Orzeczenia sądów
Opublikowano: ONSA 1995/3/112

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 30 czerwca 1994 r.
II SA 800/94

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA E. Kierejczyk. Sędziowie NSA: I. Góraj (sprawozdawca), J. Rostkowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 § 5 k.p.a. skargę Tadeusza G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1994 r. w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy.

Uzasadnienie faktyczne

Tadeusz G. ukończył studia w 1978 r. i otrzymał dyplom magistra inżyniera ekonomiki rolnictwa. W tym samym roku podjął pracę zawodową.

Z dniem 1 października 1990 r. został mianowany dyrektorem departamentu w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (...).

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 31 marca 1994 r., na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214), rozwiązał z nim stosunek pracy z dniem 30 czerwca 1994 r. za uprzednim 3-miesięcznym wypowiedzeniem. W uzasadnieniu decyzji podano, że wypowiedzenie następuje w związku ze zniesieniem komórki organizacyjnej kierowanej przez Tadeusza G. i zmianami organizacyjnymi w Ministerstwie. Zainteresowany otrzymał tę decyzję w dniu jej wydania.

Tadeusz G. ocenił tę decyzję jako niezgodną z prawem, zaskarżył ją do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej uchylenie. Skarżący dopatruje się niezgodności tej decyzji z prawem z trzech powodów: 1) w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie została przeprowadzona reorganizacja połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia; 2) do dnia wniesienia skargi, to jest do dnia 29 kwietnia 1994 r., nadal nie są obsadzone stanowiska dyrektorów w 6 departamentach, a mimo to nie zaproponowano mu równorzędnego stanowiska; 3) reorganizacja Ministerstwa nie była konsultowana ze związkami zawodowymi.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniósł o jej oddalenie. Podał, że reorganizacja Ministerstwa dokonana została zarządzeniem nr 8 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 28 marca 1994 r. w sprawie nadania nowego regulaminu organizacyjnego. W wyniku tej reorganizacji zmniejszono liczbę departamentów i komórek równorzędnych z 15 do 14, a ogólny stan zatrudnienia z 367 etatów do 357. Na potwierdzenie tego załączono nowy regulamin organizacyjny Ministerstwa z dnia 28 marca 1994 r., zatwierdzony przez Ministra podział etatów i notatkę o poziomie zatrudnienia w Ministerstwie w dniu 31 marca 1994 r. Minister wyjaśnił, że biorąc pod uwagę wyniki pracy skarżącego i skuteczność jego działania doszedł do wniosku, iż nie podoła on obowiązkom dyrektora nowo utworzonego departamentu, obejmującego znacznie poszerzoną problematykę; stanowisko dyrektora w tym departamencie pełni wicedyrektor w celu sprawdzenia jego przydatności do pełnienia funkcji dyrektora. Zarzut dotyczący niekonsultowania przeprowadzonej reorganizacji urzędu z organizacją związkową Minister uznał za nie mający wpływu na skuteczność wypowiedzenia stosunku pracy.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego zgłosił dodatkowy zarzut, że przed wypowiedzeniem stosunku pracy nie zasięgnięto w tym przedmiocie opinii zakładowej organizacji związkowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 z późn. zm.) można rozwiązać w drodze wypowiedzenia stosunek pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki: zarządzona zostanie we właściwej formie likwidacja urzędu lub jego reorganizacja połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia, przeniesienie urzędnika za jego zgodą do innego urzędu nie jest możliwe oraz zasięgnięto uprzednio opinii przedstawicielstwa pracowniczego.

W sprawie niniejszej przekonująco zostało wykazane, że zarządzeniem nr 8 Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 28 marca 1994 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego została przeprowadzona z dniem 1 kwietnia 1994 r. reorganizacja Ministerstwa, połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia.

Mimo utworzenia nowego departamentu (...) zmniejszono liczbę departamentów i komórek równorzędnych z 15 do 14, a ogólny stan zatrudnienia o 10 pracowników.

W myśl § 4 ust. 2 statutu Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, stanowiącego załącznik do uchwały nr 24/90 Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1990 r., organizację wewnętrzną i szczegółowy zakres zadań komórek organizacyjnych Ministerstwa określać ma nadany przez Ministra regulamin organizacyjny. Uchwała ta upoważnia jednocześnie Ministra do łączenia, likwidacji lub przekształcenia departamentów (i komórek równorzędnych) wymienionych w statucie, zobowiązując go przy tym tylko do zawiadomienia o tym Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów (§ 2 uchwały).

