Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 84212

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 12 marca 2003 r.
II SA 84/02

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka (spr.); Sędziowie NSA: Andrzej Kuba, Zdzisław Romanowski; Protokolant: Jarosław Wardak

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2003 r. sprawy ze skargi The Coca-Cola Company z siedzibą w Atlancie, USA na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 13 grudnia 1999 r. Nr Sp. 168/99 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji słowno-graficznego znaku towarowego "Fantic-G."

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 13 grudnia 1999 r. (Sp. 168/99), po rozpoznaniu wniosku Spółki The Coca-Cola Company, z siedzibą w Atlancie, Stany Zjednoczone Ameryki, przeciwko Fantic - firma Produkcyjno-Handlowa Bogusław G. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "Fantic-G." R-87367, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), Urząd Patentowy oddalił wniosek.

Z akt sprawy wynika, że znak towarowy słowno-graficzny "Fantic-G." R-87367 został zarejestrowany dnia 19 października 1995 r. z pierwszeństwem od dnia 11 października 1993 r. dla towarów w klasie 32, tj. napoje gazowane, produkcja i handel. We wniosku o unieważnienie skarżąca Spółka podniosła, że rejestracja tego znaku nastąpiła z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych (znak ten jest podobny do zarejestrowanych na jej rzecz z wcześniejszym pierwszeństwem znaków towarowych: słownego FANTA nr R-45048 i słowno-graficznych znaków "Fanta" nr R-64101 i R-91257, które przeznaczone są również do oznaczania napojów gazowanych w klasie 32) oraz że jest ona niezgodna z zasadami współżycia społecznego, gdyż umożliwia wykorzystywanie renomy sławnych znaków skarżącej Spółki - słownego FANTA i słowno-graficznych "Fanta".

W odpowiedzi na wniosek, uprawniony z rejestracji wniósł o jego oddalenie. Podniósł, że Wytwórnia Wód Gazowych B. G., w G. została zarejestrowana dnia 7 marca 1957 r. Wymagany w okresie lat dziewięćdziesiątych wpis do ewidencji działalności gospodarczej został dokonany dnia 12 lipca 1991 r.; w zaświadczeniu nr ewid. 85/89 wymieniona jest nazwa "Fantic". Nazwa ta, już wcześniej używana, przyjęta została od zwyczajowego regionalnego "przezwiska" i wywodzi się ze słowa "fantastico", wyśmienita woda pochodzenia z G. Woda z G. posiada, jak wynika z wykonanej przez "B." w W. ekspertyzy, właściwości wody mineralnej. Znak towarowy słowno-graficzny "Fantic-G." należy do znaków "mocnych", gdyż zawiera element stanowiący nazwę przedsiębiorstwa, a ponadto posiada wyraźną odróżniającą go od znaku towarowego FANTA grafikę i kolorystykę. Wystarczy porównać etykiety napojów obydwu producentów. Znak towarowy FANTA (rodzaj żeński) jest znakiem towarowym pochodzącym od słowa "fant" (rodzaj męski) lub "fanty" (liczba mnoga). Znak towarowy "Fantic-G." funkcjonuje na rynku od wielu lat i jest kojarzony wyłącznie z napojami na wodzie pochodzenia z G., gdyż na etykietach tych napojów jest zamieszczany oprócz nazwiska właściciela również adres pochodzenia. Nazwisko G. stanowi dodatkowo cechę odróżniającą. Na potwierdzenie, że Firma Produkcyjno-Handlowa "Fantic" w G. jest znanym producentem napojów, załączone zostało wyróżnienie Międzynarodowych Targów Pomorza i Kujaw, zaświadczenie przyznające brązowy medal za napój gazowany oraz świadectwo członkostwa Krajowego Stowarzyszenia Producentów Napojów Bezalkoholowych. Zdaniem uprawnionego z rejestracji napoje skarżącej Spółki nie mogą być kojarzone z napojami firmy regionalnej wyraźnie oznaczonej i kojarzonej z nazwiskiem właściciela, miejscem pochodzenia i odmiennym pod względem wizualnym i fonetycznym znakiem towarowym.

