt, że za niedochowanie nałożonych na ww. podmioty obowiązków ustawowych, grożą kary pieniężne, każdy profesjonalny uczestnik przewozu towarów powinien zapoznać się z aktualnymi przepisami w tym zakresie oraz wykonywać je w sposób niewadliwy.

W tych okolicznościach, nie ma zatem znaczenia, podnoszona przez skarżącą okoliczność, że przedmiotowa pomyłka nosi znamiona oczywistej i niezawinionej oraz została skorygowana według jej oceny niezwłocznie. Przepisy ustawy o SENT mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno - skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane zarówno w orzecznictwie tutejszego sądu (vide np. wyrok w sprawie II SA/Bk 591/18 z dnia 11 grudnia 2018 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA), jak i w orzecznictwie innych sądów administracyjnych (np. wyrok w sprawie III SA/Gd 52/18 z dnia 25 maja 2018 r., CBOSA). WSA w Gdańsku wskazał, że "W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Ustawa weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania".

Przepisy ustawy o SENT uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy). Sytuacja skarżącej dotyczy art. 21 ust. 3 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych. Sąd stwierdza, że do dnia dzisiejszego nie zostało wydane rozporządzenie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 3.

W ocenie Sądu podniesione przez skarżącą zarzuty oraz twierdzenia wywiedzione na ich poparcie, sprowadzające się do naruszenia zasady proporcjonalności w kontekście zrównania sytuacji podmiotów, które obowiązku zgłoszenia przewozu w ogóle nie dokonały, z sytuacją skarżącej, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Istotne przy tym jest, że odstąpienie od kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT, ma charakter uznaniowy, co wynika z powołania się przez ustawodawcę na pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu przewoźnika". Sąd przyznaje, że zawarte w ustawie kary pieniężne są sankcjami surowymi. Zauważyć jednak należy, że zadaniem ustawy o SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe", jak też ułatwienie walki z tzw. szarą strefą, zwłaszcza w przypadku tego rodzaju towarów, w obrocie którymi dochodzić może do znacznych uszczupleń dla budżetu państwa w podatku od towarów i usługi i podatku akcyzowym. Istnieje więc uzasadniona konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Mając na uwadze szczególny charakter tego obrotu i cele przewidziane przez ustawodawcę, wysokość kary powinna być adekwatna do roli, jaką kara ma pełnić, w szczególności roli prewencyjnej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie SK 2/10, wysokość kary administracyjnej, aby mogła pełnić rolę prewencyjną nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15).

Zauważyć przy tym należy, że w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez podmiot odbierający oraz stwierdzenie, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez podmiot odbierający w zgłoszeniu są sankcjonowane najwyższą karą minimalną w wysokości 20.000 zł (: art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o SENT), zaś w przypadku braku dokonania niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim obowiązany on był do ich zgłoszenia oraz zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru, grozi kara niższa, tj. wynosząca 10.000 zł (: art. 24 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT). Zasada proporcjonalności została zatem przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwość ww. kar, ma na celu zobligowanie uczestników transportu do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji ustawowych. Innymi słowy, zasada proporcjonalności została uwzględniona w wysokości ustalonych ustawowo kar i nie może ona służyć jako argument do odstąpienia od wymierzenia kary w sytuacji, gdy naruszenie jest niewątpliwie (a tym bardziej przyznane przez ukaranego).

Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o SENT, dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu zawarte w zgłoszeniu nie podlegają aktualizacji. Jeżeli zatem zmianie ulegną jakiekolwiek dane dotyczące towaru, które znalazły się w pierwotnym zgłoszeniu, albo zaistnieje sytuacja, która legła u podstaw niniejszego postępowania, istotnie - jak to wskazuje skarżąca - nie ma możliwości ich poprawienia. W takim przypadku, w doktrynie wskazuje się na trzy sposoby postępowania. Pierwszy z nich to opisana w art. 8 ust. 3 ustawy o SENT możliwość przesłania "specjalnej" aktualizacji zgłoszenia, która zawiera informację o odstąpieniu od przewozu (czyli de facto jest to anulowanie zgłoszenia pierwotnego), po czym przesyłane jest do systemu kolejne zgłoszenie, zawierające prawidłowe dane. Drugi sposób to pozostawienie tego błędnego zgłoszenia i wysłanie do systemu kolejnego, prawidłowego zgłoszenia oraz dalsze posługiwanie się tylko tym nowym numerem. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o SENT to błędne zgłoszenie (przynależny do niego numer referencyjny) utraci ważność po 10 dniach i nie będzie to miało formalnie żadnych negatywnych konsekwencji dla zgłaszającego, aczkolwiek długoterminowa analiza zgłoszeń dokonywanych przez dane podmioty, w przypadku wielu takich zgłoszeń, może wzbudzić w organach KAS pytania, dlaczego tak się dzieje. Ostatnim sposobem, który wynika z treści art. 23 ustawy o SENT, jest dokonanie przewozu w oparciu o błędne zgłoszenie, gdy stwierdzone rozbieżności w zakresie towaru dotyczą tylko i wyłącznie jego ilości, masy lub objętości i stwierdzona różnica mieści się w dopuszczalnym ustawowo, 10-procentowym limicie tolerancji takiej różnicy (tak G. Musolf w: Ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz 2018, Lex nr 572997).

Zauważyć również należy, że o istnieniu ważnego interesu podmiotu odbierającego, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy, przy czym użycie kwalifikatora "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Zdaniem sądu, ów "ważny interes " nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną podmiotu (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego.

Tymczasem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby względem skarżącej istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę jej sytuacji majątkowej. Nie wskazywała ona w szczególności na groźbę utraty płynności finansowej, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to, jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń spółki. W sytuacji, gdy ukarany na tego rodzaju okoliczności się nie powołuje (poza stwierdzeniem, że "nałożona kara nie jest proporcjonalna do dokonanego zawinienia i stanowi sankcję nadzwyczaj surową) brak jest podstaw aby wymagać od organu szczegółowych rozważań w kontekście oceny sytuacji ekonomicznej ukaranej spółki, czy poszukiwania przez niego takich okoliczności z urzędu. Zawarte w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT sformułowanie "z urzędu" nie oznacza, że także w sytuacji braku jakichkolwiek podstaw do oceny sytuacji ekonomicznej ukaranego, jako trudnej, należy poszukiwać przesłanek do odstąpienia od ukarania z uwagi na "ważny interes podmiotu odbierającego".

W aktach sprawy brak jest również informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej przez skarżącą, byłoby sprzeczne z interesem publicznym, w którego pojęciu mieści się zaufanie obywatela do organów państwa. W ocenie Sądu, pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku, jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej ukaranego, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby wówczas pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną.

Jeszcze raz wskazać należy, że trudno wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą, jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest: nieproporcjonalność wysokości kary do uchybienia, brak jej zawinienia oraz oczywistość omyłki. Skarżąca nie wskazuje na okoliczności związane z jej sytuacją ekonomiczną, ta zaś nie wynika również z materiału dowodowego. Jakkolwiek w tym zakresie można by sformułować względem organów zastrzeżenie odnośnie tego, czy analiza zaistnienia omawianej przesłanki była wyczerpująca, to jednak nie było to w ocenie Sądu uchybienie, które mogłoby prowadzić do uwzględnienia skargi, bowiem nie miało ono wpływu na wynik sprawy.

Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów O.p., podniesione przez skarżącą. Organy bowiem, oparły swoje rozstrzygnięcia na kompletnym materiale dowodowym, który należycie oceniły zgodnie z zasadą prawy materialnej, prawidłowo ustalając okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie. Postępowanie było zaś prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji, odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności i przedstawiają sposób rozumowania organu dokonującego oceny zaistniałych okoliczności oraz przeprowadzonej subsumcji.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.