Na rozprawie sądowej zostało wykazane, że Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej pismem z dnia 16 kwietnia 1994 r. zawiadomił Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów o dokonanej reorganizacji Ministerstwa, połączonej ze zmniejszeniem etatów, i przesłał mu nowy regulamin organizacyjny.

W świetle załączonego do akt wykazu zatytułowanego "Poziom zatrudnienia w MRiGŻ na 31.03.1994 r." faktyczne zatrudnienie w dniu wprowadzenia reorganizacji przekraczało o 10 pracowników ustalony limit etatów. Wykaz ten, jak oświadczył na rozprawie pełnomocnik Ministra, informuje o faktycznej obsadzie etatów w tym dniu.

W takiej sytuacji i wobec wykazanej niemożliwości przeniesienia do pracy w innych urzędach na równorzędne stanowiska urzędników ministerstwa (notatka służbowa z przeprowadzonych rozmów z dziesięcioma urzędami) Minister władny był wypowiedzieć stosunek pracy urzędnikom, którzy nie mieścili się w liczbie ustanowionych etatów. Natomiast wybór pracowników przewidzianych do zwolnienia zależy od uznania kierownika urzędu.

W świetle argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę nie można zaskarżonej decyzji o wypowiedzeniu stosunku pracy Tadeuszowi G. uznać za dowolną. Niesporne jest w sprawie, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zasięgnięto w tym przedmiocie opinii przedstawicielstwa pracowniczego ani opinii zakładowej organizacji związkowej. Przedstawicielstwem pracowniczym, o jakim mowa w art. 13 ust. 4 omawianej ustawy, były w ministerstwach w dniu wejścia w życie tej ustawy rady pracownicze. Obecnie rady takie nie działają, a wobec tego niemożliwe było zasięgnięcie w sprawie opinii takiej rady. Za przedstawicielstwo pracownicze w rozumieniu powyższego przepisu uznaje się też działające w urzędach organizacje związkowe, które są uprawnione do zajmowania stanowiska w sprawach pracowniczych w granicach przyznanych im uprawnień, określonych przepisami ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234).

W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników tylko w zakresie praw i interesów zbiorowych pracowników. W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują tylko interesy swoich członków. Obrony wobec pracodawcy praw i interesów pracowników nie zrzeszonych mogą się związki zawodowej podjąć tylko na wniosek pracownika (art. 7 ust. 2 ustawy).

Cytowana ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych zabrania pracownikom zajmującym stanowiska kierownicze zrzeszania się w związkach zawodowych (art. 40 ust. 1 pkt 1). Do stanowisk takich zostało zaliczone także stanowisko dyrektora i zastępcy dyrektora departamentu w urzędach naczelnych i centralnych organów administracji państwowej (zarządzenie nr 42 Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1990 r. w sprawie określenia w urzędach państwowych stanowisk, których zajmowanie wyłącza prawo zrzeszania się w związkach zawodowych - M.P. Nr 30, poz. 238).

W tym stanie prawnym trzeba przyjąć, że kierownik urzędu tylko wtedy jest obowiązany zasięgnąć opinii zakładowej organizacji związkowej w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym, który nie może należeć do związku zawodowego z racji zajmowania kierowniczego stanowiska, gdy urzędnik taki wcześniej zwróci się do związku zawodowego w trybie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych o ochronę jego praw pracowniczych wobec pracodawcy.

Skarżący nie wykazał, że zwracał się w tym przedmiocie do zakładowej organizacji związkowej. Z załączonego do akt pisma z dnia 12 kwietnia 1994 r., adresowanego do Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w Ministerstwie, wynika, że Minister - już po wydaniu zaskarżonej decyzji, lecz w okresie biegu wypowiedzenia stosunku pracy - prosił organizację związkową o zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń co do wypowiedzenia stosunku pracy Tadeuszowi G. Organizacja ta do dnia rozprawy sądowej nie zajęła stanowiska w stosunku do skarżącego. Stanowisko takie zajęła tylko w odniesieniu do innego nie zrzeszonego pracownika zajmującego kierownicze stanowisko, który zwrócił się do niej o ochronę jego praw wobec pracodawcy (oświadczenie pełnomocnika Ministra złożone do protokołu rozprawy).

W tej sytuacji nie można zaskarżonej decyzji zarzucić naruszenia art. 13 ust. 4 cytowanej ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Podniesiony w skardze zarzut, że reorganizacja Ministerstwa nie była konsultowana ze związkami zawodowymi, nie może mieć wpływu na legalność wypowiedzenia stosunku pracy na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Ani ten przepis, ani pozostałe przepisy tej ustawy wymagań takich nie stawiają.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego ani takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, i na podstawie art. 207 § 5 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku.