Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 84222

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 6 maja 2003 r.
II SA 983/02

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec; Sędziowie NSA: Andrzej Kisielewicz, Irena Wiszniewska-Białecka; Protokolant: Stefan Ukalski

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2003 r. sprawy ze skargi Ewy B. i Marka B. - Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa "A." s.c. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 19 października 2000 r., Nr SP. 5/00 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru zdobniczego "Kartka z zeszytu"

oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 19 października 2000 r., (Sp. 5/00), po rozpoznaniu na rozprawie wniosku "Z.O.J." - Michał M. z Ł. (wnioskodawca) przeciwko Firmie Produkcyjno-Handlowo-Usługowej "A." - Marek B., Ewa B. z S. (skarżący) o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru zdobniczego pt: "Kartka z zeszytu" (nr Rz 15358), Urząd Patentowy na podstawie § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45) unieważnił to prawo i przyznał wnioskodawcy od skarżących 1809 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z akt sprawy wynika, że wzór zdobniczy pt.: "Kartka z zeszytu" zgłoszono do rejestracji dnia 22 maja 1996 r.; wzór został zarejestrowany dnia 23 marca 1998 r. Zastrzeżenia ochronne wzoru zostały sformułowane w następujący sposób:

Kartka z zeszytu, o powierzchni z nadrukiem kratki, znamienna tym, że nadruk kratki na powierzchni kartki z zeszytu rozdzielony jest poziomym pasem wolnym od nadruku kratki wielokrotnie wyższym od wysokości pojedynczej kratki i tym, że powierzchnia kratki z zeszytu ma poziome pasy o barwie różnej od tła powierzchni kartki z zeszytu przy czym poziome pasy na powierzchni kartki z zeszytu o barwie różnej od tła powierzchni kartki z zeszytu naniesione są na pas wolny od nadruku kratki i na co drugi rząd poziomy nadrukowanych kratek na powierzchni kartki zeszytu, jak pokazano na załączonym rysunku fig. 1.

Z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji tego wzoru "Z.O.J." - Michał M. z Ł. wystąpiła dnia 17 stycznia 2000 r. W uzasadnieniu wniosku podano, że wzór w chwili zgłoszenia go do rejestracji nie spełniał warunku nowości, ponieważ przed zgłoszeniem go do rejestracji był znany - zeszyty w postaci kartek z nadrukiem kratki były produkowane co najmniej od czerwca 1995 r. przez Wydawnictwo "P." z W. i były w sprzedaży w tym wydawnictwie oraz u dystrybutorów tego wydawnictwa. Do wniosku załączona została oferta wydawnicza "P." z kartką w kratkę.

W odpowiedzi na wniosek skarżący zakwestionowali wiarygodność dowodu w postaci oferty "P.", podnosząc, że przy obecnej technice można wykonać podobne materiały wstawiając dowolne daty.

Na rozprawie przed Urzędem Patentowym dnia 23 maja 2000 r. wnioskodawca przedłożył do akt sprawy pełną ofertę wydawniczą "P.".

W celu umożliwienia uprawnionym z rejestracji wzoru zdobniczego ustosunkowania się do tego dowodu rozprawę odroczono.

W piśmie z dnia 16 czerwca 2000 r. uprawnieni z rejestracji zakwestionowali wiarygodność dowodu w postaci oferty wydawniczej "P.". Podnieśli, że przy obecnej technice poligraficznej można łatwo wykonać taką ofertę wpisując dowolną datę. Na dowód załączyli do pisma przeróbkę oferty "P." - ofertę "K." z datą 15 września 1956 r.

Kolejna rozprawa odbyła się dnia 11 lipca 2000 r. Wnioskodawca złożył do akt sprawy kopie wniosku Spółki cywilnej "P." z dnia 4 września 1995 r. o udzielenie certyfikatu na znak bezpieczeństwa "B", wniosków tej Spółki o przeprowadzenie certyfikacji szkolnych zeszytów 16- kartkowych w linię podwójną (zeszyt nr 1, nr 2, nr 3, nr 4), w linię pojedynczą i w kratkę oraz udzielonych certyfikatów. Wniósł o odroczenie rozprawy, jeśli zdaniem Kolegium, dowody byłyby niewystarczające. Rozprawa została odroczona, a wnioskodawcy został wyznaczony 14-dniowy termin do złożenia niezbędnych dowodów w sprawie.

Pismem z dnia 25 lipca 2000 r. wnioskodawca przesłał następujące dokumenty:

-

fakturę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." z K. z dnia 4 września 1995 roku,

-

kopię faktury Księgarni "E."- Ewa M. z B., pochodzącą z dnia 12 września 1995 roku,

-

kopię faktury Księgarni Prywatnej Adama M. z P. z dnia 5 sierpnia 1995 r.,

-

kopię faktury Domu Książki SA w W. z dnia 6 września 1995 r.,

-

oświadczenie Firmy Handlowo-Usługowej "S." s.c. w K., że wymienione w fakturze [...] z dnia 2 września 1995 r. zeszyty nr 1, 2, 3, 4 oraz Matematyka 1, 2 były sprzedawane w hurtowni Spółki i że były to te same zeszyty, które wymieniono w ofercie "P.".

Podczas rozprawy przed Urzędem Patentowym w dniu 19 października 2000 r. wnioskodawca złożył ponadto do akt sprawy oświadczenie właścicielki Księgarni "E." - Ewy M., że wymienione w fakturze z dnia 12 września 1995 r. zeszyty nr 1, 2, 3, 4 oraz Matematyka 1, 2 były sprzedawane w jej księgarni i że były to te same zeszyty, które wymieniono w ofercie Wydawnictwa "P." oraz oświadczenie o podobnej treści złożone w odniesieniu do faktury Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." z K. z dnia 4 września 1995 r. Z całości dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, zdaniem wnioskodawcy, że zeszyty z kartkami identycznymi z przedmiotem wzoru zdobniczego były produkowane i znajdowały się w sprzedaży przed datą zgłoszenia wzoru zdobniczego nr Rz 15358 do ochrony, tj. przed 1996 rokiem.

Uprawnieni z rejestracji zakwestionowali wiarygodność złożonych oświadczeń ze względu na ich identyczną treść. Podnieśli, że jedno z oświadczeń podpisane zostało przez osobę niekompetentną, tj. księgową, a nie właściciela hurtowni. Podtrzymali stanowisko, że oferta Wydawnictwa "P." nie stanowi przekonującego dowodu.

Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji wzoru zdobniczego pt.: "Kartka z zeszytu". W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że wzór zdobniczy nr Rz 15358 "Kartka z zeszytu" w dacie zgłoszenia go do rejestracji (1996 r.) nie posiadał cechy nowości. Kolegium Orzekające uznało, że podstawowe znaczenie w sprawie ma pochodząca z 1995 roku, tj. sprzed daty zgłoszenia wzoru zdobniczego nr Rz 15358 do rejestracji (1996 rok), oferta wydawnicza "P.", w której został przedstawiony identyczny wzór kartki w kratkę.

Urząd Patentowy podniósł, że przedmiotem wzoru zdobniczego nr Rz 15358 "Kartka z zeszytu" jest kartka z zeszytu w kratkę o określonych cechach, którymi są: rodzaj nadruku kratki na powierzchni kartki, jego wielkość, kolorystyka i ułożenie wzajemne kratek do rozdzielających je wolnych od nadruku. Zdaniem Kolegium Orzekającego nie ulega żadnej wątpliwości, że w ofercie "P." zostały zamieszczone kartki ze wszystkimi wymienionymi w zastrzeżeniach ochronnych cechami pod pozycjami: zeszyt do matematyki do klasy I - nr 1 i zeszyt do matematyki do klasy I - nr 2. Co się tyczy daty wydania oferty "P.", tj. sprzed 1996 r., Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie w ofercie bezpośrednio nie występuje data wydania oferty, jednakże datę tę można wywieść z informacji zamieszczonej na pierwszej stronie oferty dotyczącej ceny oferowanych do sprzedaży zeszytów; skoro z informacji wynika, że ceny zeszytów są aktualne do czerwca 1995 r., to jest to dowód, że zeszyty oferowane w ofercie znajdowały się na rynku w 1995 r., a więc przed datą zgłoszenia wzoru zdobniczego do rejestracji w 1996 r. Kolegium Orzekające nie podzieliło stanowiska skarżących, że data wymieniona na ofercie "P." może być niewiarygodna, ponieważ skarżący nie przedstawili poza gołosłownym przypuszczeniem o "manipulacji" kserograficznej żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska. Za taki dowód nie może być uznana, zdaniem Kolegium Orzekającego, przedstawiona przez skarżących oferta "K.", będąca przedmiotem manipulacji kserograficznej oferty "P." ze zmienioną datą. Fałszywość dowodu powinna być stwierdzona orzeczeniem sądu, a takiego skarżący nie przedstawili. Stanowisko wnioskodawcy uzasadniają też inne przedstawione przezeń dowody, np. certyfikaty, faktury sprzedaży zeszytów i oświadczenia osób zajmujących się zawodowo produkcją lub handlem zeszytami z kartkami identycznymi z wzorem zdobniczym. Kolegium Orzekające, podzielając pogląd skarżących, że każdy dowód w postaci faktury lub oświadczenia oceniany indywidualnie nie może być wystarczającym dowodem na brak nowości wzoru zdobniczego nr Rz 15359, podkreśliło, że dowody te rozpatrywane łącznie, tj. faktury z wymienionymi zeszytami o numerach 1, 2, 3 i 4 w powiązaniu z ofertą "P.", w której również są zeszyty występujące na rynku oznaczane takimi samymi oznaczeniami, oraz w powiązaniu z oświadczeniami osób zajmujących się produkcją czy handlem zeszytami, że zeszyty tak oznaczane w fakturach charakteryzowały się określonymi cechami i wskazaniem przez te osoby rysunków w Wydawnictwie "P.", o które zeszyty chodzi - są dowodami wystarczającymi. Nie ma przy tym znaczenia, czy oświadczenia podpisane zostały przez, zdaniem skarżących, osobę niekompetentną, tj. księgową, a nie właściciela hurtowni. Wzór zdobniczy ma to bowiem do siebie, że oddziałuje na wzrok odbiorcy i nie ma znaczenia kto dokonuje oceny - może to zrobić każda osoba, która wzór widziała i zapamiętała. Kolegium podkreśliło, że trzeba też wziąć pod uwagę, iż przedmiotem wzoru zdobniczego jest kartka z zeszytu - przedmiot powszechnego użytku, dostępny dla szerokiego ogółu. Oceny takiego wzoru nie musi dokonywać specjalista, producent czy handlowiec. Wzór "Kartka z zeszytu" może być oceniany przez każdą osobę, nawet przez dziecko.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie. Podnieśli, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż Kolegium Orzekające swoje stanowisko odnośnie braku nowości oparło głównie na dowodzie w postaci oferty wydawniczej "P." , mimo iż w ofercie nie występuje data wydania tej oferty. Zdaniem skarżących Kolegium Orzekające błędnie przyjęło, że datę tę można wywieść z informacji zamieszczonej na pierwszej stronie oferty odnośnie do ceny oferowanych do sprzedaży przedmiotów - zeszytów, ponieważ w ofercie nie ma podanych cen.

W piśmie z dnia 26 maja 2001 r. wnioskodawca wniósł o nieuwzględnienie odwołania. Podniósł, że skarżący nie odnoszą się do całości dokonanej przez Kolegium oceny. Jest niewątpliwe, że dokonując oceny dowodów, Kolegium kierowało się zasadą swobodnej oceny dowodów. Zakwestionowany przez skarżących dowód w postaci oferty Wydawnictwa "P." został starannie porównany z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami, które potwierdzają istnienie w obrocie w roku 1995 wzoru zdobniczego przedstawionego w ofercie Wydawnictwa "P.". Zarzut mający osłabić wiarygodność dowodu z oferty Wydawnictwa "P." - brak listy cen, których aktualność została ograniczona ofertą w czasie (do 30 czerwca 1995 r.) - nie ma istotnego znaczenia. Z oferty wynika, że zawiera ona jedynie informacje merytoryczne, a informacje mające znaczenie handlowe: lista cenowa i formularz zamówienia były z pewnością jej załącznikami.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd ten jest powołany do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) odwołania w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji wzorów zdobniczych rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (§ 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, Dz. U. z 1963 r. Nr 8, poz. 45 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). W związku z wejściem w życie dnia 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej, sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 ustawy - Prawo własności przemysłowej odwołanie to potraktował jako skargę.

Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność rejestrową wzorów zdobniczych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestrowej wzoru zdobniczego zarejestrowanego w 1995 r., są zatem przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych.

Zdolność rejestrowa wzoru zdobniczego jest uzależniona od jego nowości. W myśl § 6 pkt 2 rozporządzenia z 1963 r. wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ze świadectwa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej albo też był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru zdobniczego. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru w kraju bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło (zob. M. Poźniak-Niedzielska, Wzory zdobnicze i ich ochrona, Warszawa 1978, s. 57). Decyzja Urzędu Patentowego o zarejestrowaniu wzoru nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że wzór jest rzeczywiście nowy, lecz oznacza tylko, że w toku postępowania rejestracyjnego nie stwierdzono przesłanek wyłączających możliwość zarejestrowania wzoru z powodu braku jego nowości w znaczeniu przedmiotowym (obiektywnym). Jeżeli w toku badania czy też wskutek zgłoszenia zastrzeżenia lub sprzeciwu wyjdzie na jaw brak nowości, Urząd Patentowy odmawia zarejestrowania wzoru, jeżeli zaś ujawni się to już po wydaniu świadectwa ochronnego i zarejestrowaniu wzoru - świadectwo ochronne na wzór zdobniczy powinno zostać przez Urząd Patentowy w całości lub w części unieważnione.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji wzoru zdobniczego pt.: "Kartka z zeszytu", uznając, że wzór zdobniczy w dacie zgłoszenia go do rejestracji (1996 r.) nie posiadał cechy nowości.