Decyzją z dnia 13 grudnia 1999 r. Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "Fantic-G.". W uzasadnieniu podkreślono, że w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych do unieważnienia prawa z rejestracji niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek, tj. podobieństwa znaków i podobieństwa towarów, przy czym podobieństwo znaków musi być tego rodzaju, by wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko uprawnionego z rejestracji, że znaki FANTA i "Fantic-G." są różne. Znak R-45048 jest znakiem słownym (FANTA), znaki R-64101 i R-91257 - znakami słowno-graficznymi z elementem słownym "Fanta" natomiast elementem słownym w znaku uprawnionego z rejestracji są słowa "Fantic-G.". Stąd zdaniem Kolegium Orzekającego nie jest uzasadnione stanowisko skarżącej Spółki, że odmienność w części słownej jest niewielka. Przede wszystkim na pierwszy rzut oka jest widoczne, że jeden znak (FANTA) jest znakiem jednoczłonowym, drugi znak stanowi zaś połączenie oznaczenia "Fantic" z nazwiskiem uprawnionego. Inne jest brzmienie członów "Fanta" i "Fantic", a dodatkowo występujące nazwisko uprawnionego nie może być kojarzone z nazwą skarżącej Spółki. Ponadto znak "Fantic-G." z elementem stanowiącym nazwisko uprawnionego należy do znaków tzw. "mocnych". Posiada też wyraźnie odróżniającą się od znaku FANTA grafikę i kolorystykę. "Różne więc brzmienie części słownej obu znaków, odmienna grafika z porównywanymi znakami słowno-graficznymi FANTA różnicują dostatecznie znaki i zdaniem Kolegium Orzekającego nie mogą wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Uwzględniając zasadę, że znaki należy oceniać w całości, tj. elementy słowne w połączeniu z elementami graficznymi, w odczuciu Kolegium Orzekającego znaki wywierają zupełnie inne wrażenie na odbiorcach, głównie poprzez różną część słowną i dodanie nazwiska uprawnionego z rejestracji".

Kolegium Orzekające nie podzieliło stanowiska skarżącej Spółki, że rejestracja znaku "Fantic-G." nastąpiła z naruszeniem art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, uznając, że brak jest podstaw do uznania, że uprawniony z rejestracji zawłaszczył cudzy znak lub że wykorzystał cudzą renomę. Zarejestrowany znak "Fantic-G." jest nazwą przedsiębiorstwa uprawnionego, które na rynku polskim działa od kilkudziesięciu lat, a nazwa "Fantic" używana jest od 1991 r. Nazwisko G. nie może być kojarzone ze Spółką amerykańską Coca-Cola, lecz jedynie z napojami na wodzie pochodzenia z G.; na etykietach tych napojów jest zamieszczony oprócz nazwiska właściciela przedsiębiorstwa również adres pochodzenia. O tym, że uprawniony z rejestracji jest znanym krajowym producentem napojów, są złożone do akt wyróżnienie Międzynarodowych Targów Pomorza i Kujaw, zaświadczenie o przyznaniu brązowego medalu za napój gazowany oraz świadectwo członkostwa Krajowego Stowarzyszenia Producentów Napojów Bezalkoholowych.

W odwołaniu od decyzji Urzędu Patentowego skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, że występowanie obok siebie w obrocie znaków towarowych FANTA R-45048 i "Fantic-G." R-87367, które przeznaczone są do oznaczania towarów tego samego rodzaju, stwarza niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Odbiorcy mogą przypuszczać, że towary oznaczane tymi znakami pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa. Co prawda, znak towarowy "Fantic-G." R-87367 został zarejestrowany w formie słowno-graficznej, jednak nie ulega wątpliwości, że elementem posiadającym najsilniejsze znamiona odróżniające w tym znaku jest wyraz "fantic". Jest on myląco podobny do wyrazu "fanta", stanowiącego jedyny element znaku skarżącej Spółki. Oba wyrazy składają się z dwu sylab, posiadają identyczny rdzeń wyrazowy "fant", różnią się jedynie końcówką. Znak towarowy "Fantic-G." R-87367 składa się z dwóch elementów słownych, z których pierwszy występuje w nazwie przedsiębiorstwa uprawnionego z rejestracji, a drugi stanowi jego nazwisko. Wpływ na decyzję o rejestracji znaku towarowego "Fantic-G." miała niewątpliwie treść art. 14 ust. 1 ustawy o znakach towarowych dopuszczającego możliwość rejestracji podobnego znaku dla towarów tego samego rodzaju na rzecz innego przedsiębiorstwa, gdy znak ten zawiera oznaczenie firmy, nazwę, godło lub nazwisko właściciela tego przedsiębiorstwa. Skarżąca Spółka zwróciła uwagę, że wprawdzie przedsiębiorstwo uprawnionego z rejestracji istnieje od roku 1957, ale słowo "fantic" zostało wprowadzone do jego nazwy dopiero dnia 5 lipca 1991 r., a zatem ponad 26 lat po zgłoszeniu przez skarżącą Spółkę znaku FANTA do rejestracji w Polsce. Jeszcze przed wprowadzeniem słowa "fantic" do nazwy przedsiębiorstwa uprawniony z rejestracji starał się o zarejestrowanie na swoją rzecz słownego znaku towarowego FANTIC Z-98758, jednak ze względu na podobieństwo tego znaku do słownego znaku FANTA R-45048 Urząd Patentowy wydał w tej sprawie decyzję odmowną (decyzja z dnia 26 kwietnia 1993 r.). Skarżąca Spółka jest przekonana, że słowny element "fantic" został wprowadzony do nazwy przedsiębiorstwa prowadzonego przez uprawnionego z rejestracji po to, aby umożliwić rejestrację znaku zawierającego ten element na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. W tym samym celu w znaku "Fantic-G." umieszczono nazwisko właściciela przedsiębiorstwa. Działania te miały na celu obejście przepisów uniemożliwiających rejestrację podobnych znaków dla towarów tego samego rodzaju. W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku "Fantic-G." uprawniony z rejestracji R-87367 starał się udowodnić, że pomysł używania znaku FANTIC dla napojów gazowanych nie powstał w związku z popularnością znaku FANTA należącego do skarżącej Spółki. Argument, że słowo "fantic" (z końcówką ,,-ic" czytaną ,,-ik") to zwyczajowe regionalne przezwisko właściciela zakładu produkującego napoje gazowane - Bogusława G. z G., nie jest przekonujący. Równie nieprzekonujący jest argument, że słowo "fantic" było kojarzone przez mieszkańców G. ze smakiem wyśmienitej wody mineralnej z okolic G., określanym przez nich słowem "fantastico" (z końcówką ,,-ico" czytaną ,,-iko"). Znak "Fantic-G." został zarejestrowany w formie słowno-graficznej. Urząd Patentowy w uzasadnieniu decyzji z dnia 13 grudnia 1999 r. zwrócił uwagę na odmienną grafikę tego znaku w stosunku do grafiki słowno-graficznych znaków FANTA należących do Spółki skarżącej. Tymczasem wykorzystana w tym znaku kolorystyka (kolory: czerwony, czarny, biały) nawiązuje do zarejestrowanych na rzecz skarżącej Spółki znaków "Cola-Coli". Dotyczy to również czcionki użytej do zapisania słowa "fantic". W słownym uzasadnieniu do orzeczenia wydanego dnia 13 grudnia 1999 r. Kolegium Orzekające zasugerowało skarżącej Spółce wszczęcie postępowania sądowego na podstawie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ze względu na to, że znak "Fantic-G." może być uznany za naśladownictwo - kompilację sławnych znaków skarżącej Spółki. Wprawdzie Kolegium Orzekające stwierdziło, że ze względu na różnice występujące pomiędzy znakami FANTA i "Fantic-G.", oba znaki mogą koegzystować na rynku polskim, jednak w chwili wydawania decyzji skład orzekający nie był do końca przekonany, że rejestracja znaku towarowego "Fantic-G." została udzielona na rzecz zgłaszającego działającego w dobrej wierze. Dlatego też stanowisko Kolegium Orzekającego w niniejszej sprawie uznać należy za niespójne.

Słowny element "fanta" został wykorzystany w dwóch innych znakach towarowych skarżącej Spółki, a mianowicie w słowno-graficznych znakach "Fanta" zarejestrowanych w Polsce pod numerami R-64101 i R-91257. Nie ulega wątpliwości, że wszystkie znaki skarżącej Spółki zawierające słowny element "fanta" mogą być uznane za tzw. znaki sławne. Napoje oznaczane tymi znakami cieszą się od dziesiątków lat ogromną popularnością na całym świecie, również w Polsce. O popularności znaków zawierających słowny element "fanta" w Polsce świadczy między innymi liczba naruszeń praw do tych znaków, jak również liczba dokonanych w Urzędzie Patentowym zgłoszeń znaków towarowych, stanowiących naśladownictwo znaku FANTA.

Skarżąca Spółka ma prawo przypuszczać, że również zgłoszenie do rejestracji znaku towarowego "Fantic-G." oraz używanie tego znaku w obrocie przez uprawnionego z rejestracji R-87367 miało i ma na celu wykorzystanie renomy, jaką od lat cieszą się wśród polskich odbiorców towary noszące sławne znaki towarowe FANTA. Jej zdaniem, wprowadzenie w zapisie i brzmieniu "Fantic-G." drobnych różnic w stosunku do znaków FANTA było kolejną próbą obejścia przepisów ustawy o znakach towarowych, dotyczących przeszkód rejestracji wynikających z podobieństwa znaków. Takie działania stoją w sprzeczności z dobrymi obyczajami kupieckimi. Stanowią czyny nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 oraz art. 10 i ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Rejestracja znaku "Fantic-G." nastąpiła zatem z naruszeniem art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

W piśmie z dnia 3 lipca 2000 r. uprawniony z rejestracji wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podnosząc wcześniejsze argumenty. Podkreślił, że wobec odmienności znaku "Fantic-G." od znaków skarżącej Spółki oraz długoletniej obecności na rynku jego przedsiębiorstwa i jego dobrej renomy, zarzut działania w złej wierze jest bezpodstawny.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd ten jest powołany do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Przedmiotem rozpoznania jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego wniesione do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP za pośrednictwem Urzędu. Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (art. 50 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). W związku z wejściem w życie dnia 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej, sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 ustawy - Prawo własności przemysłowej odwołanie to potraktował jako skargę.

Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego "Fantic-G.", który został zarejestrowany dnia 19 października 1995 r. są zatem przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm. (u.z.t.).

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 u.z.t. prawa z rejestracji znaku towarowego "Fantic-G.", uznając, że przy jego rejestracji nie doszło do naruszenia ani art. 9 ust. 1 pkt 1, ani art. 8 pkt 1 u.z.t.

W ocenie Sądu decyzja Urzędu Patentowego jest prawidłowa.

Stosownie do art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego podlega unieważnieniu, jeśli znak jest podobny w takim stopniu do znaku zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa dla towarów tego samego rodzaju, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 pkt 1 prawo z rejestracji znaku towarowego podlega unieważnieniu, jeśli znak jest sprzeczny z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego.

Oddalając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji słowno-graficznego znaku "Fantic-G." ze względu na brak niebezpieczeństwa pomyłek ze znakiem słownym FANTA i słowno-graficznymi znakami "Fanta", Urząd trafnie zwrócił uwagę na zasadę, zgodnie z którą znaki należy oceniać w ich całokształcie. Sąd podziela stanowisko Urzędu, że ocena dokonana z uwzględnieniem tej zasady prowadzi do wniosku, że znak słowno-graficzny "Fantic-G." i przeciwstawiane mu znaki z elementem słownym "fanta" są różne. Znak R-45048 jest znakiem słownym (FANTA), znaki R-64101 i R-91257 - znakami słowno-graficznymi z elementem słownym "fanta", natomiast elementem słownym w znaku uprawnionego z rejestracji są słowa "Fantic-G.". Urząd trafnie zaznaczył, że tej odmienności w części słownej porównywanych znaków nie można określić jako niewielkiej. Podczas gdy znaki skarżącej Spółki są znakami jednoczłonowymi ("fanta"), znak uprawnionego z rejestracji składa się z dwóch elementów ("fantic" i "G."). Między elementami "fanta" i "fantic" istnieją różnice fonetyczne; sylaba ,,-tic" wpływa na odrębne brzmienie elementu "fantic". Odmienność w warstwie słownej zaznacza się dodatkowo poprzez element "G." w znaku uprawnionego z rejestracji; element ten, jak słusznie podkreślił Urząd, nie może być kojarzony ze skarżącą Spółką. Ponadto znak "Fantic-G.", jako znak słowno-graficzny, odróżnia się od znaku słownego FANTA poprzez grafikę i kolorystykę. Warstwa graficzna tego znaku różna jest przy tym od przyjętej w słowno-graficznych znakach "Fanta". W ocenie Sądu Urząd prawidłowo zatem uznał, że ze względu na różne brzmienie części słownej porównywanych znaków i odmienną grafikę z porównywanymi znakami słowno-graficznymi "Fanta", znaki wywierają inne wrażenie na odbiorcach. Te różnice powodują, że znaku "Fantic-G." nie można uznać za podobny w takim stopniu do przeciwstawionych znaków skarżącej Spółki, że w zwykłych warunkach obrotu mógłby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.

W ocenie Sądu Urząd Patentowy prawidłowo też przyjął, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż uprawniony z rejestracji znaku "Fantic-G." wykorzystał cudzą renomę, a zatem że rejestracja nastąpiła z naruszeniem art. 8 pkt 1 u.z.t. Sąd wziął pod uwagę, że oznaczenie "Fantic-G." jest także nazwą handlową, pod którą od 1991 r. uprawniony z rejestracji prowadzi swoje przedsiębiorstwo. Przedsiębiorstwo to ma utrwaloną pozycję na rynku, a produkowane przez nie towary są dobrze oceniane, czego dowodem są przedstawione przez uprawnionego z rejestracji: wyróżnienie Międzynarodowych Targów Pomorza i Kujaw, zaświadczenie przyznające brązowy medal za napój gazowany oraz świadectwo członkostwa Krajowego Stowarzyszenia Producentów Napojów Bezalkoholowych.

Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.