W ocenie Sądu stanowisko Urzędu Patentowego jest prawidłowe.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy kwestii dowodowych. Urząd Patentowy na podstawie całokształtu materiału dowodowego uznał, że wzór zdobniczy w dacie zgłoszenia nie posiadał cechy nowości. Zdaniem skarżących materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Wymaga w związku z tym zwrócenia uwagi, że podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zasada ta nie oznacza, że ocena może być dowolna: organ powinien ocenę dowodów oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu przeprowadzona przez Urząd Patentowy ocena dowodów jest prawidłowa. Skarżący, kwestionując wiarygodność dowodów, nie przedstawili w tej mierze uzasadnionych argumentów.

Przedmiotem wzoru zdobniczego nr Rz 15358 "Kartka z zeszytu" jest kartka z zeszytu z nadrukiem w kratkę o określonych cechach wymienionych w zastrzeżeniach ochronnych wzoru zdobniczego. Te określone cechy to: rodzaj nadruku kratki na powierzchni kartki, jego wielkość, kolorystyka i ułożenie wzajemne kratek do rozdzielających je wolnych od nadruku. Urząd trafnie uznał, że podstawowe znaczenie w sprawie ma pochodząca z 1995 roku, tj. sprzed daty zgłoszenia wzoru zdobniczego nr Rz 15358 do rejestracji (1996 rok), oferta wydawnicza "P.", w której został przedstawiony identyczny wzór kartki z zeszytu do matematyki. W ofercie tej zostały zamieszczone kartki ze wszystkimi wymienionymi w zastrzeżeniach ochronnych cechami wzoru zdobniczego.

Trafnie też Urząd przyjął, że datę wydania oferty "P." można wywieść z informacji zamieszczonej na pierwszej stronie oferty dotyczącej ceny oferowanych do sprzedaży zeszytów. Skoro z informacji wynika, że ceny zeszytów są aktualne do czerwca 1995 r., to jest to dowód, że zeszyty oferowane w ofercie znajdowały się na rynku w 1995 r., a więc przed datą zgłoszenia wzoru zdobniczego do rejestracji w 1996 r.

Urząd trafnie też przyjął, że wskazanie przez skarżących w celu zakwestionowania daty wydania oferty "P." na możliwą "manipulację" kserograficzną jest niewystarczające. W szczególności o "manipulacji" nie może świadczyć przedstawiona przez skarżących oferta "K.", będąca przedmiotem manipulacji kserograficznej oferty "P." ze zmienioną datą. Sąd podziela stanowisko Urzędu Patentowego, że skoro skarżący kwestionują wartość dowodową oferty, powinni to w sposób przekonujący wykazać. Tego jednak nie uczynili.

Prawidłowo też Urząd przyjął, że o braku nowości wzoru zdobniczego świadczą również inne przedstawione przez wnioskodawcę dowody - certyfikaty, faktury sprzedaży zeszytów i oświadczenia osób zajmujących się zawodowo produkcją lub handlem zeszytami z kartkami identycznymi z wzorem zdobniczym. Dowody te rozpatrywane łącznie, tj. faktury z wymienionymi zeszytami nr 1 i 2 do matematyki w powiązaniu z ofertą "P.", w której również są zeszyty występujące na rynku oznaczane takimi samymi oznaczeniami oraz w powiązaniu z oświadczeniami osób zajmujących się produkcją czy handlem zeszytami, że zeszyty tak oznaczane w fakturach charakteryzowały się określonymi cechami i wskazaniem przez te osoby rysunków w Wydawnictwie "P.", o które zeszyty chodzi - są dowodami wystarczającymi. Słusznie też Urząd zaznaczył, że nie ma znaczenia, iż oświadczenia podpisane zostały przez księgową, a nie właściciela hurtowni. Przekonujące jest zwrócenie uwagi, że wzór zdobniczy oddziałuje na wzrok odbiorcy i nie ma znaczenia kto dokonuje oceny - może to zrobić każda osoba, która wzór widziała i zapamiętała. Skoro przedmiotem wzoru zdobniczego jest kartka z zeszytu - przedmiot powszechnego użytku, dostępny dla szerokiego ogółu, oceny takiego wzoru nie musi dokonywać specjalista, producent czy handlowiec.

Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.